18.07.2020, 00:02 88

SARIKAMIŞ ROMANIMDAN-KARA GÜNLER YAKLAŞIYOR

Muzaffer GÜNDOĞAR

Muzaffer GÜNDOĞAR

Bölüklerinde sadece otuz beş asker kalmıştı. Diğer bölük de aynı idi. Dördüncü bölükte ise ne subay, ne çavuş ne de (bir tek erden başka) kimse kalmamıştı. Destek gelmemiş, erimişti asker. O gece bölüğe bolca ateş yakılması söylendi.

Sarıkamış’ı ele geçirme düşü gerçekleşmemişti ne yazık ki. Orası Kafkasların kilit noktasıydı. Rusya’dan, Kafkasları aşıp gelen demiryolu hattı Sarıkamış’ta sonlanıyordu. Dolayısıyla Kars, Ardahan, Batum’un alınması düşleri de tamamen suya düşmüştü.

Bu durum karşısında komutanlar da geri çekilme buyruğu almışlardı. Birinci bölükleri mürettebat alayına verildiği için ondan da bir haber yoktu. Ateşler yaktırıldı ve asker büyük bir üzüntü içinde sessizce geri çekilmeye başladı. İşleri Allah’a kalmıştı.

Arif Çavuş’un bulunduğu 92. Alayın birinci taburunda subaylarla birlikte 75-80 kişi ancak kalmışlardı.

Yarım saattir çamlar içinde ve dondurucu ayazda ve karda yürüyorlardı. Kulaklarına acıklı bir ses geldi. Bu bir askerin feryadıydı.

“Din kardeşlerim beni burada bırakıp da nereye gidiyorsunuz?” diyordu.

Bu sözleri duyan 3. Bölük komutanı Hakkı Bey sesin geldiği yöne doğru yürüdü. Sık çamlardan sesin sahibi görünmüyordu. Bir iki dakika sonra bir silah sesi duyuldu, ses kesildi. Herhalde o asker ağır yaralı olmalı ki, Hakkı Bey onu vurup sesini kesmişti.

Bu duruma çok üzülmesine karşın, Arif Çavuş, bir açıdan Hakkı Bey’e hak vermişti. Yaralı bir askeri taşımak oldukça zor olabilirdi. Orada bırakılsa, ya sağ sağ kurtlara yem olacak, ya da düşman eline düşüp zorla konuşturulup kendileri hakkında bilgi alınacaktı. Ruslar Türkçe bilmeseler bile, içlerinde bulunan hain Ermenilerin tercümanlığı aracılığıyla geri çekildiklerini anlayıp, onların yaşamlarını tehlikeye sokabilirdi.

O gün kara günlerin başladığı gündü. O gece sabaha kadar, gündüz de akşama kadar karda ayazda yürüyerek yorgun argın, perişan bir biçimde, aç susuz Bardız’a ulaştılar. Düşmanı orada karşılamaya karar vermişlerdi. Bardız’da dinlenip karınlarını doyurduktan sonra, Ruslar’a karşı savunma amaçlı, tam iki gün siper kazmakla uğraştılar. Geriden gelen kuvvetlerden ve alayını ve taburunu yitirmiş olan askerlerden her bölüğü yüzer kişiye çıkarmaya çalıştılar.

Geceleri sabaha kadar düşman saldırısına karşı asker nöbet tutuyor, sabahleyin de erkence savaşa hazır olarak kalkıyorlardı. Henüz düşmandan bir ses seda yoktu.

Üçüncü günün sabahı güneş doğarken büyük bir düşman kuvvetinin toplu olarak geldiğini gördüler. Gelenlerin Rus birlikleri olduğunu erler anlamışlardı, ama subaylar yine de önlemi elden bırakmadılar.

“Yanlış bir iş yapmayalım. Belki bizimkilerdir.” diyerek bölüklerindeki gür sesli Şerif Çavuş’a:

“Sor bakalım, gelenler kimdir.”

Aralarında yedi sekiz yüz metre bir uzaklık vardı.

Şerif Çavuş seslendi:

“Kimsiniz?...”

Yanıt geldi:

“101. Alayız…”

101. Alayın orada olmadığını bildiklerinden, Rusların bu yanıltma amaçlı yanıtına, onlar da yaylım ateşiyle karşılık verdiler. Ortalığı silah sesleri ve barut kokusu kapladı. Pabucun pahalı olduğunu anlayan düşman kuvveti geri dönüp kaçmaya başladı. Arkalarındaki dereye ininceye kadar düşmanı kovalayıp, onlara oldukça ağır kayıp verdirdiler.

