İlhami Örten’in “Gönül Harmanımdan” adlı şiir kitabı, Aralık 2025’te Ankara’da Uluslararası Kültür Ajans Yayınları arasında çıkmış olup 160 sayfalık bir şiir kitabıdır.
İlhami Örten 1954 Çorum Mislerovacığı doğumludur. Çorum Öğretmen Okulu ve Eğitim Enstitüsü çıkışlı bir öğretmendir. Şimdiyse emeklidir.
Ortaokul yıllarında bağlama çalmaya başlamış, şiirlerinde toplumsal konuları işlemiştir. “Gönül Harmanımdan” ilk şiir kitabıdır. Halk Ozanı Şekip Şahadoğru’nun damadı olup kızı Türkan Hanım’la evlidir.
Prof. Dr. Hayrettin İvgin kitabın önsözünde şöyle der:
“İlhami Örten, toplumda aksayan her yönüne karşı duruşlu birisidir. Bu yapısını şiirlerine de yansıtır. ‘Şairin sesi halkın sesidir.’ anlayışını daima her ortamda yansıtmıştır. ‘Düşüncenin aynası dildir’ derler ya! İlhami Örten her vesileyle ve kalem aracılığıyla bu karşı çıkışını belli eder. Şiirleri yoluyla sorunların çözümüne yardımcı olabileceğini düşünür. (...)
“Bu kitap okunduğunda görülecektir ki İlhami Örten, ülkenin her köşesine şiir yoluyla erişmek istemektedir...”
Halkbilimci araştırmacı ozan İbrahim Gösterir de İlhami Örten için kitabın arka kapağında özet olarak şöyle demektedir:
“Ozan İlhami, halkın gören gözü, duyan kulağı, söyleyen dili olma çabasındadır. Bu bilinçle düzensizi düzene çağırır; yalana, talana, hırsızlığa karşı hakkı, hukuku, adaleti; karanlığa karşı aydınlığı, gericiliğe karşı çağdaşlığı savunan şiirleriyle sorumluluğunu yerine getirir. 21. yüzyılda halkımıza yaşatılanlar bir yandan gönül sayfasına, bir yandan da tarihe not düşüyor...”
Övünme fabrika sattık diyerek
Yandaş hesabına kattık diyerek
Bir de zam tokadı attık diyerek
Sofranın peyniri, balı kalmadı
Kitabı genel olarak şöyle değerlendirebiliriz:
1. Halk ozanlığı geleneğine bağlılık:
Kitabı tanıtım metinlerinde de vurgulandığı gibi yapıt, Anadolu’daki halk ozanlığı geleneğinin süreği niteliğinde görülür. Örten, halkın sorunlarını dile getiren bir ozan tavrıyla yazmaktadır.
2. Toplumsal duyarlılık:
Şiirlerde sıkça şu temalar görülür,
Haksızlığa ve adaletsizliğe karşı duruş,
Toplumdaki bozuk düzenin eleştirisi
Halkın umut ve beklentileri
Aydınlık ve çağdaşlık vurgusu
Tanıtım yazısında ozanın “yalana, talana ve hırsızlığa karşı hakkı ve adaleti savunan şiirler yazdığı” ifade edilir.
3. Yerel kültür ve Çorum geleneği:
İlhami Örten’in Çorum’un Mislerovacığı köyünde doğmuş bir ozan olduğu belirtilir. Bu nedenle şiirlerinde Anadolu insanının dili, kültürü ve yaşamından izler bulunması beklenir.
4. Geleneksel ozan dili:
Kitapta modern şiirden çok, halk ozanlığına yakın, anlaşılır ve topluma hitap eden bir üslup kullanılmıştır. Bu yönüyle aşık edebiyatı çizgisinde değerlendirilebilir.
Bu tür yapıtlar iki açıdan önemlidir:
Yerli ozanlık geleneğini yaşatırlar.
Anadolu’nun toplumsal duyarlılığını şiire taşırlar.
Anadolu’nun köklü ozanlık geleneği, yüzyıllardır halkın duygularını, acılarını, umutlarını ve itirazlarını şiirin diliyle dile getirmeyi sürdürmektedir. Günümüzde de bu geleneğin sürdürücülerinden Ozan İlhami Örten, “Gönül Harmanımdan” adlı ilk şiir kitabı ile okurun karşısına çıkıyor.
Ozanın şiirlerinde ilk göze çarpan özellik, halk şiirinin yalın ve içten söyleyişini koruyan bir dil kullanmasıdır. Anadolu insanının gündelik yaşamından süzülen sözler, yer yer bir öğüt, yer yer bir sitem, kimi zaman da bir umut çağrısı olarak dizelerde yaşam bulur. Örten, şiirlerini süslü ve kapalı anlatımlarla değil, halkın kolayca kavrayabileceği açık bir söyleyişle kurmayı seçmiş. Bu yönüyle yapıt, halk ozanlığı geleneğinin çağdaş bir süreği niteliğindedir.
“Gönül Harmanımdan”daki şiirlerin temelinde insan ve toplum vardır. Şair; adalet, doğruluk, emek ve vicdan gibi kavramları öne çıkarırken, toplumda gördüğü aksaklıklara karşı da eleştirel bir ses yükseltir. Haksızlık, yalan ve çıkar düzenine karşı duyulan tepki, kimi dizelerde sert bir siteme, kimi dizelerde ise umutlu bir çağrıya dönüşür. Bu yönüyle kitap, yalnızca bireysel duyguların değil, toplumsal duyarlılığın da şiiridir.
Ozanın Çorum yöresinin kültürel havasından beslenen dizelerde, Anadolu insanının içten dili ve yaşam deneyimi duyumsanır. Bu özellik, yapıtı yalnızca bir şiir kitabı olmaktan çıkarıp yerel kültürün şiirsel bir yansıması durumuna getirir.
Ozan İlhami Örten’in şiirlerinden tadımlık dörtlük, beşlik, altılık dizeler alıyoruz.
*
Halka söylenen yalanın
Yurtta yapılan talanın
Göçük altında kalanın
Hesabını kim verecek
Vekiller mi bakanlar mı?
Derde türkü yakanlar mı? (S.37)
*
Kamu malı ayan beyan satıldı
Yabancılar ihaleye katıldı
Saltanatın temelleri atıldı
Bela başımızdan gitmiyor Atam (S.68)
*
Fabrika kurulsun, açlık yok olsun
Gençlerim iş bulsun, karnı tok olsun
Gözyaşları dinsin neşe çok olsun
Savaş bitsin asker şehit olmasın
Baba ocağına acı dolmasın (S.105)
NEŞET ERTAŞ’A
Perdeler yastadır, ses vermez teller
Gamlıdır yürekler, suskundur diller
Deli deli mızrap vurmuyor eller
Usta türküleri yetim bıraktın (S.106)
Sonuç olarak, “Gönül Harmanımdan”, halk şiirinin içten söyleyişini günümüzün toplumsal sorunlarıyla buluşturan bir kitaptır. Ozan İlhami Örten, bu yapıtıyla gönül dünyasından süzdüğü duygu ve düşünceleri bir harman gibi okurun önüne sermekte; Anadolu ozanlık geleneğinin hâlâ canlı olduğunu bir kez daha anımsatmaktadır.
Ozan İlhami Örten’i başarılı bu ilk şiir kitabı nedeniyle içtenlikle kutlarken, süreğinin gelişmesini canı gönülden isteriz. Okurlarımızın da böyle nitelikli yapıtları edinip, sanatın evrensel güzelliğinde buluşmalarını dileriz.