21.07.2015, 00:33 415

İRAN VE NÜKLEER SİLAH SORUNU

2002 yılından beri ABD, İran ve Kuzey Kore'yi nükleer silah yapmakla suçlamıştı. Kuzey Kore Devlet Başkanı, “Bende atom silahı var, bana kullanana kullanırım” demişti.
Ve dikkatler daha çok İran üzerine yönlendirilmişti.
14 Temmuz 2015 günü ise ABD ve BM Güvenlik Konseyi, İran'la nükleer çalışma konusunda anlaştı ve bu anlaşma dünyanın gündemine oturdu.
Peki, bu gelişmelerin tarihçesi nedir? Kısaca bir bakalım.
***
Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi vardır. Bunlar ABD, Rusya, İngiltere, Fransa ve Çin'dir.
Güvenlik Konseyi’nin her kararını bu üyelerin veto hakkı vardır. BM'ye üye 193 devletin aldığı karar, bunlardan biri tarafından veto edilse karar geçersizdir.
Bu 5 daimi üyenin, NPT’ye göre nükleer silah bulundurma hakkı da vardır.
Bunların dışında fiili olarak nükleer silahlara sahip ülkeler Hindistan, Pakistan, İsrail ve Kuzey Kore’dir.
NPT, yani “Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesine İlişkin Anlaşma” 5 Mart 1970’de yürürlüğe girmiş, BM'ye üye 193 ülkeden 189’u bu anlaşmayı imzalamıştır.
İsrail, Pakistan ve Hindistan imzalamamış, Kuzey Kore ise 1985 yılında imzalamışken ABD’nin iddialarına karşılık 2003’te geri çekmiştir.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü’nün (SIPRI) hazırladığı rapora göre, 2014 yılında dünyadaki nükleer silah sayısı şöyledir:
ABD (7300), Rusya (8000), İngiltere (225), Fransa (300), Çin (250), Hindistan (110), Pakistan (120), İsrail (80), Kuzey Kore (belli değil).
SIPRI’nın raporundaki resmi rakamlara göre, 2010’da 22345 nükleer silah sayısı 2014’de 16385’dir.
Ancak nicelikteki düşüşe karşın, nitelikte çok büyük yükseliş olduğu da belirtilmiştir.
***
Peki, İran’ın nükleer silah sorunu nedir?
Bu konuyu biraz geriden almak gerekir.
1951’de Musaddık’in kurduğu “Milli Cephe Partisi” seçimi kazanır ve bir yurtsever olan Musaddık, İran Başbakanı olur.
O gün, İngiltere’nin petrol ihtiyacının tamamını, Avrupa’nın ihtiyacının % 90’ınını karşılayan ve İngiliz BP şirketi tarafından işletilen İran petrolü millileştirilir.
Musaddık’ın iktidarı iki yıl ancak sürer.
Yıl 1953’tür. İngiliz, ABD ve Şah işbirliğinde CIA’nin organize ettiği darbe ile milli duyguları yükselten, anti-emperyal bir İran siyaseti oluşturan büyük yurtsever Musaddık, kanlı bir darbeyle devrilir. İran, İngiliz İşbirlikçisi Şah Rıza Pehlevi'ye teslim edilir.
Petrol yeniden Batılı şirketlerin olur. İran siyaseti, yeniden Batının kontrolüne geçer.
***
Musaddık’ın devrilmesiyle ABD, İran’da “Barış İçin Atom Programı” adı verilen nükleer çalışmayı başlatır.
Bu projeye Türkiye ve Pakistan da ortak edilmek istenir. Ama Türkiye zaten NATO üyesi olmuştur.
Çünkü “İkinci Dünya Savaşı” bitmiştir. “Soğuk Savaş” ilan edilmiştir. ABD, Sosyalist Blok’u çeviren bir “Yeşil Kuşak Projesi”ni gündemine almıştır.
Ve de Sosyalist Blok’a karşı “nükleer bir güç kuşağı” oluşturmak istenmiştir.
Başta ABD ve Batılı devletlerin desteği ile yürütülen bu proje, Şah rejimini deviren “1979 İran İslam Devrimi”ne kadar sürer. Yani Humeyni gelene kadar...
1979 devriminden sonra İran hükümeti bu programı durdurur.
İşte İran’a karşı ambargo o günden başlar. Amaç İran İslam devrimini tasfiye etmek,
İran halkına başeğdirmektir. Çünkü ABD için İran, bölgede en önemli sorun olmuştur.
***
1979’dan beri İran’a karşı ABD’nin uyguladığı yaptırımlar sürekli artmıştır.
