14.09.2020, 00:01 119

OSMANLI’NIN YETİMLERİ

İsmail HABOĞLU

İsmail HABOĞLU

1917 Nisanının sonları…

Sirkeci Garı’ndan kalkan bir tren, yaşları 14-16 arasında değişen, 314 yetim Türk çocuğunu Almanya’ya götürmektedir...

Çünkü Osmanlı, "Yetim Türk çocuklarına, -Arap, Rum, Ermeni değil sadece ve sadece Türk çocuklarına- (güya) meslek edindirmek için” Almanya ile anlaşma yapmıştır…

Yapmıştır, yapmasına da; gerçek niyet böyle midir?

İşte orası biraz karışık…

Çünkü… Balkan ve 1.Dünya Savaşlarında binlerce Türk; arkalarında, binlerce yetim çocuk bırakarak, toprağa düşmüştür.

Maarif Nazırı Ahmet Şükrü Bey'in önerisi ile (25 Kasım 1914 tarihinde), bu yetim çocuklar için darüleytam yani “yetimler yurdu” kurulur… Darüleytam'ın kuruluş amacı güzeldir aslında,

Bu kurum; yetim ve korunmaya muhtaç çocukların barınma, bakım, beslenme ve eğitimlerini sağlayacak; bunlara bir zanaat dalında beceri kazandırarak geleceklerini garantiye alacaktır.

Ama Osmanlı, savaşlarda o kadar çok vatan evladını kaybeder ki; Darüleytam’lardaki yetim çocukların sayısı da 20 bini aşar.

Ekonomik yönden tükenen Osmanlı’ya; bu çocukların barınmaları, bakım ve beslenmeleri giderek külfet olmaya başlar.

Çaresiz kalan Osmanlı, bu nüfustan kurtulmanın yolarını aramaktadır.

İşgücü açığı olan Almanya'ya; bu çocuklar önerilir.

Almanya da kabul eder.

Almanya ile işbirliği anlaşması imzalanır ve bu çocuklar, 'Eğitim Çırağı' adı altında Almanya’ya gönderilir.

Güya bu zavallı sübyanlar; Almanya’da maden, ziraat ve diğer el sanatlarında çalışan ustaların yanında eğitilecek, meslek öğreneceklerdir.

Yetim çocuklara ve bu çocukların ailelerine söylenen budur.

* * *

İlk grup olarak Ankara, Bursa, Söğüt, Manisa, Afyon, Edirne, Maraş, Kilis, Konya, Niğde ve Antep Darüleytam’larından yaşları 14-16 arasında değişen 314 çocuk seçilir...

Almanya'ya ulaşan 314 kişilik bu grup için Haziran 1917’de Berlin'de bir "seremoni" düzenlenir..

Alman çocukları meraklı gözlerle, başlarına fese benzetilmiş mavi bir kep, üzerlerine Avrupai kesimli mavi bir pelerin giydirilmiş bu yabancı çocukları izlerken; yetim Türk çocukları da şaşkınlık, merak ve biraz da korku ile onlara ve etrafa bakınmaktadırlar..

Almanlar, 30 sübyanı zanaat öğretme amaçlı ayırıp; kalan 200 çocuğu maden ocaklarına; 84 çocuğu da tarlalara sürerler.

Maden ocaklarına sürülen çocukların çalışma koşulları çok zor ve çok kötüdür...

Yetersiz barınma ve yetersiz beslenme koşullarında çalıştırılan çocuklar arasında hastalanma ve ölüm olayları başlar..

Oysa aynı madende çalışan Alman çocuklara farklı davranılmakta; onlara haftada bir gün tatil ve ek ücret verilmektedir..

Çok kötü koşullar altında çalıştırılan Yetim Türkler arasında firarlar başlasa da Alman polisi tarafından anında yakalanıp, tekrar maden ocaklarına gönderilmektedir.

Yetim Türk çocukları Almanlardan; Almanlar da Yetim Türk çocuklarından memnun değildir.

Almanya, bu firarlarla ilgili sıkıntısını Osmanlı’ya bildirir; böyle anlaşmamışlardır çünkü…

Yaptıkları anlaşmaya göre; "Çocukların büyük bölümü madenlerde çalıştırılacak, ancak yüzde onu zanaat öğrenecek, gelen tüm çocuklar 3 yıl 'bedelsiz' çalışacak ancak dördüncü yıldan itibaren ücret alacaklardır…”

Almanya, 314 çocuktan oluşan ilk gruptan “isyankar bulduklarını” İstanbul’a geri gönderir..

Ancak bu grup gittikleri gibi dönememiş, yaşam ve çalışma koşulları nedeniyle yarıdan fazlası yaban ellerinde yitip gitmiştir çünkü…

Osmanlı çok kızar; Almanlara değil tabii ki; Yetim Türk Çocuklarına…

Almanya "benim için nitelik önemli" derken; Osmanlı “benim için de nicelik önemli" demektedir..

Çünkü Osmanlı, bu yolla en az 5 ile 10 bin çocuktan kurtulmayı hesaplamaktadır.. Hatta ikinci grup için 500 çocuk daha toplanmaya başlanmıştır bile…

Osmanlı kararını değiştirir…

Ama çocuk gönderme kararını değil; nasıl çocuk göndereceği kararını değiştirir…

"Gönderilen ilk parti çocukların daha çok şehirlilerden seçildiği, sorunun da buradan kaynaklandığı; o nedenle bundan böyle daha mazlum ve daha sessiz olmaları nedeniyle Anadolu’nun yetim köylü çocuklarının gönderilmesine" karar verilir..

Hatta bu nüfustan kurtulmak için, yaş sınırını daha da aşağıya çeker.

Amaç olan bu yetimlerin masrafından kurtulmaktır.

Sonraki grupta yaşa başa bakılmaksızın; Anadolu'nun sessiz ve mazlum Türk çocukları, birkaç grup halinde, Almanya’ya gönderilir.

Sonrası mı?

Sonrasını hiç kimse bilmiyor…

Bilinen ise şudur;

Binlerce baba yaban ellerinde "vatan" diyerek toprağa düşerken; o babaların bebeleri de gurbet ellerinde anasız, babasız, vatansız yitip gitmiştir…

Kaynak: Yıl 2014 Tarih Vakfı Yayınları Cilt: 2014 ISSN: 1300-7025 Sayı: 243 Sayfa Aralığı: 68-73IO Kayıt No: 66718

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
parçalı bulutlu
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Alanyaspor 14 24
5. Fenerbahçe 13 23
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 13 10
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 14 33
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Espanyol 15 20
10. Valencia 15 19
11. Osasuna 14 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Cádiz 15 12
18. Elche 14 11
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7

Gelişmelerden Haberdar Olun

@