10.11.2011, 00:00 215

TUTSAK EDİLEN KEMALİZM –1

Sami AKPINAR

Sami AKPINAR

Kemalizm, yani Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi ideolojisi... Atatürk'ün söylediği ve söylemek istediği, "Ulus Devlet" oluşturma sürecinde uyguladığı ekonomik, sosyal ve milli tüm politikaların; eğitim, sanat ve kültür hakkında vurguladığı tüm değerlerin topluca bir ideolojik ifadesidir.

Özünde "Kuvay-ı Milliye" ruhunu taşıyan, batılılaşma formatıyla bu toplumun kimliğini dokuyan bir ideolojidir. Bir ölçüde Türk toplumunda tartışılamaz, kutsanmış ve de milli kimliği uyandıran bir ideolojidir.

Bazen bir tabu yapıldı, koruyucu bir zırh gibi kullanıldı. Bazen de siyasetin ve siyasetçilerin tekrar tekrar sarıldığı bir ideoloji oldu.

Gençliğe yol gösteren evrensel bir ideoloji olarak sunuldu. Gerek sağcı, gerek solcu gençliğin ruhunu dolduran, motivasyonu yüksek, milli duyguları kabartan ideolojik bir bayrak oldu.

Zaman zaman da bir baskı aracı, bir otorite gibi sunuldu. Karşı siyasetleri siyasetten tecrit etmek için bir silah gibi kullanıldı.

Diğer taraftan "Atatürkçülüğün" ideolojik bir ifadesi olan "Kemalizm"i açıkça eleştiremeyenler ise, ince bir siyaset kullandı; Kemalizm ile Atatürkçülüğün ayrı kavramlar içerdiğini söyleyerek, "Atatürkçüyüz ama Kemalist değiliz" ifadelerini kullandılar. Bir nevi gizlenerek "Kemalizm"i eleştirmek istediler.

Ve ne yazık ki bu gün Kemalizm'e dünyadaki ve bölgedeki değişimleri okuyamayan, ülkedeki sosyolojik değişimleri göremeyen, çözüm üretemeyen bir görüntü verildi. Sanki bir ölçüde fikren tutsak edildi!

Bunun nedeni Kemalizm mi, Kemalistler mi ya da Kemalizm'den beslenenler mi? Bilemiyoruz... Ama giderek halk desteğini kaybetmiş bir ideolojiye dönüştürüldüğünü görebiliyoruz. İşte konumuz da bu durumu bir ölçüde irdelemek.

Peki, "Kemalizm" bir terim olarak ne zaman dillendirildi? İdeolojik bir terim olarak ne zaman ifade edildi?

Kemalizm'i ilk kez kurtuluş savaşı sürecinde karşı taraf "Kemalistler" olarak ifade etti. Çünkü "Kuvay-ı Milliye" güçleri, onların gözünde Kemalist isyancılardı.

Dönemin İngiliz Başbakanı Lloyd George 16 Ağustos 1920'de Avam Kamarasındaki konuşmasında kurtuluş savaşını "Kemalist ayaklanma" diye ifade eder.

Lozan antlaşmasında İngiliz heyeti başkanı Lord Curzon "Kemalistler nasıl barış şartları bekliyor, araştırın" der.

Kasım 1920'de İngiliz yüksek komiseri Sir Horace Rumbold, "Kemalistler Ermenistan'ı işgal ettiler" diye yazar.

1921'de The Times gazetesinde ise, Anadolu'nun işgal altında olmayan kesiminden "Kemalistan", Yunan işgalindeki bölgeden "İonia" diye söz edilir.

Türkiye'de ise Kemalizm, 1930'dan itibaren dillendirilir. Ve Türk basınında, Kemalizm konulu yazılar çıkmaya başlar.

Dilbilimci Ahmet Cevat Emre'nin 1928-1933 yılları arasında çıkardığı "MUHİT" dergisinde, "Kemalizm doktrin olarak, bütün siyasi prensipleri malum bir demokrasi mektebidir" denir.

Milliyet'in kurucusu Ali Naci Karacan ise, 2 Aralık 1930 tarihli "inkılâp Gazetesi'nde "Rusya'da nasıl Komünizm, İtalya'da nasıl Faşizm varsa bizde de Kemalizm olmalıdır" diyerek Kemalizm'i bir ideoloji olarak tanımlar.

Dönemin Adalet Bakanı Mahmut Esat Bozkurt İzmir'de yayınlanan "Anadolu" gazetesinde, Falih Rıfkı Atay "Kadro" dergisinde "Kemalizm" terimim kullanırlar.

Daha da ileri gidilir ve dönemin Başbakanlarından Recep Peker'in öncülüğünde, Halkevlerinin yayın organı olan "Ülkü Dergisi"nde "Kemalizm" teorisyenliği yapılır.

Ayrıca İç İşleri Bakanlığınca Türk Kültürünü ve Türkiye Cumhuriyeti'ni tanıtmak amacıyla, 1934'te Almanca, Fransızca ve İngilizce olarak "La Turquie Kemalist" (Kemalist Türkiye) dergisi çıkarılır.

Ve Atatürk tarafından CHP'nin 1935 programı elden geçirilir. Bizzat Atatürk'ün el yazısıyla "... CHP'nin güttüğü bütün esaslar, Kemalizm prensipleridir" ifadesi eklenir.

Ancak Haziran 1943'te CHP'nin 6. büyük kurultayında "Kemalizm prensipleri" ifadesi gereksiz bulunur ve programdan çıkarılır. Ama 27 Mayıs askeri müdahalesinden sonra "Atatürk Devrimleri" şeklinde yeniden ifade edilir.

8 Ekim 1937 Meclis konuşmasını Atatürk, rahatsızlığı nedeniyle Celal Bayar'a yaptırmıştır. Bu konuşmada sık sık "Kemalist Rejim, Kemalist Yönetim" vurgulaması yapılır.

O günlerde henüz Türkiye ile birleşmemiş Hatay Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen'in Atatürk'e yazdığı mektupta "Programımızın ruhu ve esası Kemalizm Rejimi ve bütün icabatıdır" denir.

Aslında Atatürk böyle bir ideolojik ifadeyi istemez. Ama basının ve de özellikle siyasetin bu ideolojiye ihtiyaç duymasını kabullenir.

Ve sonuçta ana damarı bağımsızlık, lâiklik, ulus devlet olan Kemalizm, bir batılılaşma ve modernleşme hareketi olarak "Cumhuriyetin Resmi İdeolojisi" olur.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
13°
az bulutlu
banner303
Namaz Vakti 24 Eylül 2020
İmsak 04:57
Güneş 06:22
Öğle 12:38
İkindi 16:02
Akşam 18:43
Yatsı 20:02

Gelişmelerden Haberdar Olun

@