Ne için kurulmuştu? -Savaşları engellemekti amaç. -Barışı sağlamaktı amaç. -Uluslararası iş birliğini teşvik etmekti amaç.
***
İşte özet olarak bu amaçlarla: -Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Milletler Cemiyeti, yani Cemiyet-i Akvam kurulmuştu. 10 Ocak 1920’de İsviçre’de kurulmuş, 20 Nisan 1946’da sona ermişti.
-BM ise İkinci Dünya Savaşı’nın ardından 24 Ekim 1945’te, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 50 ülke tarafından Amerika’da Kaliforniya’nın San Fransisco kentinde kuruldu.
-Ama bugün asıl üyesi 193’tür. Filistin ve Vatikan ise gözlemci ülke statüsündedir.
-Genel Merkezi New York’ta olan Birleşmiş Milletler Örgütünün, çok sayıda alt kurumuna karşılık esas olarak 6 ana kurumu vardır.
Bunlar; Genel Kurul, Güvenlik Konseyi (BMGK), Ekonomik ve Sosyal Konsey (EKOSOK), Vesayet Konseyi, Uluslararası Adalet Divanı ve BM Sekretaryası’dır.
Uluslararası Adalet Divanı’nın (Lahey Adalet Divanı da denir) merkezi Hollanda’nın Lahey kentinde, diğerlerinin merkezi New York’tadır.
***
Peki, BM bu görevini yapabildi mi? Hayır, yapmadı ve de yapamadı. Neden?
Çünkü 193 ülke üyeli BM’nin Genel Kurul kararları “tavsiye” niteliğindedir.
Ama ana organlarından Güvenlik Konseyi’nin kararları bağlayıcıdır.
Ve de Güvenlik Konseyi 15 üyelidir. 5’i daimi üyedir; 10’u 2 yılda bir değişir.
İşte bu 5 ülkenin, alınmış kararları “veto” yetkisi vardır. Bunlar ABD, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin’dir.
Üstelik bu 5 ülke de nükleer silah sahibidir. Üstelik her türlü örgütü besleyen, silahlandıran, koruyan ve donatan da bunlardır.
Özet olarak; bu 5 ülkenin veto yetkisi olduğu sürece, Birleşmiş Milletler Örgütü’nün asli görevini yerine getirmesi mümkün değildir ve de mümkün olamamıştır.
Nitekim veto en çok ABD tarafından kullanılmıştır. İsrail’in Filistin halkına uyguladığı terör ve Gazze katliamları için alınan tüm kınama kararları bile veto edilmiştir.
***
Birleşmiş Milletlerin 81 yıllık sürecine baktığımızda da görülür ki:
-İslam İşbirliği Teşkilatı’nı (İİT) oluşturan 57 İslam devletinin hiçbir etkinliği ve hiçbir yaptırımı yoktur.
-Arap Birliğini oluşturan 22 Arap devletinin hiçbir etkinliği ve hiçbir yaptırımı yoktur.
-54 Afrika devletinin hiçbir etkinliği ve hiçbir yaptırımı yoktur.
-44 Asya devletinin, Rusya ve Çin hariç hiçbir etkinliği ve yaptırımı yoktur.
-14 Avustralya (Okyanusya) devletinin hiçbir etkinliği ve yaptırımı yoktur.
-47 Avrupa devletinin, İngiltere ve Fransa hariç hiçbir etkinliği ve yaptırımı yoktur.
-Amerika kıtasındaki 35 devletin, ABD hariç hiçbir etkinliği ve yaptırımı yoktur.
Nitekim BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, “BM’in görevinin savaşları engellemek olduğu, ama barışın sağlanması için örgütün strateji ve yapısında değişikliğe gidilmesi gerektiği” çağrısında bulunmuştur.
***
İşte bu nedenle, BM’nin bu işlevsizliğine birkaç örnek üzerinden de bir bakmak ve de neler olmuş, BM ne yapmış bir görmek gerekti.
-1994’te Ruanda’da tam 1 milyon Tutsi katledilmişti. BM seyretmişti!
-1995’te Bosna-Hersek’te, Sreprenitsa katliamında 8 bin Müslüman katledilmişti. BM seyretmişti!
-1993’te Ermenistan, Azerbaycan topraklarını işgal etmişti. BM seyretmişti!
-Ve 2001’de ABD Afganistan’ı işgal etti. BM seyretti!
-2003’te Irak, kanlı bir şekilde işgal edildi. 200 binden fazla insan öldü. 1,5 milyon insan sığınmacı oldu. BM seyretti!
-2011’de Libya yerle bir edildi, Kaddafi linç edildi, Libya petrolleri paylaşıldı. BM seyretti!
-İsrail’in 1947’den bu yana Filistin halkına yaptığı saldırıları ve katliamları ise BM yıllarca seyretti ve de seyretmekte!
Ve Kore ve Vietnam ve Suriye ve Yemen ve Gazze ve Lübnan ve de bugün İran gibi…
Elbette bu örnekler daha da çoğaltılabilir…
***
Zaten BM’nin bugüne kadar olan işlevine baktığımızda:
Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam), 1920-1946 arasında İngiltere’nin hizmetinde ve İngiltere kararlarına meşruluk kazandıran bir örgüt olmuştu.
Birleşmiş Milletler (BM) ise 1945’den bu yana ABD’nin hizmetinde ve ABD kararlarına meşruluk kazandıran bir örgüt oldu.
ABD’nin Vietnam savaşında, Kore savaşında, Afganistan, Irak, Libya, Suriye işgallerinde olduğu gibi…
Ve de bugün nerede duracağı belli olmayan İran savaşında olduğu gibi…
O halde yapılması gereken nedir?
BM’yi ABD’nin tekelinden kurtarmaktır. Bu da BM üyesi 193 ülkenin içinde, hiçbir etkinliği ve hiçbir yaptırımı olmayan 188 ülkenin siyasal ve demokratik bir görevidir.