Geçtiğimiz hafta Platon'un bundan yaklaşık 2400 yıl önce söylediği bir özdeyişi geçti elime. Diyor ki : “Unutmayın ki; demokrasi bir eğitim işidir. Eğitimsiz kitlelerle demokrasiye geçilirse oligarşi olur. Böyle olduğu takdirde demagoglar türeyecektir. Demagoglardan da diktatörler çıkar.”
Türkçe Sözlük'te özdeyiş şöyle tanımlanmış: “Bir düşünceyi kısa, özlü anlatan, yazarı belli özlü söz. Vecize.” Vecize karşılığı olarak da şunlar yazılmış: “Özdeyiş. Söyleyeni belli, az kelime ile çok anlam veren özlü söz.”
Biz yazarlar edebi bir yapıt ortaya koyarken ilkin hemen temayı belirleriz. Bu da daha çok atasözü ve deyimlerden hareketle ortaya çıkar. Oysa özdeyişlerden de (vecizeler) yararlanmanın iyi sonuçlar vereceğini düşünerek bu konuda kimler ne demiş diye bir çalışmanın başlangıcını yaptım. İlginç özdeyişler çıktı karşıma.
Örneğin Nietzsche şöyle diyor: “Cahil bir toplum, özgür bırakılıp kendine seçim hakkı verilse dahi, hiç bir zaman özgür bir seçim yapamaz. Sadece seçim yaptığını zanneder. Cahil bir toplumla seçim yapmak, okuma yazma bilmeyen bir adama hangi kitabı okuyacağını sormak kadar ahmaklıktır! Böyle bir seçimle iktidara gelenler, düzenledikleri tiyatro ile halkın egemenliğini çalan zalim ve madrabaz hainlerdir.”
Yine Platon'dan bir özdeyiş: “ Kötülüklerin ilki ve en büyüğü, haksızlıkların cezasız kalmasıdır.” Ya suçsuzların ceza almasına ne demeli üstad? Bence bu özdeyişi şöyle değiştirmek gerekir : “Kötülüklerin ilki ve en büyüğü, haksızlıkların cezasız kalması ya da suçsuzların ceza almasıdır.”
Konfüçyus'ün özdeyişi de ilginç: “Kimin doğru olduğunu tartışmayın, neyin doğru olduğuna karar verin.”
Albert Einstein: “Aptallara göre insanlar, ırk, cinsiyet, milliyet, yaş, statü, renk, din ve dil başta olmak üzere  8'den fazla kategoriye ayrılırlar. Oysa olay bu kadar komplike değildir. İnsanlar sadece 2'ye ayrılırlar. İyi insanlar ve kötü insanlar.”
Sokrates de eğitimin pahalı oluşuna dair söylemlerde bulunanlara şu özdeyişi söylemiş yüzyıllar önce: “Eğitimin pahalı olduğunu düşünüyorsanız, cehaletin bedelini hesaplayın.”
Victor Hugo'nun çarpıcı özdeyişi de şöyle: “Büyük tehlikelerin bir güzelliği vardır: Birbirine inanmayanlar arasında kardeşlik yaratır.”
Son olarak Fidel Castro'dan da şu özdeyişi yazarak bitirelim yazımızı: “Bir katilin/hırsızın yönetici olduğu bir ülkede, dürüst kişilerin yerinin ya mezar ya cezaevi olduğunu anlayabilmek zor bir şey olmasa gerek.”
Ben özdeyişleri (vecizeleri) çok seviyorum. İlginç olanlara rastladıkça, bundan sonra da kesinlikle duyuracağım sizlere.

 

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

banner155