27.05.2020, 00:05 37

İŞTE BU MECLİS

Sohbetlerde anlatıyorum hep, 19 Mayıs 1919’da Atatürk’ün Samsun’a çıkmasıyla başlayan Kemalist Devrim süreci bir Milli Birleşik Cephe inşası olarak başlamış, Cumhuriyetin ilanından Atatürk’ün ölümüne dek sürmüştür. Bu cephenin adına Atatürk “Müdafa-i Hukuk” demiştir. Bu ifadenin temelinde de Meclis gerçeği vardır. “Önce Meclis mi, ordu mu?” adlı yazımızı okumayanlara öneririz efendim.

İlk Meclis kurulduğunda lise öğrencisi olan kâtiplik görevi yaparken genç yaşta oturumları izleyen Ord. Prof. Dr. Hıfzı Veldet Velidedeoğlu Meclis’in yapısını “İlk Meclis” adlı kitabında şöyle anlatmaktadır.

“Milletvekillerinin kılıkları, giysileri, yaşları, düşünsel düzeyleri ve görgüleri başka başka ve çok değişik; beyaz ak sakallı, cüppeli, eli tespihli hocalarla, pırıl pırıl üniformalı genç subaylar; yazma veya şal sarıklı aşiret beyleri, külahlı ağalar ve kavuklu çelebilerle Avrupa’daki yükseköğretimlerinin bitirip yeni dönmüş, Batı kültürüyle yetişmiş, nokta bıyıklı, “Kuvayi Milliye” kalpaklı gençler yan yana oturuyorlar.” (sf. 15)

Bu anlatım Milli Birleşik Cephe’nin dış görünüşüdür. İlk Meclis’te iki ana çizgi vardır. Birinci görüş; “Milli mücadele başlamıştır. Bu sebepten yeni bir hükümete, yeni bir devlete ihtiyaç vardır” diye düşünenler. Bunlar Kuvayi Milliyeci gençlerdir. Örneğin, İsviçre’de hukuk okumuş, henüz 38 yaşında Mahmut Esat Bozkurt, Manisa milletvekili Refik Şevket İnce, gazeteci Yunus Nadi, Balıkesir Kongre Başkanı Hacim Muhittin Bey, Mazhar Müfit Kansu, eğitimci Mustafa Necati Bey…

İkinci çizgi ise daha çok hoca ve ulema tarafından temsil edilen görüştür. “İşimiz yeni bir oluşum değildir. Hükümet kurmaya gerek yoktur. Asıl makam, Halife ve Padişahtır. Amacımız Halife ve Padişahı kurtarmaktır. Halife-Padişah kurtulunca Osmanlı Devleti devam edecektir” diye özetleyeceğimiz görüştür.

Birleşik Cephe diye ifade ettiğimiz bu yapının ortak paydası, çimentosu ülkenin bağımsızlığına yeniden kavuşmasıdır. Atatürk ise şu söylemiyle öne çıkmaktadır. Padişah esirdir, tutsaktır. Onun için onun adına bir padişah vekili atayamayız. Bağımsız bir başbakan da yaratamayız. Ancak, bu işleri yürütmek için Meclis’in seçeceği bir hükümete ihtiyaç vardır. Savaş kazanılıp Padişah kurtarıldıktan sonra Meclis bu konuda kararını verecektir.

İşte burada Atatürk’ün Meclis’in toplanması için Anadolu’ya gönderdiği bildiri hatırlanmalıdır. Bu bildiride “0lağanüstü yetkilere sahip” bir Meclis’ten söz etmektedir. Bu Meclis yine kendi deyimiyle “Kurucu bir Meclistir”.

Ve işte bu Meclis 02 Mayıs 1920’de kabul ettiği bir yasayla “İcra Vekilleri Heyeti”ni yani Bakanlar Kurulu seçimini gerçekleştirmiş ve Meclis Hükümet Sistemini benimsemiştir.

Ve işte bu Meclis, 29 Nisan 1920’de “Hıyanet-i Vataniye Kanunu”nu ve daha sonra da “İstiklâl Mahkemeleri Kanunu”nu kabul ederek devrim yolunda ilerlemiştir.

Ve işte bu Meclis, 06 Mayıs 1920’de İstanbul Hükümeti ile resmi haberleşmeyi yasaklamış, 07 Haziran 1920’de İstanbul Hükümeti’nin 16 Mart 1920’den sonra yaptığı bütün anlaşmaların hükümsüz olacağı yasayı kabul etmiştir.

Ve işte bu Meclis, 19 Mayıs 1920’de Sadrazam Damat Ferit Paşa ve hükümet üyelerinin “Vatana Hıyanet” yasasına göre yargılanmalarına ve vatandaşlıktan çıkarılmalarına karar vermiştir.

