07.02.2014, 00:14 435

YEMEK YEMENİN ADABI -1-

Dursun KAPLAN

Dursun KAPLAN

Yerleri, gökleri ve bütün varlık alemini yoktan var eden, yarattığı bütün canlıların rızıklarını veren, kullarının helalinden yiyip içmelerini ve salih amel işlemelerini emreden yaratanımıza hamdolsun. Alemlere rahmet olarak gönderilen, İslam’ı eksiksiz yaşayarak insanlara en güzel örnek olan, Şefkat Peygamberi, Hz. Muhammet Mutafa (s.a.v.) e salat ve selam olsun.
Gerçek akıl, iman ve basiret sahibi olan insanların tek ve asıl gayeleri, her türlü nimet ve mükafat yeri olan cennette, Allah’a kavuşmaktır. İnsanı bu hedefe ulaştıracak şey ise, ilim ve onunla yapılan salih ameldir.
İnsanın maddi ve manevi çalışmalarında başarılı olması, sağlıklı olması ile mümkündür. Kişinin ilim ve Salih amel sahibi olması için de sağlıklı olması gerekmektedir. Bir bedenin; sıhhat, saadet ve mutluluğu ise günün belli vakitlerinde yiyip içmesine bağlıdır. Bunun içindir ki, bazı alim ve salih kişiler, “Yiyip içmeyi” dinin icaplarından saymışlardır. Nitekim yüce Allah’ta salih amelle yeme içmenin ilişkisine vurgu yaparak bir ayette; “ Ey Peygamberler! Helal ve temiz olanlardan yiyin, salih ameller yapın. Ben yaptıklarınızı iyi bilenim.” buyurmuştur. Görüldüğü gibi yüce Yaratan burada önce helal yemeyi, sonra da salih amel yapmayı emretmektedir. Demek ki, bir anlamda Salih amel yapmak için, helal yemenin esas olduğu bu ayetten anlaşılmaktadır.
Fazla yemek, kişinin maddi ve manevi çalışmalarına engel olur. Onun için yeme içmede de, ifrat ve tefritten kaçınılmalı ve ölçülü olunmalıdır. İlim öğrenmek, onunla salih amel işleyerek takvaya ulaşmak isteyen kişinin yemesi ve içmesi de, bir nizam ve intizam içerisinde olmalıdır. Çünkü din uğruna yapılan her fiil ve harekette dinin kurallarına uyulmalıdır.
Dinin kuralları; insanın nefsine ve iradesine hakim olmasını, şeytana galip gelmesini, takvaya ulaşmasını, sünnet ve adaba uymasını sağlar. İnsan yemek işinde dini nizam ve intizama uymakla, sünnet ve adaba uygun hareket ettiği için ayrıca mükafat da kazanmış olur. Çünkü İnsan yemeği ibadet kastı ile yerse, sevap kazanır. Nitekim Peygamber Efendimiz bir hadisinde; “ Kişi bir çok şeylerden sevap alır, hatta yediği ve ailesine yedirdiği lokmadan bile ecir alır” buyurmuştur. Bu da yemek yemenin sünnet, adap ve vazifelerine dikkat etmek ve uymakla olur.
Yemek yiyen kişinin; yemekten önce, yemek esnasında ve yemekten sonra uyması gereken dini kurallar vardır. Yemekten evvel uyulması gereken kurallar yedi tanedir. Bunlar;
1-YEMEK HELAL OLMALIDIR.
Sofraya konulan yemeğin kazanç şekli dini kurallara uygun olmalı, gayri İslami ve şüpheli yollardan kazanılmış olmamalıdır. Çünkü yüce Allah, Müslümanları haramdan menetmiş, helal ve temiz kazancı emretmiş, Peygamberimiz de şüphelilerden uzak durmayı öğretmiştir. Nitekim Kuran’ı Kerimde mealen; “ Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyiniz. Ancak karşılıklı rıza ile yapılan alış verişten doğan ticaretle olmak başka. Her hangi bir sebeple nefislerinizi öldürmeyin. Şüphesiz ki Allah çok merhametlidir” buyurmaktadır.
