30.09.2021, 00:01 40

YAMAN ÜÇLER ve YAYLA KIZI -19-

Muzaffer GÜNDOĞAR

Muzaffer GÜNDOĞAR

“Buralar da zamanında büyük dedemin kardeşi Hasan Çavuş’un tarlasıymış,” diye tanıttı Zafer Bey. Tarlada yetişmiş birkaç meşe ve alıç ağacı vardı.

Derenin tabanına aşağı uzanan seyrek ağaçlı bir tümseği izlediler. Sol yanda, ormanın ortasında yine seyrek ağaçlı engebeli, hafif eğimli bir alana vardılar.

“İşte burası dedemlerin tarlasıydı. Belki kırk yıldır ekilip biçilmiyor. Gördüğünüz gibi yer yer biten meşeler kocaman birer ağaç olmuşlar. Her şey zamanla, aslına döner derler ya; burası da o hesap işte. Aslına dönmeye başlamış. Zaman içinde de ormanlaşacak.”

İri bir meşe ağacının gölgesine, otların üzerine oturdular. Çantalarını da yanlarına koydular.

“Ta köyden gelip, burayı mı ekip, biçiyorlarmış dedeniz Büyükbaba?”

“Evet Özgün.” Ardından çocuklara dönerek: “Çocuklar,” dedi. “Daha iyi anlamanız için konuyu baştan alayım. Köylerde geçim tarım, hayvancılık, meyvecilik ve sebzeciliğe dayalıdır. Köylü, toprağını ekip biçerek elde ettiği ürünle geçimini sağlar. Bu eskiden de böyleydi. Şimdi de… Eskiyle yeni arasındaki fark, teknolojinin gelişimi doğrultusunda, üretim araçlarının çağcıllaşması. Eskiden, şimdiki gibi kentlere göç olayı yoktu. Köylerde artan nüfusla birlikte geçim zorlaşmaya başlayınca, ekip biçmek için ormanlık alanları da kırıp tarla yapmış dedelerimiz. Ormanları yok etmenin getireceği olumsuzlukları ve felaketleri düşünememişler ne yazık ki. Ama zaman zaman uğradıkları sel felaketleriyle de, bu kıyımın bedelini ağır bir biçimde ödemişler.”

“Nasıl yani?” diye sordu Özgün.

“Bir örnek vermek gerekirse; 1979 yılında bu dereden inen sel, aşağıdaki Kışlacık Köyü’nü basmıştır. Basmakla kalmamış, mal ve can yitimine neden olmuş, ekili dikili alanlara da büyük zarar vermiştir. Nedeni; yağan yağmurdan oluşan selleri engelleyecek, yeterli bitki örtüsünün olmayışı.”

“Çok yazık!” dedi Cemre.

“Bu sel felaketinden sonra Devlet, köyün bir kilometre güneybatısındaki bir alana 170 tane afet konutu yaptırarak, köyü oraya taşımıştır.”

“Bazı yanlışlar, büyük felaketlere neden oluyor demek ki.”

“Doğru söyledin Özgün.”

“Peki bu tarla?..”

“Bu tarla da annemin dedesi tarafından orman kırılarak yapılmış tarlalardan. Şimdiki gibi traktörler ve modern (çağcıl) tarım araçları yoktu o yıllarda. Karasabana öküzler koşulurdu. Size resmini göstermiştim. Öküzlerin çektiği sabanın tutağından tutularak öyle sürülürdü toprak. Sürülen tarlaya ekilen tahıl, bahara doğru çimlenip yeşererek boy verirdi toprakta. Sonra başak tutar, yaz sıcağında olgunlaşıp, sararırdı. Ardından tırpanla biçilen ekin, yığın yapılırdı. Bir süre de böyle kuruyan yığınlar, kurulan harmana kağnı arabasıyla taşınır; yine öküzlerin çektiği dövenle sürülürdü. Döven, altlarına çakmak taşı çakılmış iki enli kalın tahtadan oluşurdu. İşte o keskin çakmak taşları ekin saplarını ezer, saman haline getirirdi. Sıyırgı ve yabalarla öbek yapılan bu taneli samana, ‘som’ adı verilir. Akşam yelinde yabayla savrulan bu somun, ekiniyle samanı birbirinden ayrılır. Elde edilen saman ve ekin, yine o cefakar öküzlerin çektiği kağnı arabasıyla, çetin dağ yollarını aşarak köye indirilirdi. Saman hayvanlara kışlık yiyecek olurken; ekin de yıkanıp temizlenerek, değirmende öğütülüp un olurdu. Undan da ekmek yapıldığını biliyorsunuz zaten.”

“Ne kadar çileliymiş köylülük,” dedi Cemre.

“Salt insanları değil,” dedi Zeynep. “Hayvanları da çilelidir köylünün.”

“Evet çocuklar! Koşum hayvanlarından öküzlerle, binek ve taşım hayvanlarından eşekler daha çok çalışırdı.”

“Bu gün kentlerde fırından kolayca alıp yediğimiz ekmeğin, işte böylesine uzun ve çetin bir serüveni var işte” dedi, Zeynep. “Zafer Amca çok güzel anlattı.”

“Bu uzun ve çetin serüvenin çilesini bizim babalarımız, dedelerimiz sürekli yaşarlardı. Şimdiyse teknolojik gelişmeler nedeniyle üretim araçları çağcıllaştı. Koşum hayvanları olarak nitelendirdiğimiz öküzlerin ve mandaların çektiği kağnıların, karasabanların yerini traktörler; orak ve tırpanın yerini de biçerdöverler aldı. Su değirmenleri ise yerlerini elektrikle çalışan un fabrikalarına bıraktı. Makineleşme işleri kolaylaştırdı. Eskiden işlerin zorluğu nedeniyle, elde edilen kazanca, boşuna “kan ekmeği” denilmemiştir. Son 40-50 yıllık zaman sürecinde gramofondan, radyodan, televizyona ve bilgisayara ulaştık. Bunca gelişim insana rahat yaşamayı getirirken ne yazık ki insan sıcaklığıyla birlikte, birçok güzelliği de alıp götürdü.”

(SÜRECEK)

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
parçalı bulutlu
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 14 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 14 33
2. Man City 14 32
3. Liverpool 14 31
4. West Ham 14 24
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 14 21
7. Brighton 14 19
8. Leicester City 14 19
9. Tottenham 12 19
10. M. United 13 18
11. Brentford 13 16
12. Crystal Palace 14 16
13. Aston Villa 14 16
14. Everton 14 15
15. Leeds United 14 15
16. Southampton 14 15
17. Watford 14 13
18. Burnley 13 10
19. Norwich City 14 10
20. Newcastle 14 7
Takımlar O P
1. Real Madrid 15 36
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 15 20
9. Espanyol 15 20
10. Osasuna 15 20
11. Valencia 15 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Elche 15 12
18. Cádiz 15 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7

Gelişmelerden Haberdar Olun

@