Böylece orada üçgün daha kaldılar. Yine düşmandan çıt çıkmıyordu. Beklemek ve belirsizlik onları iyice sıkıntıya sokmuştu. Aç, susuz, yorgun ve perişan durumdaydılar. Yiyecekleri çoktan bitmişti. Sarıkamış’ı ele geçirince bolca yiyecek, giyecek ve askeri mühimmata, yani topa, tüfeğe kavuşacaklar; Kars’ı, Ardahan’ı, Batum’u kurtarıp Rusya’ya yürüyeceklerdi. Enver Paşa’nın ham hayali 3. Ordu’yu bitirmişti.

Arif Çavuş yüzbaşısına:

“Komutanım burada neyi bekleyecek, ne yapacağız?” diye sordu.

O: da:

“Arif Çavuş, biz burada ya şehit olacağız, ya da tutsak düşeceğiz. Bizi burada dümdar (artçı) bıraktılar. Geri çekilmemize buyruk yoktur. Bizim görevimiz, birliklerimizin güvenli bir biçimde geri çekilip, selamete ulaşmaları için düşmanı oyalamaktır. Biz düşmanı ne kadar uzun süre oyalarsak, birliklerimiz de o kadar uzağa çekilip güvende olacaklardır.”

O gece ve gündüzü de orada kalarak savaşsız geçirdiler. Asker sürekli kar ve soğukla cebelleşmakten güçten kuvvetten düşmüş; çoğu hastalanmıştı. Düşman, aldıkları ek güçlerle Bardız Yaylası’ndaki askerlerimizi perişan etmişlerdi.

Sonunda, 9 Ocak 1915 günü gecesi gelen buyruk doğrultusunda, geri çekilmek üzere harekete geçip yola çıktılar. Düşman kuşatması içinde kalmışlardı. Ne yana yürüdülerse önlerine düşman kuvvetleri çıktı. Dört bir yandan sarılmışlardı. Düşmanı yarıp geçme saldırıları da boşa çıkmış, yarıdan fazlası şehit düşmüş birçokları da yaralıydı.

Bardız’da sıkışıp kalmışlardı. Cami içindeki yaralılar ve hastalar iniltiyi çoğaltmışlardı. Onlar da umutsuzluk ve çaresizlik içinde evlere dolmuş, sonlarını bekliyorlardı.

Enver Paşa’nın 3. Ordu komutanlığını Hafız Hakkı Paşa’ya devredip İstanbul’a dönme kararı, savaşın Osmanlı Devleti aleyhine sonuçlandığı anlamına geliyordu.

Enver Paşa, kendisi Erzurum’a gelirken Amcası Halil Paşa’yı da İran üzerinden Rusya’ya saldırı için görevlendirmişti. Kendisi Sarıkamış cephesinde Rusları yenip Kafkaslar üzerinden Rusya’ya saldırırken; amcası Halil Paşa da İran üzerinden Hazar Denizi’nin güneyinden Rusya’ya saldıracak; böylece Turan İmparatorluğu kurma hayalini gerçekleştirecekti. Ama ne yazık ki, evdeki hesap çarşıya uymamıştı.

Enver Paşa, Konya’ya kadar gelmiş olan amcasını yarı yoldan geri çağıracak, Ulukışla’da buluşacaklardı. Ona:

“Yenildik. Her şey mahvoldu.” Diyecekti

İstanbul’a döndükten sonra da yenildiğini gizleyecek; hatta “Ruslara büyük bir darbe vurduğunu, uzun zaman Kafkasya’da kendilerini toparlayamayacağını söyleyecekti. Basına da sıkı bir sansür uygulayacak; yasağa uymayanları tutuklatacak, ağır biçimde cezalandıracaktı. Türk halkı ise, felaketle sonuçlanan bu yenilgiyi yabancı basından öğrenecekti.

* * *

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
-2°
parçalı az bulutlu
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 20 39
3. Başakşehir 20 34
4. Adana Demirspor 21 34
5. Fenerbahçe 21 33
6. Beşiktaş 21 32
7. Hatayspor 20 32
8. Gaziantep FK 21 31
9. Sivasspor 21 30
10. Karagümrük 21 30
11. Alanyaspor 20 29
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 20 27
14. Giresunspor 20 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 20 18
18. Altay 20 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 19 37
4. Eyüpspor 19 35
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 19 29
8. Samsunspor 18 27
9. Gençlerbirliği 19 26
10. Manisa Futbol Kulübü 20 25
11. Boluspor 19 24
12. Tuzlaspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Menemen Belediyespor 20 23
15. Keçiörengücü 19 22
16. Altınordu 19 22
17. Bursaspor 19 19
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 19 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Chelsea 22 43
3. Liverpool 20 42
4. West Ham United 21 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 20 28
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 20 23
15. Everton 19 19
16. Leeds United 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 20 34
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 20 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 20 26
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Mallorca 20 20
16. Elche 20 19
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 20 17
19. Cadiz 20 14
20. Levante 20 11

Gelişmelerden Haberdar Olun

@