03.06.2011, 00:00 186

PORTEKİZ GEZİM (1) PORTEKİZ VE TARİHİ

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Bu yıl eşimle birlikte, Avrupa’nın en batısında yer alan ve biz Türklerin fazla tanımadığımız Portekiz’de, bir hafta tatil yapıyoruz.

Portekiz’i 1997 yılında ilk defa bir bilimsel toplantıya katılmak için ziyaret etmiştim. Bu iki gezimde edindiğim izlenimleri bu yazı serisinde sizlerle paylaşacağım.

Bu yazımı yağmur nedeni ile dışarı çıkamadığım bir günde Lizbon’da otel odamda yazıyorum. Buradan faks ile göndermeye çalışacağım.

Portekiz’in yüzölçümü 89.015 km2 ve nüfusu yaklaşık 10 milyon olup, Atlantik Okyanhusu boyunca 600 km kıyısı bulunan ülkenin İspanya hududuna kadar eni 150 km.dir. En önemli şehirleri Lizbon ve Porto’dur. Portekizce, Latince’ye dayanmaktadır. Brezilya ile birlikte eski müstemlekelerde konuşulmaktadır. 200 milyon kişi bu dili konuşmaktadır.

Bir zamanlar dünyanın her tarafında (Asya, Afrika ve Güney Amerika) sömürgeleri bulunan Portekiz, 1961-1974 yılları arasında buraları terk etmek zorunda kalmıştır. Bugün Atlantik Okyanusunda yer alan Azar ve Maderia adaları kendisine ait son kalan önemli tatil yöreleridir.

*     *     *

Portekiz’i tanıyabilmek için ülkenin tarihini incelemek gerektiğini düşünüyorum.

M.Ö. 1200 ile M.S: 711 yılları arasında ülkeye başlangıçta Finikeliler sahip olmuştur. Onları Kartaçalılar, İberler, Celtler takip etmiştir. Daha sonra burası Romalılar tarafından ele geçirilmiştir. Bugün Romalılar dönemine ait bulunan tiyatro, dini yapılar, banyolar turistler tarafından ziyaret edilebilmektedir. Romalılar zamanında Hıristiyanlık burada da kabul edilmiştir. M.S. 585 yılında ülke Visigotların (Alman kökenli) kontrolüne girmiştir.

Ülke 6 Ağustos 711 tarihinde burada Mors (veya Mauro) olarak isimlendirilen Arap ve Kuzey Afrikalılar (Berber) tarafından alınmıştır. Bu dönemde çok sayıda cami, ev, kale ve şehir duvarları inşa edilmiştir. Arapça resmi dil olarak kullanılmıştır. Ülkede yaşayan Hıristiyan Musevilere din ve dil serbestliği tanınmıştır. Bu iki topluluk askere de alınmamıştır. Bu dönemde burada İngilizce Saqalibas olarak tanımlanan halk da yaşamakta idi.

*     *     *

1147 senesinde Alfonso I, ülkede Moors’ların (Arap ve Berber) hakimiyetine son vererek tekrar Hıristiyanlığı geçerli kılmıştır. Bugün Lizbon’un tepesinde yer alan Morslar tarafından inşa edilen Kalenin yanında bulunan Cami yıkılarak 1147 yılında Se-Kathedrali inşa edilmiştir. 1179 yılında Papa, Portekiz Krallığını tanımıştır. 1255 yılında Alfonso III, Lizbon’u Başşehir ilan etmiştir.

1480-1500’lü yılları arası Türklerin altın dönemi olup, yeni yerlerin ve ülkelerin keşfedildiği dönemdir. Keşifler ve kaşifler konusunu ayrı bir yazıda ele alacağım.

1580 yılında İspanya Kralı Philip II tarafından, Portekiz işgal edilmiş ve altın dönem sona ermiştir. İspanya Kralı kendisini Portekiz Kralı Philip I olarak da isimlendirmiştir. Bu işgal 1668’e kadar sürmüştür.

1755 yılında meydana gelen deprem ve tsunami büyük hasar yaratmıştır. Lizbon’u gezerken sık sık anlatılan ve bugün bile hatırlanan bu olay üzerinde Lizbon yazımda duracağım.

1806 yılında Lizbon ve Portekiz Napolyon Bonapart tarafından işgal edilmiştir. Kral ailesi Brezilya’ya sığınmıştır. İngiltere Napolyon’u uzaklaştırmak için ordu göndermiştir.

1834’de krallık devam ederken Meclis kuruldu. 1910 yılında krallık kaldırılarak Cumhuriyet kuruldu.

Birinci Cihan Harbinde İngiliz ve Fransızların yanında yer alan Portekiz II. Cihan Harbinde tarafsız kalmıştır.

1932-1968 Salazar dönemi olup 1933 yılında devlet yeniden organize edilmiştir. Bu dönem Salazar diktatörlüğü olarak tanımlanmaktadır.

1960’lı yıllar Goa’nın Hindliler tarafındran alınması yanında Angola, Gine ve Mazambik’in ayaklanma sonucu ayrılma dönemi olarak tanımlanmaktadır.

1974 yılı askerin yaptığı demokrasiye geçiş ve 1976 yılında yeni Anayasa hazırlanması yıllarıdır.

1986 yılı Portekiz’in Avrupa Birliği’ne girişi ve 1999 yılı Avro’yu kullanmaya başladığı önemli tarihlerdir.

Yarın Türkiye’ye döneceğiz. Yazılarıma memleketimde devam edeceğim.

 

Lizbon-Portekiz, 30 Mayıs 2011

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
22°
parçalı az bulutlu
banner303
banner364
Namaz Vakti 18 Eylül 2020
İmsak 04:52
Güneş 06:17
Öğle 12:39
İkindi 16:07
Akşam 18:52
Yatsı 20:12

Gelişmelerden Haberdar Olun

@