Emek Partisi (EMEP) Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, Çorum’da Karakaya, Küçükkeşlik ve Narlık köylerinin yakınında açılması planlanan taş ocağı ve kırma eleme tesisi projesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle TBMM’ye soru önergesi verdi.
Bayhan, söz konusu projenin bölgedeki doğal yaşam, tarım alanları ve köy yerleşimleri üzerinde ciddi riskler oluşturabileceğine yönelik bölge halkının yoğun itirazlarının bulunduğunu belirtti. Projenin Samsun–Ankara hızlı tren hattı kapsamında ihalesi verilen bir şirket tarafından yürütüleceği ve yaklaşık 350 dönümlük bir alanda taş ocağı ile kırma eleme tesisi kurulmasının planlandığı ifade edildiğini aktardı.
Bayhan önergesinde şunları kaydetti: “Projeye ilişkin teknik bilgilere göre yılda yaklaşık 3,5 milyon ton taş çıkarılmasının öngörüldüğü, ancak bunun yalnızca yaklaşık 390 bin tonunun kırma eleme tesisinde işleneceği, geri kalan yaklaşık 2,9 milyon ton kayanın ise doğrudan tren hattı yapımında kullanılacağının beyan edildiği aktarılmaktadır. Bu durumun Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kapsamındaki yükümlülüklerden kaçınmak amacıyla kapasitenin farklı gösterildiği yönünde iddialara yol açtığı da dile getirilmektedir.”
Bazı yapılar taş ocağına yaklaşık 20 metre mesafede
Bayhan, proje alanının köy yerleşimlerine oldukça yakın olduğuna dikkat çekerek bazı yapıların taş ocağına yaklaşık 20 metre mesafede bulunduğu yönündeki bilgilerin kamuoyuna yansıdığını belirtti. Yılda yüzlerce patlatma yapılmasının planlandığı ifade edilen projede, bu durumun hem can ve mal güvenliği hem de tarımsal üretim açısından ciddi riskler doğurabileceği vurgulanmaktadır.
Bölgenin önemli ölçüde tarım ve hayvancılıkla geçinen köylerden oluştuğunu belirten Bayhan, yüzlerce dönümlük meyve bahçeleri ile arıcılık faaliyetlerinin bulunduğunu, aynı zamanda bölgedeki su kaynaklarının taş ocağı faaliyetlerinden olumsuz etkilenme ihtimalinin bulunduğunu ifade etti.
Öte yandan proje alanının Hitit uygarlığının önemli kültürel miras alanlarına ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen “Hitit Yolu” projesine oldukça yakın bir konumda bulunduğuna dikkat çekildi.
Basına yansıyan bazı bilgilerde taş ocağı projesi için Çorum Valiliği tarafından “ÇED olumlu” kararı verildiği yönünde iddialar bulunduğunu belirten Bayhan, ÇED süreçlerinde karar verme yetkisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na ait olduğunu hatırlattı.
Bu çerçevede Bayhan, şu soruları yöneltti:
Çorum ili Karakaya, Küçükkeşlik ve Narlık köyleri yakınında planlanan taş ocağı ve kırma eleme tesisi projesi için yürütülen ÇED sürecinin mevcut durumu nedir? Proje için ÇED raporu hazırlanmış mıdır?
Söz konusu proje için Çorum Valiliği tarafından “ÇED olumlu” kararı verildiği iddiaları doğru mudur? ÇED olumlu veya olumsuz kararını verme yetkisi hangi kurum ve makamda bulunmaktadır?
Projede yılda yaklaşık 3,5 milyon ton taş çıkarılacağı belirtilmesine rağmen yalnızca 390 bin tonunun tesiste işleneceği, geri kalan kısmın doğrudan tren hattında kullanılacağı yönündeki beyanlar doğru mudur? Bu durum ÇED yükümlülüklerinden kaçınma anlamına gelmekte midir?
Proje kapsamında yılda kaç patlatma yapılması planlanmaktadır? Bu patlatmaların köy yerleşimleri, tarım alanları ve hayvancılık faaliyetleri üzerindeki etkilerine ilişkin herhangi bir bilimsel değerlendirme yapılmış mıdır?
Taş ocağının köy yerleşimlerine olan mesafesi nedir? Yerleşim alanlarına bu kadar yakın mesafede taş ocağı açılmasının mevzuata uygunluğu değerlendirilmiş midir?
Proje alanının bulunduğu bölgede yer alan su kaynakları, dere yatakları ve yeraltı suları üzerinde oluşabilecek etkilerle ilgili bir hidrojeolojik inceleme yapılmış mıdır
Bölgedeki tarım arazileri, meyve bahçeleri ve arıcılık faaliyetlerinin taş ocağı faaliyetlerinden doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmesine ilişkin bir etki analizi yapılmış mıdır?
Proje alanının Hitit uygarlığına ait arkeolojik alanlara ve Hitit Yolu projesine yakınlığı dikkate alınarak Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından herhangi bir inceleme yapılmış mıdır?
Proje kapsamında yılda yaklaşık yüz bin kamyon seferi yapılacağı yönündeki değerlendirmeler doğru mudur? Bu yoğunluğun bölgedeki trafik güvenliği ve altyapı üzerindeki etkileri analiz edilmiş midir?
Bölge halkının ve köy muhtarlıklarının projeye ilişkin itiraz ve görüşleri resmi süreçlerde dikkate alınmış mıdır?
Projenin bölgedeki köylerin tarımsal üretimi, hayvancılığı ve yaşam koşulları üzerindeki olası etkilerine ilişkin Bakanlık tarafından yapılmış bir inceleme veya denetim bulunmakta mıdır?
