23.06.2022, 00:04 17

SEZGİSEL AKIL

Gazanfer ERYÜKSEL

Gazanfer ERYÜKSEL

I

Yürüyüp geçerken bir vakti, hissedip de ifade edemediklerimizi bize söyleyendir sanat. Birinci boyut.

Bir de bakıp göremediklerimizi, görsek de önemsemediğimiz şeyleri bize söyleyendir sanat. İkinci boyut.

Gelelim üçüncü boyuta. “Bende bir ben vardır benden içeru” der ya Yunus Emre. İşte o benle yüzleştirmeye çalışır bizi, iç bende açımlanan ve giderek genişleyen kâinatı. Birbirinin içinden geçerken paraleller çizen vakitleri, sonsuzda buluşan.

Nilüfer Açılan Yıldız’ın iki romanı, İstasyon ve Kuantik Yaşam, böylesi metinlerdir işte. Yeni çalıştığı Hologram Yaşam adlı romanını nasıl merakla beklediğimi söylememe gerek var mı?

Meraklısı için soru: Bu romanları bir Türk yazacağına örneğin bir Yahudi yazsaydı kaç dile çevrilirdi acaba?

II

“Düşündüğünü sanmakla”, “düşünmek” birbiriyle hiç örtüşmeyen iki kavramdır. Düşündüğünü sananlar ona ezberletilen kalıplarla olguları ve şeyleri teraziye koyanlardır. Düşünenler ise ona dayatılan, ezberletilen kalıpları kırıp çerçevenin dışına çıkarak olguları ve şeyleri okuyanlardır.

Bu bağlamda düş-düşün sarkacında özgün okumalar ve söylemler oluşturmak şüphesiz şiirin, has şiirin ama hasletidir.

Uzun çarşı bir tümceydi

Düş verip de harf aldığımız

Kırılganlığında ışığın

Renklerce

III

“Sezgisel akıl bir hediyedir” der Albert Einstein, “Rasyonel akıl ise sadece bir köle. Bizler köleyi onurlandıran ve hediyeyi unutan bir toplum yarattık.”

IV

Bilgi, donanım, açı zenginliği sanatçı için de okur ve eleştirmen için de aynadaki kör noktadan çıkabilmenin anahtarıdır.

Çözümleme olgusu, sanatçının metni kurgulamasıyla başlayan, okur ve eleştirmenin çözümlemeleriyle genişleyen bir boyuttur.

Edinilen bilgi bir donanımdır ki buna genetik aktarımla gelenler de dâhildir. Hayatın akışında şeyleri ifade ederken bilgi, sürecin diyalektiğiyle mukayese edilerek zenginleştirilmediği sürece durağan bir kalıptır. Bilgi-hayat ilişkisinde iki kere iki her zaman dört etmeyebilir. Düşündüğünü sanmakla düşünmenin örtüşmediğini söylemiştim değil mi?

V

Sözden yazıya düş-düşün salınımındaki hissiyat, harf imleriyle dışa vurulmuş olur. Bu anlatımda sözcüklerin gündelik yaşamdaki anlam boyutlarıyla metnin kurgusundaki ifade boyutu arasındaki çelişme dili daha bir zenginleştirecektir şüphesiz.

Dışavurumda neyin nasıl dendiğiyle, okurun neyi nasıl okuduğu ise metni bir kez daha zenginleştirecektir. Okurun metni yeniden üretmesi. Suya düşen taşın yolculuğu…

VI

Yazı/metin, bir çağrışımdan bir çağrışıma suda taş sektiren çocuğun keyfiyle gezdirdiğinde kanatlandığınızı hissedersiniz. “Sezgisel akıl” demişti ya A. Einstein işte o.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
23°
açık
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31

Gelişmelerden Haberdar Olun

@