İşte bu Meclis, 24 Mayıs 1920’de İstanbul Hükümetinin yaptığı her türlü atamanın geçersiz olduğunu kabul etmiştir.

İşte bu Meclis, 10 Ağustos 1920’de Sevr Antlaşması’nın imzalanmasına karar verenlerin ve bu antlaşmayı imzalayanların vatan ihaneti ile suçlanmasına karar vermiştir.

Özetlersek; çiçeği burnunda bu Meclis söz konusu kanunları kabul ederek kendi “meşru” durumuna karşı gelenlere yaptırım uygulayarak, Meclis’in tek egemen güç olduğunu dünyaya ilan etmiştir.

Prof. Dr. Bülent Tanör’ün ifadesiyle “Birinci Meclis’in hem ideolojik, hem de kurumsal açıdan demokratikleşmede bir zirveye tırmanış olduğu açıktır.” (Bülent Tanör, Kurtuluş- Kuruluş, 7. Baskı, sf. 116) Tanör savaş dönemi Meclis’ini “savaş demokrasisi” olarak nitelemekte ve “savaşın demokrasi ürettiğini” belirtmektedir. (a.g.e, sf. 115)

Alev Coşkun ise şu yorumu yapmaktadır. “Açıkçası bir savaş her şeyin açıkça konuşulduğu bir Meclis’te demokrasiyle yönetiliyordu.”

İlk Meclis dönemini Atatürk Nutuk’ta şu sözleriyle özetler. “Gerçek, Osmanlı saltanatının ve Hilafetin yıkılmış ve ortadan kalkmış olduğunu düşünerek yeni temellere dayanan, yeni bir devlet kurmaktan ibaretti. Fakat durumu olduğu gibi dillendirmek, amacın büsbütün kaybedilmesine yol açabilirdi. Çünkü halkın düşünce ve eğilimleri, daha Padişah ve Halife’nin mazur/özürlü durumda bulunduğu yolundaydı. Hatta Meclis’te, ilk anda, hilafet ve saltanat makamıyla temas kurmak ve İstanbul Hükümetiyle uzlaşma aramak akımı baş göstermişti.”

Her şeye rağmen işte bu Meclis, Anadolu’daki antiemperyalist savaşı yöneten ve zafere ulaştıran Gazi Meclis’tir.

Sömürgelerdeki özgürlükçü liderler her gün telgraf başında Anadolu’daki gelişmeleri takip etmektedirler.

Lord Curzon parlamentoda “Kemalistleri yenemezsek sömürgeleri kaybedeceğiz” diye bağırmaktadır.

İngiliz sömürgesi Hindistan’daki özgürlükçü lider Gandi ise “Mustafa Kemal kazanmadan önce Tanrı’yı İngiliz zannederdim” diye sömürgelerdeki durumu özetlemektedir.

Meraklısı için ek: Sohbetlerde Milli Birleşik Cepheyi bir trene benzetiyorum. Devrimin her aşamasında o trenden inenler de olacaktır, binenler de. İnen ve binenleri de yazmalıyız elbette.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
30°
parçalı az bulutlu
banner303
banner364
Namaz Vakti 08 Temmuz 2020
İmsak 03:15
Güneş 05:10
Öğle 12:50
İkindi 16:48
Akşam 20:20
Yatsı 22:07
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 30 63
2. Trabzonspor 30 61
3. Sivasspor 30 54
4. Galatasaray 30 52
5. Beşiktaş 30 50
6. Fenerbahçe 30 49
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 30 36
12. Gençlerbirliği 30 32
13. Denizlispor 30 32
14. Kayserispor 30 31
15. Konyaspor 30 30
16. Malatyaspor 30 29
17. Çaykur Rizespor 30 29
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 33 89
2. Man City 33 66
3. Leicester City 33 58
4. Chelsea 33 57
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 33 49
8. Sheffield United 33 48
9. Burnley 33 46
10. Tottenham 32 45
11. Everton 32 44
12. Newcastle 33 43
13. Southampton 33 43
14. Crystal Palace 33 42
15. Brighton 33 36
16. West Ham 33 31
17. Watford 33 28
18. Aston Villa 33 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 33 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 34 73
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 34 54
6. Getafe 34 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Athletic Bilbao 34 48
9. Valencia 34 47
10. Granada 34 47
11. Osasuna 34 45
12. Levante 34 43
13. Real Valladolid 34 39
14. Real Betis 34 38
15. Deportivo Alaves 34 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 34 28
20. Espanyol 34 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@