Değerli okurlarım, başlamış olduğum Malta seyahati ile ilgili yazılarıma uzun bir süre ara vermiş olduğum için sizlerden özür diliyorum. Bu gecikmede güncel konulara ağırlık vermem yanında yoğun olarak yazmakta olduğum “AİLE KİTABI”na daha fazla zaman ayırmam yanında muhtelif bilimsel faaliyetlere katılmam etken oldu.

* * *

Güney Avrupa ile Kuzey Afrika arasında Akdeniz’in tam ortasında bulunan 3 adadan oluşan Malta Adası Sicilya'nın güneyinde yer almaktadır..

Malta tarihi açıdan da çok önemli medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Malta tarihinde adadaki ilk yaşayan insan belirtileri M.Ö.4000 yılına kadar dayanmaktadır. Bu dönemdeki kalıntılar, Avrupa ve Afrika kıtalarına bağlı olduğu dönemlere aittir. İlk gelenlerin Sicilya’dan gelenler olduğu belirtilmektedir.. Malta tarihi açısından çok önemli olan tapınaklar ve mezarlar keşfedildi. Bunlardan Gozo’da bulunan tapınaklar yeryüzünün en eski eserleri olarak nitelendirilmektedir.

- M.Ö. 1000 ile M.S.397 arası döneminde; M.Ö.8. yüzyılda Fenikeliler, M.Ö. 480’li yıllarda Kartacalılar, 218 yılından itibaren Romalıların gelişi, M.S.59 yılında ilk Hristiyan yerleşimleri görülüyor. M.S. 397’den itibaren Bizanslıların (.Doğu Roma İmparatorluğu ) hakimiyeti başlıyor.

-M.S. 397-1070 döneminde; 870 yılından sonra ada Arap hakimiyetine giriyor.

-1070-1530 arası döneminde; Sicilyadan gelen Normanlar hakim oluyor. Normanların hükmü nispeten çok kısa sürüyor, ada art arda Almanlar, Fransızlar ve İspanyolların egemenliğine giriyor.

-1530-1798 yılları ;Şövalyelerin hakim olduğu dönem. 1522 yılında Osmanlıların Rodos’u alması ile, Rodos’tan kaçan St. John Şövalyelerinin adaya gelmeleri, Kaiser Karl V .(Şarlken )adayı Türkler tarafından Rodos’tan sürülen St. John Şövalyelerine veriyor.Bununla amaç İslamın Avrupa’da daha fazla yayılmasının önüne geçmekti.1530 dan 1798 ‘e kadar Şövalyeler adaya hakim oluyorlar. Kanuni Sultan Süleyman, Avrupa'nın geçiş yolları üzerinde bulunan Malta Adasını da imparatorluk sınırlarına katmak istiyordu. 1565 :Osmanlının Malta kuşatması , tarihlerinde “Büyük Kuşatma” adı ile geçiyor.1565 ‘de St. John Şövalyeleri Türkler tarafından yapılan Malta kuşatmasında 4 ay direniş gösteriyorlar ve Türkler adayı alamadan geri çekiliyor.

* * *

Malta gezimiz sırasında bu kuşatmanın yapıldığı bölgeleri, kaleleri gezdik. Ayrıca Osmanlı’ların karargah kurdukları Marsa bölgesini de ziyaret ettik. Gezdiğimiz müzelerde Türklerin adayı alamadığı konusunda birçok görsel ve yazılı dokümanları gördük. Malta kuşatmasını ve St. John Şövalyeleri’nin mücadelesini, daha sonraki yazılarımda sizlerle geniş bir şekilde paylaşacağım. Ancak şimdiden bu kuşatmanın kayıpları ile ilgili şu hususu belirtebilirim. Malta kuşatmasındaki kayıp sayıları farklı kaynaklarda değişik şekilde verilmiştir. Türklerin kaybının 25 bin 30 bin arasında olduğu ,Şövalyelerin kaybının ise bunun üçte biri civarında olduğu belirtilmekte ve Malta halkının üçte birinin de bu savaşta öldüğü yazılmaktadır.

-Şövalyeler 1798’de Napolyon orduları karşısında yenilerek Fransızlara teslim oluyorlar.

-1800 - 1964 ;Bu tarihler arasında ada İngiliz hakimiyetinde kalıyor ,İkinci Dünya Savaşında 1940-1942 arasında; Alman ve İtalyan uçakları tarafından ada 2 yıl boyunca bombalanıyor.

-1964’de Malta bağımsızlığını ilan ediyor ve 1974’de Cumhuriyet kuruluyor.

-1979 ‘da İngilizler adayı terk ediyorlar ve 2004’ de Malta Avrupa Birliğine tam üye oluyor.

* * *

Adanın son hakimi olan İngilizlerin adaya hem kültür hem dil ve sosyal hayat açısından büyük etki yaptığı görülüyor. Trafik, İngiltere’deki gibi soldan işliyor. Adanın birçok yerinde İngiltere’deki gibi kırmızı telefon kulübelerini görüyorsunuz.

St . Elmo kalesindeki müzede tüm bu tarihi olayların görsel ve yazılı anlatımlarını detaylı olarak inceledik. Malta tarihindeki diğer bazı önemli olaylardan bahsedersek ,

Birinci Dünya Savaşı’nda , Malta askerleri Anzaklarla birlikte Çanakkale’de de savaştılar. İkinci Dünya savaşında ise en çok bombalanan ve hasar gören yer Malta adası oldu. 29.000 ev yıkıldı ya da hasar gördü. Daha sonra İngiltere 30 milyon pound vererek bu hasarın kısmen telafisine katkıda bulundu.

1956’da Süveyş kanalının millileştirilmesine engel olmak için Fransızlar İngilizlerle birlikte hareket ettiklerinde Adayı üs olarak kullandılar.

1989’da Gorbaçov ile George Bush burada toplandılar ve soğuk savaşın bittirildiği yer Malta adası oldu.

Şövalyeler tarafından kurulan Valetta şehri 2016 yılında 450. Kuruluş yılını kutladı. 2018’ de Avrupa Kültür Başkenti oldu.

İstanbul, 31 Mart 2019

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol