Her şeyin bir temeli vardır. Kişinin yaptığının dengesi de onun aklıdır. Yani aklı muzur ve aklı huzurdur. Daha açığı yararlı akıl veya şeytani aklın kullanımıdır. İnsanı kurtuluşa erdiren de akıldır, batıla saplandıran da akıldır.
R.SAV.’e bir kişi yaşantısı ile ilgili övdü. R.SAV. onun aklı nasıldır ve aklını nasıl kullanır demiştir. Ahmağa sorumluluk yoktur. Çünkü o akıllı değil (delidir) Deliye sorgu yoktur.
Kişinin en yararlı aleti onun aklıdır. Aklı iyi olanın ameli de, işi de iyidir. Tabii ki bunun tersi de doğrudur.Ne demişlerdir; “kem aletle kemalat olmaz” Yani, kötü aletle güzel kaliteli mamül olmaz. Bu açıdan baktığımızda aklın iyiye kullanılmasının önemi ifade edilmiştir.
Akıl kullanılmakla artar, iyileşir, güçlenir, kuvvetlenir. Buna tecrübi akıl denir. Tabii, doğuştan gelen akıl temeli üzerine inşa edilen mucit, buluşçu teknik, yaratıcı akıl olur. Bütün gelişmeler, iletişim teknolojileri buluşların hepsi yaratıcı aklın ve çalışmanın eseridir.
Demek oluyor ki;
Akıl; en değerli, paha biçilemeyen bir varlıktır. Akıl yaratıktır. İnsana tabidir. Yani akıl bir alet, insan onun ustası, kullananıdır. Yarar ve zararı bunu kullananın niyetine ve harektine bağlıdır. İyiye kullanıldığı zaaman değerli neticeler elde edilir, kötüye kullanıldığı zaman onumaz yaralar açar. Buna şeytani aklın kullanımı dernir.
Örneğin; açılmaz şifreli kasaları amak için o konudaki bilgileri öğrenmek için kullanılan muzır akıldır. Tehlikelidir. Sorumluluk duygusu bir zehirdir. Ama bu zehiri yok etmek için panzehiri imalatını yapmak hayra kullanmak müsbet aklın eseridir.
Akılla ilgili birinci bölümü böylece bağladıktan sonra, akılla ilgili söylenmiş güzel söz, güzel olay ve öğüt verici, aydınlatıcı bazı bilgileri arz edelim...
1-Akıl kalpte hak ile batılı, yanlış ile doğruyu ayırt eden bir nurdur.
2-Doğuştan gelen temel akıl, tecrübe ile mucit –keşfedici- akıl durumuna gelir.
3-Yaşlıların tecrübelerinden yararlanın, onların bedenleri zayıf ama akılları diridir. Kişinin ömrü uzadıkça bedeni zayıflar, ama aklı artar.
4-Mal harcadıkça azalır, ilim ve akıl harcadıkça çoğalır ve yücelir.
5-Müsbet akıl tevazunun, alçakgönüllülüğün kaynağı, muzır akıl kibir ve bencilliğin anasıdır. Biri kişiyi yüceltirken, diğeri ise cüceltir, küçültür.
6-Danışmayı, müsamereyi daima gençlerle yapınız, onların akılları genç ve diridir, tozlanmamış, saftır.
7-Doğuştan olan akıl bebekle doğar, çocuğun gözlerinden parlayan bir ışık ile görünür. Gözleri ateş gibi parlayan çocuklar zekidirler.
Hz. Ömer R.A. hazretleri ile zeki çocuğun olayı ve yönetici büyük alimlerden biri olan Kuteybe anlatıyor:
Pratik zeka, nezih açıklığına bir örnek...
Bir gün Hz. Ömer R.A. Arap dahilerinden R.SAV.in elçiliğini yapan, 6 lisan bilen Halifesi R.A.dır.
(SÜRECEK)
