18.02.2013, 00:00 174

İŞÇİLERİN SAAT BAŞI VE PART TİME ÇALIŞTIRILMASI...

Fikret TEPENÇELİK

Fikret TEPENÇELİK

 

İçinde bulunduğumuz ekonomik sıkıntılar işletme sahiplerini maliyetlerin aşağıya çekilmesi ve azami verimliliğin alınabilmesi için, bünyesinde çalıştıracakları işçilerin bir kısmını tam gün yerine, saat başı ücret olarak ve part time çalıştırma zorunluluğunu ortaya çıkarmıştır. Bu günkü yazımda, saat ücretli, part time ücretli, akort ücretli, yüzde olarak ücret almak şekliyle çalışacak işçilerin İş kanunu ve sigorta kanunu açısından nasıl işlem yapılacağına ilişkin açıklamalar da bulunacağım ;

Öncelikle ücretin tespit ve ödeme şekli üzerinde duralım;

a)- Akort Ücret : Yapılan işin sonucuna göre hesaplanan ücrete akort ücret denir.Bir presçinin bastığı kapak sayısına ,bir maden işçisinin çıkardığı madenin ağırlığına veya bir  işçinin boyadığı bezin uzunluğuna göre ücretin hesaplanması durumlarında akort ücret söz konusudur. Akort  ücret , parça sayısı, büyüklük,uzunluk veya ağırlık gibi birimlere göre saptanır ve belirli bir çalışma dönemine düşen ücret,her birim için saptanan ücretin birim sayısı toplamı ile çarpılması sonucu bulunur.

 b)-  Götürü Ücret: Yapılan işin sonucuna göre hesaplanan bir akort ücret şeklidir. Sadece özellikleri bakımından götürü iş ve ücret akorttan ayrılabilir. Uygulamada birim saptanmasının güç olduğu veya seri olarak yapılması mümkün olmayan  yahut birbirine benzemeyen ve genellikle devamlılık göstermeyip  bir süre sonra  biten işlerde işin sonucuna göre ücretin kararlaştırılması halinde götürü ücretten söz edilir.

c)-  Yüzdeye Göre Ödenen Ücret: Otel, lokanta, eğlence yerleri ve benzeri yerlerle içki verilen ve hemen orada yenilip içilmesi için çeşitli yiyecek satan yerlerin çoğunda zamana göre ücret, bazılarında ise yüzdeye göre ücret ödenmektedir.

d)-  Prim:  Prim, işçinin bireysel olarak veya bir grup içinde üstün çaba göstererek başarılı bir şekilde yapmış olduğu işi ödüllendirmek için kendisine ödenen ek bir ücrettir. Prim, işverence tek taraflı olarak ödenebileceği gibi, toplu iş sözleşmesi veya hizmet akdi ile de kararlaştırılmış olabilir.

e)- Part Time ( Zamana Göre ) Ücret : Çalışma süresinin uzunluğuna göre belirlenen ve saatlik, haftalık, gündelik veya aylık olarak ödemesi belirlenen ücret şeklidir.

Yukarıda belirtilen ücret şekillerinin hangisi olur ise olsun, işçi ile işveren arasında mutlaka noter aracılığı ( Yargı Kararları gereği ) ile bir yazılı akit yapılması zorunluluğu vardır. İşçi ile yapılacak yazılı akitte, işin nevi, işin süresi, ödenecek ücret ve ücret şekli açık olarak belirtilmek zorundadır. Çünkü ödenen ücret şekline göre işçinin sosyal haklarından olan gün sayısı belirlenerek aylık bildirge ile beyan edileceği için akitteki bu açık hükümler işçi işveren arasında çıkabilecek hukuki sorunları başından engellemiş olacaktır. Yukarıdaki ücret şekillerinden sadece zamana göre ücrette gün problemi ortaya çıkmaktadır. Diğer ücret şekillerinde işçi zaten her gün fiilen çalışmaktadır.

Örneğin; Günde 4 saat çalışıp işyerinden ayrılacak bir işçi ile akit yaptık, saatlik ücretinin ise

5 TL brüt olarak tespit edildiğini düşünelim, Eğer akit ile aylık çalışma günü belirtilmemiş ise, bu işçinin aylık sigorta gün sayısı nasıl tespit edilecek?  İşte burada yukarıda izah ettiğim gibi yazılı akit olabildiğince açık ve anlaşılır olması fayda sağlayacaktır. İş kanunumuz haftalık çalışma saatini 45 olarak tespit etmiştir. Örnekte, günde 4 saat çalışan bir işçi, ay sonu toplamında 96 saat çalışmış ise, 96 saati ise iş kanuna göre günde 7.5 saate böler isek gün sayısı 12.8 = 13 gün ve 480 TL ücret  olarak tespit edilir.

İşverenlerin çalıştırdıkları işçiler için koşullarına göre mutlaka yazılı akit yapmaları, eğer çalışma biçimleri yukarıda açıklandığı gibi, akort götürü, yüzde ve part time şeklinde ise bu sözleşmenin noter tarafından onaylanması da faydalı olacaktır.

 

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
17°
az bulutlu
banner303
Namaz Vakti 20 Eylül 2020
İmsak 04:54
Güneş 06:19
Öğle 12:39
İkindi 16:05
Akşam 18:48
Yatsı 20:08

Gelişmelerden Haberdar Olun

@