2-YEMEKTEN ÖNCE VE SONRA ELLER YIKANMALIDIR.
Bilindiği gibi eller her daim hariç ile temas halindedir, bu sebeple kirden kurtulamaz. Onun için dine ve temizliğe yakışan ellerin yıkanmasıdır. Bu durum mikroplardan korunmaya daha uygundur. Hem de, dini vazifeleri yerine getirmek için yemek bir ibadet olduğuna göre, yemekten önce elleri yıkamak, namazda abdest gibidir. Yemekten önce elleri yıkamak sıhhat, yemekten sonra elleri yıkamak berekettir buyuran Peygamber Efendimiz de, bu konuda bir hadislerinde;
“Yemekten evvel elleri yıkamak fakirliği giderir, yemekten sonra elleri yıkamak ise, günahları giderir” buyurarak, yemeğin başında ve sonunda el yıkamanın, yoksulluğun giderilmesi ve günahların bağışlanması ile olan ilişkisine dikkatleri çekmiştir.
3-YEMEK SERGİ ÜZERNDE YENİLMELİDİR.
Yemeğin bir sergi üzerinde yenmesi sünnete daha uygundur, tevazuya da daha yakındır. Yaygı olmazsa sofrada yenir, sofrada yemek insana seferi hatırlatır, bu ahiret seferidir, ahiret seferi de insana takva azığı ile azıklanmayı hatırlatır. Çünkü ayette; “ Azıklanın, en güzel azık ise takva azığıdır” buyrulmuştur.
Enes ibni Malik hazretleri; “ Rasulü Ekem sofra üzerinde hiç yemek yememiştir” demiş, ya nerede yerdiniz sorusuna da, “ Yaygı üzerinde yerdik” cevabını vermiştir. Yemek yayğı üzerinde de, sofrada da ve masada da yenebilir Ancak bunlar bir gurur ve kibir sebebi olmamalıdır.
4- SOFRAYA EDEPLİ BİR ŞEKİLDE OTURULMALIDIR.
İnsan sofraya edepli bir şekilde oturmalı ve yemeğin sonuna kadar da durumunu korumalıdır. Rivayete göre Peygamberimiz sofrada; bazen dizlerinin üzerine çökerek, bazen iki ayaklarının üzerine oturarak, bazen de sağ ayağını dikerek sol ayağı üzerine otururdu. O hiçbir zaman sofrada sağa sola yaslanmazdı. Nitekim bir hadisi şeriflerinde; “ Ben ancak Allah’ın bir kuluyum. Yaslanarak yemek yemem, köleler nasıl yerse öyle yer, kullar nasıl oturursa öyle otururum” buyurmuştur.
5- YEMEĞİ ZEVK İÇİN DEĞİL, ALLAH’A İBADETE GÜÇ YETİRMEK İÇİN YEMEKTİR.
İyice doyuncaya kadar yemek insanı ibadetten alıkoyar. Onun için yemek az yenilmelidir. İnsanın yemeği az yemeye çalışması, onu ibadet niyetiyle yediğinin delilidir. İbadet niyetiyle yemenin birinci faydası şehvetin kırılması, ikinci faydası da kanatın israfa tercih edilmesidir. Onun için İbrahim Şeyban hazretleri; “ Seksen senedir, şehvet için yemek yemedim” demiştir.
Yemek esnasında midenin üçe ayrılarak, üçte birisinin yemek ile üçte birisinin su ile doldurulması, kalan üçte birisinin de nefes almak için boş bırakılması Peygamberimizin sünnetlerindendir. Resulullah Efendimiz bir hadislerinde; “ Ademoğlunun doldurduğu kapların en kötüsü, tıka basa doldurduğu midesidir. Ademoğluna belini doğrultacak birkaç lokma kafidir. Eğer bu kadarla yetinmezse midesini üçe bölmeli, birin yemekle, birini su ile doldurmalı kalanını da nefes almak için boş bırakmalıdır” buyurmuştur. (SÜRECEK)
Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
20°
az bulutlu
banner303
Namaz Vakti 26 Eylül 2020
İmsak 05:01
Güneş 06:25
Öğle 12:37
İkindi 15:58
Akşam 18:38
Yatsı 19:57

Gelişmelerden Haberdar Olun

@