13.12.2011, 00:00 378

DEDEMİN İNSANLARI

İsmail HABOĞLU

İsmail HABOĞLU

Türk sinemasının yetiştirdiği en büyük ustalarından biri olan Çağan Irmak, bu coğrafya insanlarının yaşadığı acı dolu yılları anlatmaya çalışmış kamerasıyla.

Adına da “Dedemin İnsanları” demiş.

CD’si çıkar, yakında televizyona düşer diye beklemeyin. Gidin, sinema ortamında, sinema tadında, sinemada izleyin bu filmi…

Üstelik yalnız da gitmeyin; çocuklarınızı, torunlarınızı da götürün.

Gitmeden önce de onlara, “mübadele” hakkında, yüzeysel de olsa düzeylerine göre küçük bilgiler verin.

Hatta önce siz, bu konudaki bilgilerinizi tazeleyin.

Filmi izlerken yararı olacak çünkü.

*       *       *

Yusuf Bidav, “Mübadele” adlı yazısında, zorunlu göç yıllarını şöyle anlatıyor.

“1912’de Balkan Savaşı ile başlayan göç dalgası, binlerce Müslüman’ı Anadolu’ya savurmuştu. Ardından 1. Dünya Savaşı patlak verdi. Kurtuluş Savaşı sırasında ve sonrasında, bu göç dalgası daha da büyüdü.

Yüzyılın ilk çeyreği biterken (1924) Ege Denizi’nin iki yanında oturan yüz binlerce insan, karşılıklı olarak yurt değiştirdi. Vapurlar, trenler mi yol alıyor yoksa  evler mi; bilemediler. 1924’de Lozan’da imzalanan “Nüfus Mübadelesi (değişimi) Sözleşmesi” ile büyük bir nüfus değişimi yaşandı. Selanik’ten Kavala’dan Girit’ten, Kesriye’den, Kozana’dan yaklaşık 400 bin Müslüman geldi. Anadolu’da yaşayan 1 milyon 300 bin Ortadoks Rum, Yunanistan’a göç etti.

Orada yeni yurtlarını, yeni evlerini kurmaları kolay olmadı. Yıllarca çadırlarda ve barakalarda, büyük acı ve kayıplarla yaşadılar. Yolda ve yeni yurtlarında, pek çoğu hastalandı ve öldü. Herkes doğduğu evi, diktiği ağacı ve komşularını özledi…”

*       *       *

Yaşar Kemal de, dört kitaptan oluşan “Bir Ada Hikâyesi” adlı yapıtlarında aynı konuları, aynı acıları vurgular.

“Doğruluğu tartışılır bir mantıkla; yerlerinden, yurtlarından edilen bu insanların; yeni topraklarında, nasıl mutsuz ve huzursuz olduklarını, yeni komşuları tarafından nasıl rahatsız edildiklerini; nasıl bir mantıkla kabullenilmediklerini; bu insanların yaşadıkları acıları; bu insanların ölümü göze alma pahasına, doğduğu topraklara bu kez kaçak olarak tekrar nasıl dönmeye çalıştıklarını…” anlatır.

*       *       *

Benzeri duyguları, o yıllarda Alanya’dan göç etmek durumunda bırakılan Alanyalı Rumların ağzından da defalarca bizzat dinledim.

Babası Alanyalı olup, Yunanistan’da (İonya’da) doğan Kosta Çobanakis; “Anneannesi hayatta olduğu sürece evlerinde hep Türkçe konuşulduğunu, anneannesinin Yunancayı inatla öğrenmek istemediğini, tek bir kelime Yunanca konuşmadan da öldüğünü…” anlatırdı.

Yine o Alanyalı Rumlardan Yorgo Öksüzoğlu’nun, bir yemekte, son derece duygusal bir konuşma yaptığını, o konuşmada (yanılmıyorsam) babaannesi Yersimani Öksüzoğlu’nun; “Çocuklarınıza ve torunlarınıza mutlaka ama mutlaka Türkçe öğretin, Alanya’yla ve Türkiye’yle bağlarınızı koparmayın, çünkü orası bizim vatanımız, Türkler de bizim kardeşlerimizdir…” şeklindeki vasiyetini,  gözyaşları içersinde anlattığını, anımsarım.

*       *       *

Şunu bilelim ve kabul edelim.

Bu tür konularda, ne denli bilgi sahibi olursak olalım; yüreğimiz ne denli insan sevgisiyle dolu olursa olsun; o acıları bizzat yaşayan insanların duygularını, yeterince anlamıyor, anlayamıyoruz.

Çünkü işin özüne inemiyoruz.

Çünkü işin, duygu boyutunun ayırdına varamıyoruz.

Çünkü aldığımız kültür, çünkü yetiştirilme biçimimiz, “yansız” olmamızı engelliyor. Olayları yerli yerine oturtup, doğru ve sağlıklı düşünemiyoruz.

Doğrudur, 2011 yılının koşullarında, 1923’leri, 1924’leri, 37’leri, 38’leri değerlendirip, yargılayamayız.

Doğrudur, 2011 yılının koşullarında ve mantığında, o yılların yöneticilerini ve insanlarını karalayamayız.

Ama bir şeyi yapabiliriz.

“Acınız, acımızdır” diyebiliriz.

Geçmişte, o veya bu nedenle yaşanan acılara (yeni acılara sebebiyet vermeden, kabuk bağlayan o yaraları tekrar kanatmadan) ortak olabiliriz.

*       *       *

İşte Alanya…

Alanya, bu coğrafyada, belki de bir ilki gerçekleştirdi.

“Acılarınız, acımızdır” dedi, Alanya’dan göç etmek durumunda bırakılan Rumlarla ilişki kurdu. Yıllar sonra Alanya’dan göç etmek durumunda bırakılan Alanyalı Rumları, Alanya’ya davet etti; Alanyalılar onları, onlar  Alanyalıları bağrına bastı.

Eskiden olduğu gibi onlar, Alanyalıların; Alanyalılar onların düğünlerine gitmeye başladı. Tıpkı eski günlerde olduğu gibi.

*       *       *

Leon-Despina Çizmecioğlu çifti, son birlikteliğimizde bana, “Hepimiz Allah’ın adamıyız” demişti…

Yüreği insan sevgisiyle dolu bir insanın ağzına, ne denli çok yakışan bir cümle değil mi?

Hepimiz Allah’ın adamıyız…

Ama… ama öyle olmuyor işte; öyle oldurmuyorlar…

*       *       *

Emperyalist güçler, asırlardır bu coğrafyanın insanlarıyla kedinin fareyle oynadığı gibi oynuyor.

Buna izin vermemeliyiz.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
-11°
parçalı az bulutlu
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11

Gelişmelerden Haberdar Olun

@