26.01.2021, 19:19 120

100. MAYMUN ETKİSİ

Hasan Ali KALAYOĞLU

Hasan Ali KALAYOĞLU

100. Maymun etkisini duymuş muydunuz?

1952´de Koshima Adası´nda bilim insanları maymunların yemesi için kumların içine patates bırakıyorlar. Maymunlar patatesin tadından hoşlanıyor ama kumlu olması pek de hoşlarına gitmiyor. Ama can boğazdan gelir diyerek kumlu da olsa patatesleri yemeye devam ediyorlar.

Bir gün, on sekiz aylık İmo isimli dişi maymun bu soruna bir çözüm buluyor ve patatesleri su birikintisinde yıkayarak yemeyi akıl ediyor. Ayrıca bu buluşunu annesine ve arkadaşlarına da öğretiyor. Onlar da kendi ailelerine derken, bu yeni davranış biçimi bilim insanlarının gözleri önünde maymunlar arasında yayılıyor.

1952 ve 1958 yılları arasında gözlemlenen bu gelişme, yeniliklere kapalı, küçükleri hor gören ve bildiğinden şaşmayan bir grup yetişkin maymun dışında çoğunluk tarafından benimseniyor. Onlar ise eskisi gibi kumlu patates yemeye devam ediyorlar.

1958´in sonbaharına gelindiğinde Koshima maymunlarının çok büyük bir kısmı (diyelim ki 99 maymun) artık patateslerini suda yıkayarak yemeyi öğrenmiştir. Ve bir sabah, gün doğarken yüzüncü maymun da patateslerini yıkayanlar arasına katılıyor. İşte o an her şey değişiyor. Aynı günün akşamı, adadaki hemen hemen tüm maymunlar patateslerini yemeden önce yıkamaya başlıyor. Yüzüncü maymunun ilave enerjisi her nedense devrim yaratıyor!

Ama öykü bitmedi. Bilim insanlarını şaşırtan asıl sürpriz bu adayla doğrudan ilişkileri olmadığı halde, diğer adalardaki maymun kolonilerinin de zamanla patateslerini yıkamaya başlamaları... Böylece de yeni bir düşünce ve davranış tarzının toplumu oluşturan bireylerin belirli bir oranı tarafından benimsendiği an uzaklık tanımadan zihinden zihne diğerlerine de aktarılabildiği ortaya çıkıyor.

5 yıl sonra, zekâ geriliği olduğu saptanan birkaç üye dışında tüm koloni patatesleri yıkayarak yeme davranışını öğrenmiştir. 10 yıl sonra ise tüm adalarda büyük oranda patatesler yıkanıyor. Sadece bir grup maymun yeni davranışı hiçbir zaman tekrar etmiyor, hatta yıkayıp yiyenlere ters davranarak onlara sürekli hücumlar yapıyor.

“Yüzüncü Maymun Fenomeni” denilen bu olay şunu gösteriyor: Yeni bir düşünce, yeni bir yol, toplumda sadece belirli sayıda insanlar tarafından biliniyorsa, bu yenilik sadece o kişilere ait bir şey oluyor. Ama “bilenlerin” sayısı kritik bir noktaya ulaştığı an, sadece bir kişinin daha “yeni yol”a katılması bile toplumsal bilincin aşama geçirmesine yol açıyor. Böylece de yeni düşünce, birdenbire herkes tarafından benimsenerek düşünülmeye başlanıyor. Niceliğin niteliğe dönüşme noktası bu olsa gerek…

“Yüzüncü Maymun Fenomeni”, Duke Üniversitesi’nden Doktor J.B. Rhine tarafından değişik deneylerde tekrarlanıyor. Sonuç her seferinde aynı.

Sıradan insan asla büyük insan olamaz; doğar, yaşar ve ölür, hepsi bu kadar. Tabii ki buna yaşamak denirse! Geçmişimize baktığımızda hep mutsuz, huzursuz, bencil, korku dolu, karamsar bir dünyanın bugünlere dek süregeldiğini görürüz. Zihinlerimiz hala taş devri düşünceleri ve korkuları taşıyor. Yeniliklere açık, farklı düşünenler aşağılanıp alay edilerek toplum dışına itilmeye çalışılmış. Takdir edilmek bir yana kiminin boynu vurulmuş, kiminin derisi yüzülmüş, yakılmış ya da sürgün edilmiş. Ama tüm bunlara rağmen, gene de farklı düşünceler hep var olmuş.

Peki ama “böyle gelmiş böyle gider” diyerek, gelişmeleri endişeyle izleyip kendi kabuğumuza mı çekilelim? Yani işin kolayına kaçıp da “yorgun demokrat” elbisesine mi bürünelim? Dünyada mutlu, huzurlu, sevecen, aydınlık dolu insanlar hiç mi olmasın? Cesur bir dünya isteyen ve bu uğurda çaba göstermekten çekinmeyen, her şeyi göze alan o güzelim insanlar hep mi yok edilsin?

Hayır, binlerce, milyonlarca hayır! Onlar hep var oldular, var olacaklar ve sayıları da gittikçe artacak. Sadece ve sadece aralarına yüzüncü maymunun katılmasını bekliyorlar, işte o kadar.

(Kaynak: Serol Teber-Davranışlarımızın Kökeni)

DÜŞÜNEN SÖZLER:

•Kötülüğün zaferi için gereken tek şey, iyilerin hiçbir şey yapmamasıdır. BURKE

•Ölü gibi yaşamaktansa canlı ölmek iyidir. MARKİEWİCZ

•Bir çığlık bir çığ meydana getirir. SOLJENITSIN

•Taşı delen suyun gücü değil, damlaların sürekliliğidir. LATİN ATASÖZÜ

•Başarılı olmak, Nobel almak değildir. Başarılı olmak ailenize, memleketinize, vatanınıza, insanlığa hizmet etmek demektir. AZİZ SANCAR

•Rüyanızın gerçekleşmesini istiyorsanız önce uykudan uyanmanız gerekir. SİEGTRİED

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
parçalı bulutlu
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Konyaspor 15 27
3. Fenerbahçe 15 27
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 15 18
17. Göztepe 15 14
18. Öznur Kablo Yeni Malatya 15 14
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Ankaragücü 15 30
2. Erzurumspor 13 28
3. Ümraniye 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Menemenspor 14 18
14. Bursaspor 14 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 14 14
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 14 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 15 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Everton 15 18
13. Brentford 15 17
14. Crystal Palace 15 16
15. Leeds United 15 16
16. Southampton 15 16
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Athletic Bilbao 16 21
10. Osasuna 16 21
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 16 11
20. Levante 16 8

Gelişmelerden Haberdar Olun

@