25.04.2021, 19:03 111

ÇORUM HALK KÜLTÜRÜNDE GÜLMECE-1

Muzaffer GÜNDOĞAR

Muzaffer GÜNDOĞAR

Araştırmacı, eğitimci yazar ve ozan İbrahim Gösterir, birbirinden görkemli ve nitelikli yapıtlar üretmeyi sürdürüyor. Bunlardan biri de, “Çorum Halk Kültüründe Gülmece” adlı yapıtıdır. Bu kitabı, Ankara’da halk bilimci Prof. Dr. Hayrettin İvgin’in yönettiği Kültür Ajans Yayınları arasında çıkarmıştır. Büyük boy ve 320 sayfadan oluşan kitap, 2016 yılında okurla buluşmuştur.

Bugüne değin Çorum halk kültürü üzerine ucundan kıyısından kimi çalışmalar yapılmışsa da yeterli ve kapsamlı bir yapıt ortaya konulamamıştır. Ama sonunda bir İbrahim Gösterir çıktı ortaya. “Bir çıktı, pir çıktı” derler ya hani, işte öyle çıktı. Halk bilimi ve Çorum kültürüne gönül düşürmüş yaman bir Çorum sevdalısı, ülke sevdalısı yetenekli bir yazar o. Yazılı ve sözlü kaynaklardan yararlanarak ortaya koyduğu kitaplar ise bir bilim kurulunun yapacağı çalışmalara bedel yapıtlar.

Onun bugüne değin yazdığı kitapların her biri bir doktora tezi olacak düzeydedir. Bunlar:

- Burada söz konusu ettiğimiz, büyük boy, 320 sayfalık “Çorum Halk Kültüründe Gülmece” kitabı.

- Her baskıda daha da geliştirilerek 4. Baskıda 514 sayfaya ulaşmış, büyük boy “Çorum Yöresi Ağızları Sözlüğü.”

- 360 sayfalık yine büyük boy, “Ölüm Var Ayrılık var - Çorum Manileri” kitabı.”

- “Alıcıklı Âşık Hicabi”, 110 sayfa.

- “Âşık Haydar Kılıç (Ozan Garip)”, 176 sayfa.

- “İki Ciltlik, 1148 sayfa tutarında Âşık Borani kitabı.”

- Ve ozanlığını kanıtlayan “Bahar Türküleri şiir kitabı…”

Bu yapıtlar onun ne değin yetenekli, birikimli, çalışkan, üretken ve başarılı bir yazar olduğunun güzel bir kanıtı. Onun tamamlanmış ve tamamlanmak üzere olan yapıtlarının olduğunu da biliyoruz.

İbrahim Gösterir’in Çorum halk kültürü üzerine yaptığı bu çalışmalar, yerelden ulusala doğru kültürel bir köprü oluşturma yolundadır.

Prof. Dr. Hayrettin İvgin, Çorum Halk Kültüründe Gülmece’nin Sunuş yazısında bu kitabı değerlendirirken gülmecenin sözlüklerdeki anlamını şöyle verir:

“Eğlendirme, güldürme ve bir kimsenin davranışına incitmeden takılma amacı güden ince alay, mizah, humordur. Edebiyatımızda ise gerçeğin güldürücü yanlarını ortaya koyan edebiyat türü, mizah, ironidir.”

Hayrettin İvgin, İbrahim Gösterir’in sözlü kültür örneklerinde gülmeceli türleri ve anlatıları bir araya getirdiğini söyleyerek şöyle sürdürür yazısını:

“Fıkralarda, yanıltmacalarda, atasözlerinde, deyimlerde, tekerleme ve sayışmacalarda, özdeyişlerde, bilmecelerde ozanların yalanlamalarında, atışmalarında, taşlamalarda ve anonim manilerde gülmeceyi aramış bulmuş, derleme ve tespitini yapmıştır.”

Yazısının süreğinde fıkra tiplerinden Nasrettin Hoca, İncili Çavuş, Bekri Mustafa adlarını verdikten sonra, bölgesel tiplerden de İbik Dayı, Niyazi Dede, Kastamonulu Murtaza vb. ardından Hoca, Kadı, Tahtacı, Bektaşi, abdal, deli, cimri, kekeme, kel tiplerini sıralar ve ardından şöyle sorar:

Peki, bu kitapta fıkra tipleri var mı?

Ve kendisi yanıtlar sorusunu:

“Tabii ki var. Bir defa bu tip "Çorumlu" tipidir. Bu tip, fıkraların tümüne baktığınızda ağırlıktadır. Akmanın Sayit, Kavalcıoğlu, Aynenin Üsük, İpiçürük, Çanakçılı Hüseyin Zorlu, Kuşsaraylı Gönnük fıkra tipi olarak karşımıza çıkıyor.”

İbrahim Gösterir de Önsöz’ünde kitabıyla ilgili ayrıntılı bilgiler verir.

Karatepeli, Tonyalı, Kayserili, Erzurumlu, Konyalı, Oflu ile Bayburtlu… tipine bağlı bir fıkra geleneği olduğunu; bu gelenek içinde üretilen, geçmişten bugüne söylenegelen fıkraların derlenip yayınlandığı bildirir.

Gösterir, bugüne değin Çorum’da gülmece alanında çalışma yapılamamasının nedenlerini de şöyle anlatır:

“Ne var ki, Çorum’da anlatılan, Çorum’a özgü fıkralar ya da fıkralaşmış olaylar üzerine yayınlanmış bir çalışma yoktur. (…) Çorum sözlü kültürü üzerine yeterli derleme çalışmalarının yapılmayışının nedenlerinden biri, bu alanda yetişmiş yeterli halk bilimcinin olmayışıdır. Öteki nedeni ise, el değmemiş alanlarda derleme çalışması yapmanın güçlüğüdür. Çorumlu fıkraları üzerine bir derleme yapmak da uzun erimli, sabır isteyen, yorucu bir çalışmayı gerektirmiştir.”

(SÜRECEK)

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
-4°
parçalı bulutlu
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11

Gelişmelerden Haberdar Olun

@