23.12.2019, 00:03 207

HOCA

İsmail HABOĞLU

İsmail HABOĞLU

Asırlarca, çok farklı kültürlerle, iç içe yaşamışız.

Bu süreçte, bu farklı kültürlerin dillerinden, yüzlerce sözcük girmiş dilimize…

Dilimize giren bu sözcüklerin, dilimizi zenginleştirdiğini düşünenler de var; kirletip, kısırlaştırdığını da…

Ben kirlettiğini ve kısırlaştırdığını düşünen taraftanım…

Öyle ya da böyle, bir şekilde dilimize girmiş, Türkçe olmayan her sözcük, beni rahatsız eder.

Özellikle de Arapça ve Farsça sözcükler…

Çünkü bu diller, güzel Türkçemizi istila edip kirleten, dilimize yapışıp kalan, dilimizin özünü bozan dillerdir.

Kendimi bildim bileli; konuşma ve yazı dilimde, bu uluslara ait sözcükleri kullanmaktan her zaman özenle kaçınmışımdır.

Tek bir sözcük ayrık.

Hoca…

“Hoca” sözcüğü benim için çok özel, çok değerli bir sözcüktür.

Kendimi bildim bileli, “hoca” sözcüğünü severek, önemseyerek; dahası, bir saygı göstergesi olarak kullanırım.

… …

Şimdi gelin, “hoca” sözcüğünün, kökenine inip; bu sözcüğün dününü, bugününü irdeleyelim ve niye bu sözcüğü yazı konusu yaptığımızı anlatalım.

* * *

Öğrencisiniz…

Bazen "öğretmen"inize, "hocam" dersiniz, dil alışkanlığı.

O da sanki bir suç işlemişsiniz gibi gözünüzün içine içine bakar; işaret parmağını sağa sola sallayarak, "Hoca camide, hoca camide!" deyiverir.

Bu cevap karşısında önce şok olursunuz, sonra hemen düzeltirsiniz. “Özür dilerim öğretmenim..”

Öyle ya hoca camidedir, ne işi var ki okulda.
Sonra merak eder, İslâmî kaynakları araştırırsınız.

O zaman görür ve anlarsınız ki; Peygamber Efendimiz bile cami cemaatine namaz kıldıran görevliye, "hoca" demez. O ve onun izinden giden tüm İslâm âlimleri namaz kıldıran kimseye, "imam" derler.
Hoca sözcüğü, Farsça kökenli bir sözcüktür ve "hâce" sözcüğünden türemiştir.

“Hace” sözcüğünün anlamı, "efendi, zengin, vezir, tüccar" demektir.

Şöyle bir düşünürsünüz; "Bu imamlar, memur maaşıyla zengin olamazlar. Padişahlık diye bir yönetim sistemi de olmadığı için vezir de olamazlar. Tüccar deseniz, tüccar da değildirler.

“Efendi” deseniz, o da yakışıksız olur; camiden başka bir yerde efendi yok mu derler adama…

Bütün bunlar gösterir ki; aslında camide namaz kıldıran insana verilecek en güzel nam, "imam"dır.

Zaten Diyanet de; camide namaz kıldıran kimseyi hoca olarak anmaz ve atamaz. Onu "imam" olarak anar, imam olarak atar.

Sözün özü; imamlara “hoca” denmesinin nedeni, onların cami cemaatine dinsel bilgiler vermesi, dinsel şeyler öğretmesidir.

Demek ki hoca sözcüğü, bilgi verme edimine dayanarak, imamlara yakıştırılmıştır. Yani hoca sözcüğü, imam sözcüğünün eş anlamlısı değildir.

* * *

Bu bilgileri şunun için dillendirdim köşemde.

Görgü kurallarından yoksun bir nesil yetişiyor.

Bu durum, ne ailelerin umurunda, ne de okullarımızın…

Gençler, hiç tanımadığı büyüklerine “dayı” diye, “emmi” diye, “baba” diye, “amca” diye hitap ediyor.

Yolda aynı, alışveriş merkezlerinde aynı, dahası resmi kurumlarda bile aynı yakışıksız ve yılışık tavırlar ve hitaplar.

Hep söylüyor, hep yazıyorum; okullarımıza, “görgü kuralları dersi” adı altında ders koymak şart oldu.

… …

Geçenlerde resmi bir kurumda işim var.

Görevli genç bayan kızımıza özlük bilgilerimi veriyorum. Daha doğrusu o soruyor, ben yanıtlıyorum.

Genç kızımız bana yönelteceği her sorunun başına bir “baba” ekliyor.

“Babacığım adınız… Babacığım doğum tarihiniz…”

Sinirlendim.

“Hanımefendi, ben annenizi tanımam, nereden sizin babanız oluyorum…”dedim.

Öyle bir yanıt verdi ki; verdiği yanıt karşısında, dondum kaldım.

Bilgisayarın klavyesini eliyle öteleyip, başını kaldırdı; “Ne dememi istersiniz?” dedi.

!!??...

“Beyefendi” diyeceksin, “Beyefendiiiiiii…” diye bağırıp, işlemimi yarım bırakıp, terk ettim orayı….

Resmi bir kurumda çalışan bir görevli; hizmet verdiği bir kişiye, nasıl hitap edeceğini bilmiyor ve bunu, müşterisine soruyor; “size nasıl hitap etmemi istersiniz?…”

Hadi ailesi bu eğitimi vermemiş, okuduğu okuldan da bu eğitimi almamış, çalıştığı kurum amirleri de mi bu basit eğitimi ver(e)miyor.

Böyle bir şey olabilir mi?

… …

* * *

Ama bilen de biliyor.

Geçtiğimiz yaz sonu, bazı aile dostlarımızla birlikte Van’a gittik.

Van’da görevliler, esnaf ve sade vatandaşlar; tanıdığı, tanımadığı herkese “hocam” diye hitap ediyor.

Hocam…

Hitabın güzelliğine ve doluluğuna bakar mısınız?

Hiç tanımadığınız bir insana; “baba, anne, teyze, dayı, amca, emmi…” diye hitap edeceğinize; hanımefendi ya da beyefendi diyemiyorsanız, “hocam” diye hitap eder; görgüsüz konuma düşmezsiniz.

Hocam…

Ne denli dolu, ne denli anlamlı bir sözcük…

Ve de ne güzel bir hitap tarzı…

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
13°
açık
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31

Gelişmelerden Haberdar Olun

@