2002’de nükleer silah yapıyor iddiasıyla AB ve BM Güvenlik Konseyi’de bu ağır yaptırımlara ortak olmuştur.
Yani İran, üç koldan kuşatılmıştır.
Ambargo ile ekonomisi ve bankacılık sistemi çökertilmeye çalışılan İran, yaptırımlarla dış dünyadan izole edilir olmuştur.
Asıl amaç, İsrail karşısında bölgenin en güçlü devleti konumunda olan İran’ı dize getirmektir. Ama İran siyaseti boyun eğmemiştir.
***
Peki bugün Batı, İran’la neden anlaşmıştır?
Herhalde buna cevap vermek zordur. Buna cevap siyaset bilimcilerinin olmalıdır.
Elbette ki, Batı’nın arkasındaki asıl güç ABD’dir. BM Güvenlik Konseyi’nin yaptığı müzakereler ABD direktifleriyle olmaktadır. Bu tartışılmaz bir gerçektir.
Bugün için İran, varılan anlaşmadan memnundur. Nükleer çalışmalar barışçıl amaçla devam edecektir. Yaptırımlar kalkacaktır. Petrolünü satabilecektir. Ekonomisi ve Bankacılık sistemi uluslararası baskıdan kurtulacaktır.
Bölgede; İran için baskı altında tutulan Türkiye bu anlaşmadan memnundur, İsrail ve Suudi Arabistan memnun değildir.
Yine de ABD’nin ipiyle kuyuya inilemeyeceğine göre, şu soruyu sormak gerekir:
ABD, bu anlaşmaya neden izin verdi?
Şii-Sünni biçiminde parçalanmış Ortadoğu’da ve genelde bölgede, yeni bir politik süreç mi başlatılacaktır? Yoksa bölge politikasının sonu mu yaklaşmaktadır?
Galiba yeni gelişmelere gebe siyasal bir iklim oluşmaktadır diyebiliriz.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
20°
açık
banner303
banner364
Namaz Vakti 16 Temmuz 2020
İmsak 03:23
Güneş 05:15
Öğle 12:51
İkindi 16:48
Akşam 20:17
Yatsı 22:01
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 32 66
2. Trabzonspor 32 62
3. Sivasspor 32 57
4. Beşiktaş 32 56
5. Galatasaray 32 52
6. Alanyaspor 32 51
7. Fenerbahçe 32 50
8. Gaziantep FK 32 42
9. Antalyaspor 32 41
10. Göztepe 32 39
11. Kasımpaşa 32 39
12. Gençlerbirliği 32 36
13. Denizlispor 32 35
14. Konyaspor 32 33
15. Malatyaspor 32 32
16. Çaykur Rizespor 32 32
17. Kayserispor 32 32
18. Ankaragücü 32 29
Takımlar O P
1. Hatayspor 33 63
2. Erzurum BB 33 59
3. Adana Demirspor 33 58
4. Akhisar Bld.Spor 33 57
5. Bursaspor 33 56
6. Fatih Karagümrük 33 53
7. Altay 33 51
8. Keçiörengücü 33 47
9. Ümraniye 33 44
10. Giresunspor 33 44
11. Menemen Belediyespor 33 43
12. İstanbulspor 33 40
13. Balıkesirspor 33 38
14. Altınordu 33 36
15. Boluspor 33 30
16. Osmanlıspor 33 27
17. Adanaspor 33 21
18. Eskişehirspor 33 12
Takımlar O P
1. Liverpool 35 93
2. Man City 35 72
3. Chelsea 35 60
4. Leicester City 35 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 35 55
7. Sheffield United 35 54
8. Tottenham 35 52
9. Arsenal 35 50
10. Burnley 35 50
11. Everton 35 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 35 43
14. Crystal Palace 35 42
15. Brighton 35 36
16. West Ham 35 34
17. Watford 35 34
18. Bournemouth 35 31
19. Aston Villa 35 30
20. Norwich City 35 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 35 80
2. Barcelona 36 79
3. Atletico Madrid 36 66
4. Sevilla 36 66
5. Villarreal 36 57
6. Getafe 36 54
7. Real Sociedad 36 54
8. Athletic Bilbao 36 51
9. Valencia 36 50
10. Granada 35 50
11. Osasuna 36 48
12. Levante 36 43
13. Real Betis 36 41
14. Real Valladolid 36 39
15. Eibar 36 39
16. Celta de Vigo 36 36
17. Deportivo Alaves 36 36
18. Leganés 36 32
19. Mallorca 36 32
20. Espanyol 36 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@