21.01.2015, 00:01 454

NEVŞEHİR'DE 2.NEHİR HAVZA YÖNETİMİ SEMPOZYUMU VE DERİNÇAY’IN KİRLENMESİ

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Bugünkü yazımda önemli gördüğüm için 2013 yılında katıldığım bir toplantı hakkında sizleri bilgilendirmek istiyorum. Bu toplantıda görüşülen konular Çorum'u da ilgilendiriyor. Bu toplantıda konuşulan konuları dinlerken şehrimizin kenarından geçen DERİNÇAY'ın durumunu da düşündüm.
* * *
Bilindiği gibi havza, suyun ortak bir çıkış noktasına boşaldığı alandır. Arazi ve su planlamasında temel yapı taşıdır. Havzalardaki değişiklikler doğal toprak erozyonu, tarım sistemlerindeki değişiklikler, suyun aşırı kullanımı, aşırı otlatma, orman alanlarının azalması ve kirlilik de dahil bir dizi doğal ve insan kaynaklı etkenlerden meydana gelmiştir. Havza yönetimi, havzanın sağladığı hidrolojik hizmetleri muhafaza etme ve olumsuz aşağı havza ya da yeraltı suyu etkilerini en aza indirgeme ya da engelleme amaçları ile birlikte coğrafi olarak ayrık bir drenaj alanındaki toprağın, bitki örtüsünün ve suyun o alanda yaşayanların yararına entegre (bütüncül) kullanımıdır.
Havzaların korunması için Nehir Havza Koruma Eylem Planlarını ve Nehir Havza Yönetim Planlarını hazırlamak gereklidir. Yaşam için önemli olan İçme Suyu Havzaları için Havza Koruma Planlarını hazırlamak havza yönetiminin önemli unsurlarındandır. Havzadaki içme suyu kaynaklarının korunması bu kaynakların kirletilmemesini gerektirir. Aynı hassasiyet diğer su kaynakları içinde gösterilmelidir.
* * *
Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Havza Yönetimi Planlaması Dairesi Başkanlığınca düzenlenen ‘2. Uluslararası Nehir Havza Yönetimi’ Üst Düzey Sempozyumu 16-18 Nisan 2013 tarihlerinde Nevşehir’de gerçekleştirildi.
Ulusal kuruluşların yanında AB Komisyonu Elçi Müsteşarı, Hollanda Havza Genel Müdürü, Fransa Uluslararası Su Ofisi Genel Müdürü, İspanya Havza Sorumlusu, Yunanistan Eski Su Direktörü, Bulgaristan Havza Direktörü, Portekiz Çevre Ajansı ve Üniversite yetkilisi, Macaristan Bakan Yardımcısı, Hırvatistan Su Direktör Temsilcisi olmak üzere üst düzey yöneticiler katılarak ülkelerinin tecrübelerini aktardılar.
Üç gün süren Sempozyum sırasıyla Su Yönetimi Genel Müdürü Prof. Dr. Cumali KINACI, Türkiye Su Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Ahmet Mete SAATÇİ, Ürgüp Belediye Başkanı Fahri YILDIZ, Uluslararası Su Ofisi Genel Müdürü Jean François DONZIER, Nevşehir Valisi Abdurrahman SAVAŞ, İspanya Büyükelçisi Cristobal GONZALEZ-ALLER, Hollanda Büyükelçisi Jan-Paul DIRKSE, AB Türkiye Delegasyonu Elçi Müsteşar Bela SZOMBATI ve Orman ve Su İşleri Bakan Yardımcısı Dr. Nurettin AKMAN’ın konuşmalarıyla açılmıştır. Tüm konuşmacılar havza yönetiminin önemi üzerinde durdular.
Sempozyumun ilk günü öğleden sonra eski Dışişleri Bakanı ve Büyükelçi Yaşar YAKIŞ’ın başkanlık ettiği oturumda Havza Yönetimi Planlaması Daire Başkanı Nermin ÇİÇEK, Türkiye’de havza yönetimi çalışmaları hakkında bir sunum gerçekleştirdi ve ülkemizin havza yönetiminde yapmış olduğu çalışmalar ve AB sürecinde su sektöründeki gelişmeleri anlattı. Bu sunumu AB Komisyonu, AB Türkiye Delegasyonu, Bulgaristan, Yunanistan sunumları takip etti.
