22.10.2019, 00:03 2703

YANLIŞ KULLANDIĞIMIZ ATASÖZLERİ VE DEYİMLER

İsmail HABOĞLU

İsmail HABOĞLU

Atasözlerimizin kültürel yaşamlarımızda çok önemli yeri vardır.

Geçmişte yaşanmış kötü bir olaydan sonra, o olayın tekrar yaşanmaması için söylenen özlü sözler, günümüzde atasözleri olarak karşımıza çıkmaktadır.

Edinilen deneyimlerin, özlü sözlerle nesillerden nesillere aktarılması; nesillerin, daha doğru davranmalarını sağlar.

Bütün atasözlerinin ortak amacı ders vermektir, benzeri hatalara düşürmeden, doğru şeyler yaptırmaktır.

Eski Türkler’in “Sav” adını verdikleri atasözleri, bir toplumun kültürüne ait özelliklerini gösterir.

Bir toplumun atasözlerini inceleyerek, o toplumun inanç yapısına, kültürel ve düşünsel yapısına ait tüm özelliklerine rahatça ulaşılabilir.

Söyleyenleri belli olmadığı için anonim olarak nitelenen atasözleri, halklara adanmış bir edebiyat türüdür.

* * *

Yıllardır, elime ne geçerse, okurum.

70’li yıllardan bu yana da yazar dururum.

Yazılarımda ve konuşmalarımda, deyiş ve atasözlerimizle, sağa sola göndermeler yapmayı çok severim.

Ayrıca yöresel şive ve deyişleri araştırmak gibi özel bir merakım vardır..

Sözün özü atasözlerimize hâkimimdir.

Ancak bunca yıldır, okumama, yazma ve araştırmalarıma karşın öyle atasözleri çıkar ki karşıma; bir anlam veremem.

Anlam veremediğim ve zırva bulduğum o atasözlerinden biri “Baldız baldan tatlıdır” atasözüdür.

Bu söz ne zaman karşıma çıksa; “ne alaka lan, böyle atasözü mü olur” der, sinirlenirim…

Geçenlerde bir yerde okudum; bu tümcede geçen özne “baldız” değil; “daldız” mış meğer.

“Daldız” da bala batırılan, demir kepçenin adıymış.

Yani atasözünün doğrusu; “Daldız, baldan tatlıdır” imiş.

Her duyduğumda ya da gördüğümde beni sinirlendiren bu atasözünün, doğrusunun böyle olması, beni o kadar sevindirdi ki; o gazla, “yanlış olabilir” diye düşündüğüm, tüm atasözlerini taramaya başladım.

Neler buldum, neler…

Bulduğum doğruların, bazıları beni çok şaşırttı.

Bakalım siz de aynı tepkiyi verecek misiniz?

İşte bulduklarım.

* “Eşek hoşaftan ne anlar” değil. Doğrusu, “Eşek HOŞ LAFTAN ne anlar…”

* “Fukaranın düşkünü, beyaz giyer kış günü” değil. Doğrusu, “ZÜREFANIN düşkünü, beyaz giyer kış günü…” (Buradaki zürefa, zarif kimse anlamında imiş)

* “Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz” değil; Doğrusu, “ANE gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz…” (Buradaki Ane, Bağdat civarında bulunan bir uçurumun adı imiş.)

* “Kısa kes Aydın havası olsun” değil. Doğrusu, “Kısa kes, Aydın ABASI olsun...” (Aba, Aydın yöresine ait kısa bir kıyafettir.)

* “Su küçüğün, söz büyüğün” değil. Doğrusu, “SUS küçüğün, söz büyüğün…”

* “Güzele bakmak sevaptır” değil. Doğrusu, “GÜZEL bakmak sevaptır…”

* “Göz var, nizam var” değil. Doğrusu, “Göz var, İZAN var…”

* “Su uyur, düşman uyumaz” değil. Doğrusu, “SÜ uyur, düşman uyumaz...” (Sü, eski dilde asker anlamına gelir. Düşmana karşı her zaman uyanık kalmak gerektiğini anlatır.)

* “Saatler olsun” değil. Doğrusu, “SIHHATLER olsun…” (Hamamdan çıkanlara ya da tıraş olanlara söylenen bir nezaket sözüdür.)

* “İnce eleyip sık dokumak” değil. Doğrusu, “İnce EĞİRİP sık dokumak...” Bir karar vermeden önce etraflıca düşünmek anlamına gelir

* “Ateş olsa cürmü kadar yer yakar” değil. Doğrusu, “Ateş olsa CİRMİ kadar yer yakar….” (Cirim, hacim demektir. Hasmın pek önemsenmediğini anlatır.)

* “Elinin Körü” değil. Doğrusu, “ÖLÜNÜN KÛRU…” (Kûr mezar, gömüt demek.)

* “Sıfırı Tüketmek” değil. Doğrusu “ZAFİRİ tüketmek…” (Zafir, soluk demek)

* “Azimle sıçan betonu deler” değil. Doğrusu, “AZİMLİ sıçan, betonu deler…”

* “Altı kaval, üstü şişhane” değil. Doğrusu, “Altı kaval, üstü ŞEŞHANE…”

* “Ziyaretin kısası makbuldür” değil. Doğrusu, “Ziyaretin KISAS’I makbuldür…”. (Kısas, karşılıklı olan demek.)

* * *

Ve daha neler buldum neler…

Doğru bilip, yanlış kullandığımız o denli çok atasözü ve deyim var ki…

Elimizin altında, he an başvuracağımız,”Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü” bulundurmakta yarar var.

Yanlış kullanarak, komik oluyoruz çünkü…

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
-11°
parçalı az bulutlu
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11

Gelişmelerden Haberdar Olun

@