31.01.2022, 00:01 97

TÜRKÇE EZAN

İsmail HABOĞLU

İsmail HABOĞLU

Bazen dizeler, şiirler bilir ozanını bilmeyiz; bazen de ozanlar bilir ama o ozanların şiirlerini bilmeyiz.

Örneğin Ziya Gökalp'i hepimiz bilir, tanırız ama şiirlerinin çoğunu bilmeyiz.

Bugün köşemde, bu büyük ozanımızın, 1918 yılında yayınlanmış olan 'Yeni Hayat' adlı şiir kitabından ‘Vatan' şiirine yer verecek; diyeceklerimi de daha sonra diyeceğim.

Evet… Şöyle diyor, Büyük Ozan;

“Bir ülke ki camilerinde Türkçe ezan okunur,

Kentli de, köylü de anlar manasını namazdaki duanın,

Bir ülke ki okullarında Türkçe Kuran okunur,

Büyük küçük herkes bilir buyruğunu Huda’nın,

Ey Türkoğlu, işte senin orasıdır vatanın.”

… …

Dikkatinizi çekerim, yıl 1918.

Yani?

Yani bundan tam 104 yıl önce yazmış bu dizeleri...

* * *

Ulu Önderimiz Atatürk de 1932 yılında, ezanın Türkçe okunmasının dinen caiz olup olmadığını tartıştırmış; caiz olduğu belirlenince de; içlerinde Hafız Burhan, Sadettin Kaynak, Hafız Nuri gibi dönemin önemli hafızlarının da içinde bulunduğu bir komisyon kurdurarak ezanın Türkçe çevirilerini yaptırmıştır.

Daha sonra da hangi çevirinin daha uygun olduğu tartışılmış; aşağıdaki metin uygun bulunmuştur.

“Tanrı uludur; Tanrı uludur,

Şüphesiz bilirim, bildiririm;

Tanrı'dan başka yoktur tapacak.

Şüphesiz bilirim, bildiririm;

Tanrı'nın elçisidir Muhammed.

Haydin namaza, haydin felaha,

Namaz uykudan hayırlıdır. (Yalnız sabah ezanında)

Tanrı uludur; Tanrı uludur,

Tanrıdan başka yoktur tapacak.”

* * *

Bu çalışmaların sonunda Diyanet İşleri Başkanlığı, 18 Temmuz 1932 tarihli bir genelge ile bu metni bütün camilere bildirmiş, ezan Türkçe olarak okunmaya başlanmış…

Ancak bu tarihten çok daha önce ilk Türkçe Ezan 30 Ocak 1932 tarihinde, Hafız Rıfat Bey tarafından Fatih Camii'nde okunmuştur.

Türkçe ezan uygulamasının ardından, Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi'nin 6 Mart 1933'te yayımladığı bir tebliğ ile İslam Peygamberi Hazreti Muhammed'e hürmet ve saygı ifade eden sözlerin yer aldığı salanın da Türkçe okunmasına karar verilmiştir.

Ancak tüm bu uygulamalar, 18 yıl sürmüş; 14 Mayıs 1950 tarihinde iktidara gelen Demokrat Parti, pek çok şey gibi bu devrimi de ters yüz etmiş; 16 Haziran 1950 tarihinde; ezanın Arapça okunmasını serbest bırakarak bugünlerin zeminini hazırlamıştır.

(Burada da bir noktaya dikkatinizi çekerim, Türkçe ezan yasaklanmamış, sadece Arapça ezan serbest bırakılmıştır.)

* * *

Ve bu düşünce ve uygulamanın öncesi…

19. yüzyılda Türkçülük hareketinin yaygınlaşıp, Türk sözcüğüne ve Türk diline önem verilmeye başlanması ile birlikte ilk olarak Sultan Abdülaziz devrinde; Ali Suavi, ezanın, hutbelerin ve namaz surelerinin bile Türkçeleştirilmesi gerektiğini savunmuştur.

Bu konuda önemli bir bilgi;

Macar Halk Edebiyatı Bilgini İgnaz Kunoş’un, 1885'te İstanbul'u ziyaret ettiği, bir süre İstanbul’da kaldığı; yıllar sonra (1926 yılında) İstanbul Üniversitesi'nde verdiği, konferansında Osmanlı İstanbul'unu anlatırken, “Türkçe ezanın, Osmanlı'da var olduğunu” dillendirdiği anlatılır.

* * *

Ve yakın tarihimizden bir bilgi.

27 Mayıs 1960 darbesi ile Demokrat parti iktidarı son bulunca; Türkçe ezanın mecburiyet olmaktan çıkarılması ve böylece tekrar Arapça ezan okunmaya başlanması, diğer bazı uygulamalarla birlikte darbe nedenleri arasında gösterilmiş ve darbenin öncüleri tarafından sertçe eleştirilmiştir.

Bu bağlamda, 27 Mayıs darbesinin öncülerinden Albay Alparslan Türkeş, darbe sonrası verdiği bir röportajda, ezanın tekrar Arapça okutulmasını "ihanet" olarak nitelemiş, "Türk camiinde Türkçe Kur’an okunur; Arapça değil" görüşlerini savunmuştur.

* * *

Ve günümüzde…

Değerli Yazar, Soner Yalçın da “Farsça oluyor da Neden Türkçe olmuyor” adlı yazısında şöyle demektedir.

“…Arapça sandığınız pek çok kelime, aslında Farsça…

Namaz, Arapça değil, Farsça... Oruç, Arapça değil, Farsça...

Abdest, Arapça değil, Farsça... Peygamber, Arapça değil, Farsça...

Müslüman, Arapça değil, Farsça... Huda, Farsça... Rabbena, Farsça... Sahabe, Farsça... Mevla, Farsça... Hoca, Farsça... Molla, Farsça... Derviş, Farsça... Pir, Farsça... Dergah, Farsça... Çile, Farsça... Türbe-türbedar, Farsça... Ney, Farsça... Niyaz, Farsça... Günah-Günah harkâr, Farsça... Kâfir, Farsça... Beddua, Farsça... Şakirt, Farsça... Külah, Farsça... Postnişin, Farsça... Keramet, Farsça... Tespih, Farsça... Kehribar, Farsça... Lüle, Farsça... Çarşaf, Farsça... Tülbent, Farsça... Kaftan, Farsça... Takke, Farsça... Muska, Farsça...

… …

Yani neymiş?

İslam'ı yaşarken-anlatırken kullandığımız sözcüklerin çoğu Arapça değil, Farsçaymış.

Peki, Farsçaya ses çıkarmayan malum çevreler; konu Türkçe olunca, neden sert tepki gösteriyor?

Çünkü İslam dili ile Türk dilinin yan yana gelmesi bu çevreleri rahatsız ediyor.

Çünkü İslam dilinin Türkçeleşmesinden korkuyorlar.

İbranice ‘Rab’ dersiniz sesleri çıkmıyor; Türkçe ‘Tanrı’ dediniz mi ortalığı yıkıyorlar.

-Vay efendim, sen nasıl Tanrı’m’ dersin!

- Ya ne diyecektim?

Sen Arap ya da Arap yanlısı olabilirsin; ama BEN TÜRK’ÜM, TÜRKOĞLU TÜRK… Dilim de Arapça değil, Türkçe…”

* * *

Evet, Değerli Hemşerim Soner Yalçın üstat da bu konuda böyle demektedir.

Nokta…

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
18°
açık
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31

Gelişmelerden Haberdar Olun

@