Sevgili Can Yoksul (Selahattin Koçak) geçen yıl bugün, 3 Ocak 2025 günü vefat etmişti.
Vefatının bu birinci yılında onu ilk şiir kitabı “Bozkırların Çocuğu” kitabı üzerine yazdığım değerlendirme yazısı ile saygı ve özlemle anıyoruz.
1949’da Çorum’un Tolamehmet köyünde doğan Can Yoksul, ilköğrenimini Çorum Cumhuriyet İlkokulu’nda yaptı. Ardından Ankara-Hasanoğlan Atatürk İlköğretmen Okulu’na girdi. Ancak eğitimini, Diyarbakır – Ergani Dicle İlköğretmen Okulu’nda tamamlayıp öğretmen oldu.
Çocukluğu ve ilk gençlik yılları çobanlık, çiftçilik ve inşaatlarda işçilik yaparak geçti. 1968-1978 arasında 10 yıl öğretmenlik yapan Can Yoksul, öğretmenlikten ayrılıp uzun süre Tarımsal Amaçlı Köy Kalkınma Kooperatiflerinin üst örgütlenmesi olan Çorum “KÖY-KOOP”ta yöneticilik yaptı.
68 Kuşağı’nın aydın bir bireyi olarak toplumun aydınlanması ve uyanması bağlamında siyası düşüncesi ve çabaları nedeniyle sakıncalı kişi olarak nitelendi. Bu nedenle, 12 Eylül 1980 askeri hareketi sonrası arananlar listesinde o da vardı. Kaç kez ölümle yüzleşip, nice badireler atlattıktan sonra Almanya’ya sığındı. Uzun süre Avrupa’da yaşayan Can Yoksul’un gerek Türkiye’de gerekse diğer ülkelerdeki birçok gazete ve dergilerde şiirleri, yazıları yayınlandı. Sürekli kültür ve sanatın odağında olan bir sanatçı olarak, Avrupa ülkelerinin birçok kentinde kültürel ve sanatsal programlara katıldı.
Avrupa’da Allıturna adlı kültür ve sanat dergisini kurarak uzun süre yönetti. Can Yoksul’un bugüne değin yayınlanmış kitapları şunlardır:
1-Bozkırların Çocuğu (1970)
2- Deli (1974)
3-Gündönümü (1980)
4- Zulada Kalan Türküler (1983)
5- Seni Unutur muyum Seni
6-Panzerler, Postallar, Daraağaçları
7-Aydınlığın Türküleri (1986)
8-Ozani ve Şiirleri üzerine (2011)
9- Çorum Sözlü Kültürü (2013)
*
Can Yoksul’un Bozkırların Çocuğu adlı 48 sayfalık ilk şiir kitabı “Selahattin Koçak imzasıyla” 1970 yılında yayımlanır. Bu kitap onun 22 yaşının ürünüdür.
Sürekli okuyan, kendini geliştirip üreten bir şairdir o. Şiirlerine baktığımızda onun daha 20’li yaşların başında ülke sorunlarına ne değin duyarlı, bilinçli, devrimci bir düşünceyle yaklaştığını görüyoruz. Oysaki o yaşlarda aşk, meşk, sevda şiirlerinin yazıldığı çağlardır ama o, bunları çoktan aşmıştır. Onun şiirleri; umudun, mücadelenin, direncin ve aydınlık yarınlara ulaşmanın özleminin şiirleridir.
Bu yazımızda onun bazı şiirlerinden kısa alıntılarla bu şiir kitabını tanıtmaya çalışacağız. İlk şiir kitabına ad olan “Bozkırların Çocuğu” şiirinde yoksul halkının durumunu ben merkezli olarak şöyle anlatır:
“…ben elleri nasırlı
fakir bir babanın oğlu
ötesini bilip de söyleyemeyen
bozkırların çocuğu…”
sayfa: 6
Her şeye karşın bir birey olarak her şeyin farkında ve gelecekten umutludur. Şöyle tamamlar bu uzun şiirini. “yitirdim baharlarımı çoktan
kışım yoook!...
yazım yoook!..
anlamıyor tanımıyor beni görenlerin çoğu
oysa ben uygarlığa özlemli
gelecekten umutlu
bozkırların unutulmuş çocuğu…”
Bu kitabındaki şiirlerinin çoğunda bilinçli bir biçimde Anadolu köylüsünün yoksulluğunu, umarsızlığını, geri bırakılmışlığını yansıtmaktadır. “20. Yüzyıl İnsanı” adlı şiiri tam bir kara mizah örneğidir. s.13
(SÜRECEK)
