05.05.2021, 22:03 132

ÖYKÜLERİYLE ÇORUM YÖRESİ AĞITLARI-2

Muzaffer GÜNDOĞAR

Muzaffer GÜNDOĞAR

Kimi ağıtlarda yumuşak, boyun eğen, oluruna bırakan, başkaldırmayan, kadere razı olan duygular varsa da, böyle şiddetli duyguları ifade eden ağıtlar azdır. Ağıtların çoğu şiddettir, öfkedir, başkaldırmadır, biraz da yakınmadır, sonsuz acıdır.”

Bir halk yazını türü olan ağıtlara İslamiyet öncesi Orta Asya Türk kültüründe “Sagu” dendiğini; bu nedenle en eski sagu örneğinin “Alp Er Tunga Destanı” olduğunu belirttikten sonra, divan edebiyatında da ağıta mersiye dendiğine işaret eder.

İnsanlığın, tarihin her döneminde acıyı, özlemi, ayrılığı yaşadığını belirttikten sonra da;

Kızın gelin olması, sevgilinin gidip dönmemesi, gencin askere gitmesi; sürgün, göç, sel baskını, deprem, salgın hastalıklar, savaş gibi büyük felaketlerin oluşması sevilen insanların ölmesi üzerine söylenen ezgili şiirlerin ağıtların konusunu oluşturduğunu yazar.

Yazının bir yerinde şöyle der:

“Anadolu halkı ağır depremler, amansız hastalıklar, zorunlu göçler yaşamış ve Yemen, Çanakkale, Sarıkamış, Kurtuluş Savaşı gibi büyük savaşlar görmüştür. (Zaferlerle) büyük sevinçler de yaşayan Anadolu halkı, sevinçlerini de acılarını da türkülere, şarkılara, destanlara konu ederek yansıtmasını bilmiştir.

Örnek vermek gerekirse Beydili Aşireti’nin büyük ozanı Dedemoğlu, yaşadığı yüzyılda Beydili ve Türk boylarına bağlı aşiretlerin, Sivas ve Yozgat dolaylarında Rakka’ya sürülmesini ve aşiretlerin çektiği acıları aşağıdaki Göç Destanı’nda dizelere dökmüştür.”

Biz, dört dörtlüğünü alıyoruz:

Kalktık Horasan’dan sökün eğledik

Düşürdüler bizi uzun yollara

Omuzda parlıyor uzun kargılar

Aşırdılar bizi karlı dağlara

.

Bölük bölük olup yüklendi göçler

İhtiyarlar bindi yayaydı gençler

Başımıza geldi olmadık işler

Düşürdüler bizi gurbet ellere

(…)

Toplandık aşiret geldik Colab’a

Seksen dört bin hane gelmez hesaba

Deve koyun çoktur insan kalaba

Sonsuz hayvan inileşir çöllere

.

Dedemoğlu der ki aşkın bağından,

Aşırdılar bizi Yozgat dağından,

Anadolu Sivas şehri sağından,

Bizden sonra bir nam kalsın dillere

Yazının süreğinde şöyle der Hasan Korkmaz.

“Yine Anadolu kadınlarının kızlarının bağrına kara bir taş gibi oturan Yemen, bugün bile (…) yüreklerini burkmaktadır. Birçok gelin, kız sevdiğini, ana baba genç yaşında evladını bu hain topraklarda yitirmiştir. Yemen nice körpe yavruları babasız bırakmıştır.

Çorumlu Aşık Hasan, asker olup Yemen’e giderken, Port Sait Limanı’na kadarki yolculuğunu anlatan uzun bir destan kaleme almıştır…”

Destanın iki dörtlüğü şöyle:

Felek siyah yazdı beyaz yazımı

Gam u kasavetle örttü gözümü

Babasız bıraktı körpe kuzumu

Yaradan Hüda’dan geldi ne çare

.

Diyar-ı gurbette düştü daneler

Düşmanlarım ele yaktı kınalar

Hasret kaldı nice nazlı sunalar

Hasretlik bağrımı deldi ne çare

Son vereceğimiz örnek de Alaca’nın Kargın köyünde öldürülen Nönü Gelin üzerine yazılan destandan iki dörtlük…

.

Kargın'ın evleri bağlara bakar

Kamanın yarası ciğerim yakar

Abidin kardeşi Ali'yi yıkar

Eyvah güzel gelin ömrüne yazık

.

Güzel gelin bebeğini beliyo

Kanlı düşman kamasını biliyo

Anam bacım koyun gibi meliyo

Eyvah güzel gelin ömrüne yazık

.

İki yüz bir tane öykülü ağıttan oluşan bu kitap 9 sayfa tutan kaynakçayla son bulur.

Sevgili Hasan Korkmaz’ı büyük emek ve araştırma ürünü olan bu yapıtı Çorum Halk Kültürü’ne kazandırması nedeniyle içtenlikle kutluyor; başarılarının sürekli olmasını diliyoruz.

12 Nisan 2021

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
-5°
parçalı bulutlu
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11

Gelişmelerden Haberdar Olun

@