Sempozyumun ikinci günü AB üye ülkelerinden gelen yabancı uzmanlar benim ve Prof. Dr. İzzet ÖZTÜRK’ün başkanlık ettiği oturumlarda ülke sunumlarını yaptılar ve Nehir Havza Yönetimi konusundaki tecrübelerini paylaştılar. Bu kapsamda Macaristan, İspanya, Portekiz, Hollanda, Fransa, Bulgaristan, Hırvatistan, Yunanistan temsilcileri ülkelerindeki uygulamalar hakkındaki sunumlarından sonra sorulara cevap verdiler.
Sempozyum, eski Çevre ve Orman Bakanlığı Müsteşarı Prof. Dr. Hasan Zuhuri SARIKAYA başkanlığında, ülkelerin ve ilgili kurum ve kuruluşların katıldığı masa toplantısı ile devam etmiş olup, Ülke Masa Toplantısında, sempozyuma katılan AB üyesi ülkelerinin Nehir Havza Yönetim Planlarının hazırlanması sırasında karşılaştıkları sorunlar, bu sorunları nasıl aştıkları, hangi konularda muafiyet ve değişiklikler (derogation) talep edildiği, maliyetin karşılanması prensibinin uygulanmasındaki zorluklar, Blueprint belgesinin Nehir Havza Yönetim Planlarına nasıl yansıtılacağı, bu belgenin getireceği yükümlülükler ve sağlayacağı faydalar, Avrupa Birliği’nin Nehir Havza Yönetim Planları ile ilgili yorumları, üye ülkelerin bu yorumlar hakkındaki görüşleri üzerinde duruldu. Ülkelerin karşılaştıkları güçlükler ve çözüm önerileri konusunda önemli deneyim ve tecrübeler ülkemiz açısından değerlendirildi.
* * *
Çorum iki önemli su havzası içinde yer almaktadır. Bunlar Yeşilırmak ve Kızılırmak'tır. Derinçay, Alaca Çayı'na oradan Yeşilırmak'ın kolu olan Çekerek Irmağı'na karışır. Son yıllarda bu havzalar için Nehir Havza Yönetim Yönetim planları Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından TÜBİTAK ile işbirliği yapılarak hazırlandığını duydum.
Türkiye'nin en büyük ırmaklarından biri olan Yeşilırmak'ı kirleten Derinçay'a atılan evsel, endüstriyel ve tarımsal atıkların yarattığı sorunların çözümü için Avrupa Birliği tarafından desteklenen ve bölgesel kalkınma programının bir parçası olan 'Yeşilırmak'ı Kirleten Derinçay'ın Kirliliğini Önleme' projesi hatırladığım kadar 2006 yılında hayata geçirilmişti. Bu proje kapsamında Derinçay'ı kirleten 34 köye doğal arıtma, foseptik ve kanalizasyon tesisi yapılması için ihale edilmişti
Dönemin Valisi Poroy, ''Yeşilırmak'ı birçok dere ve suyun kirlettiğini'' vurgulamış ve ''Yeşilırmak'ın temiz olması için Derinçay gibi büyük derelerin temiz tutulmasının şart olduğunu'' açıklamıştı.
Ne yazık ki bu proje bitirilememiştir ve konu yargıya intikal etmiştir. Bu nedenle Derinçay kirlenmeye devam etmektedir.
Derinçay'a evsel,sanayi ve tarımsal kaynaklı atıklar karışmaktadır. Avam projesini yaptırarak ilk adımını attırdığım Çorum Atıksu Tesisine Organize Sanayi Bölgesi'nın kullanılmış suları da bağlandığından kapasitesi yetersiz kalmıştır. Ayrıca bu tesis aşırı beslenmeye (ötröfikasyon) mani olacak azot ile fosfor giderimi yapılarına da haiz değildir.
Derinçay bölgesinde yer alan köylerin sulama suyu kaynağı Derinçay'dır. Köylüler du durumdan olumsuz etkilenmektedirler. Bu nedenle Ergene Nehri'nde olduğu gibi bir an önce Derinçay içinde ''DERİNÇAY'I KURTARMA PROJELERİ'' geliştirilmeli ve uygulamaya konmalıdır.
İstanbul, 19 Ocak 2014



Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
17°
az bulutlu
banner303
Namaz Vakti 20 Eylül 2020
İmsak 04:54
Güneş 06:19
Öğle 12:39
İkindi 16:05
Akşam 18:48
Yatsı 20:08

Gelişmelerden Haberdar Olun

@