21.02.2013, 00:00 693

HEY ONBEŞLİ ŞARKISI HANGİ ŞEHRE AİT ?

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Kenan Orhon ile buluşma başlıklı yazımı 1 Nisan 2011 tarihinde köşemde yayınlamıştım. Bu yazımda İstanbul'da, Kenan ile kendisinin verdiği, öğle yemeği davetinden bürosuna dönerken yol üzerinde bulunan bir müzik mağazasına girdiğimizi ve Kenan'ın oradaki bir sazı eline alarak Çorum türküleri çaldığından bahsetmiştim.

Çaldığı parçalardan biri de ''Hey on beşli, Tokat yolları taşlı, onbeşliler geliyor, kızların gözü yaşlı'' türküsü idi. İçinde Tokat geçtiği için ben bu şarkının Tokat'a ait olduğunu düşünüyordum. Kenan, dedesinden duyduğuna göre, bana bu türkünün Çorum'a ait olduğunu ve türküde adı geçen ''Hediye'' isimli hanımın, hepinizin yakinen tanıdığı düğünlerde programlar yapan Çorumlu bestekâr bir hanım olarak tanınan İfakat'ın arkadaşı olduğunu ve birlikte okuduklarını söyledi.

Bu yazımı, değerli arkadaşım Ümit Uzel kendisine göndermiş. Yazımı okuyan Çorum eski Halk Eğitim başkanı ve ilk açılış yılları esnasında Çorum Makina Meslek Yüksek Okulu Müdürlüğünü yapan değerli dost Hayrettin Koyuncu, bana aynı tarihlerde bir mektup yazarak, ''Bu türküye sahip çıkan yalnız siz değilsiniz, Yozgat Akdağmadeni, Adana da bu türküye sizden önce sahip çıktı'' diye bildirdi.

Ayrıca, Tokat ve yöresi türkülerinden öyküsü olanlardan bazılarını anlatan ' Tokat Yöresi Öyküleri ile Türkülerimiz ' adlı kitabını gönderdi. Bu kitapta ' Hey Onbeşli ' türküsüne de geniş yer vermiş.

Kitabında 'hey onbeşli türküsünün Tokat çağrışımlı olduğu için Tokat'a ait olduğuna, bu türküye geçmişte olduğu gibi bugün de ''bizim'' diyenler olduğuna dikkat çekiyor. Ve '' Hey onbeşli'' yi 1968’lerde Yozgat’ın sahiplendiğini ve Nida Tüfekçi’nin ''Bu Akdağmadeni türküsüdür'' dediğini belirtiyor.

''Şimdilerdeki sahipler çok uzaktan. Adanalılar bu kere ortağımız'' diyen Hayrettin Koyuncu, “Adanalı İboş Ali Ağa 1315(1899)lilerdendir. Askerliğini Tokat'ta yapmış güya türkü İboş Ali Ağa ile Adana'da oturan arabacı Selahattin'in kızı Hediye'nin aşk hikayesine dayalıymış. İboş Ağa aynı zamanda bağlama çalar. Askerden döndükten sonra türküyü Adana'da okur.'' şeklinde bir açıklama yapıyor. Bu konuyu derinlemesine incelemek isteyenler kitabı okuyabilirler.

 

* * *

 

Sayın Koyuncu mektubunda Çorum'da Halk Eğitim Başkanı oluşu nedeniyle Çorum folklorunu yakından tanıdığını, 1967 ve 1973'de çıkan Çorum il yıllıklarının hazırlanışında bulunduğunu ve rahmetli Çorum Lisesi öğretmeni Ferit Kürkçü ile Çorum folklorunu iyiden incelediğini belirtiyor.

Bilindiği gibi bu konuda Çorum’da daha önce yapılmış çeşitli çalışmalar vardır. Bunlardan birisi, Çorum Haber gazetesinin Yazılıkaya kültür ekinde Çorum Folkloru ile ilgili yazılar yazan rahmetli hemşehrimiz Mustafa Sucuoğlu'nun çalışmasıdır. Kendisi Çorum Halayının müziğini notaya dökmüştür. Ayrıca Çorum Folkloru ve müziği ile ilgili yaptığı çalışmalar basıma hazır vaziyette Kültür ve Turizm Bakanlığında çalışan oğlu Mahmut Sucuoğlu'nda bulunmaktadır.

Uzun bir süreden beri değerli hemşehrimiz mali müşavir Mehmet Salim Koçak, Çorum'dan derlenen pek çok türkü ve oyun havasının başka yörelere mal edildiğini ortaya koyarak mücadelesini sürdürmektedir. 1999 yılında ''Fidayda'' ile ilgili mücadelesini başlatan Salim Koçak, 13 yıl sonra amacına ulaşmış olup TRT Repertuar Kurulu kendisini kaynak kişi olarak göstermek suretiyle Fidayda'yı Çorum türküsü olarak tescil etmiştir.

 

* * *

 

Çorum Vakfı tarafından Alper Bilan'ın üstün gayreti ile hazırlanan, ''Ünlülerle Çorum Türküleri” albümü çalışmaları da müziğimizin derinlemesine incelenmesine vesile olmuştur. İstanbul'da olduğum için faaliyetlerini yakinen takip edemediğim üyeleri arasında bulunduğum Çorum Vakfı'nı bu girişiminden dolayı kutluyor, Alper Bilan'ı da tebrik ediyorum.

Çorum Vakfı yöneticilerinin, Vali Sabri Başköy’ü makamında ziyaret ederek “Ünlülerle Çorum Türküleri” albümünü hediye ettikleri Çorum basınında yer aldı. Bu ziyarette, Vali Sabri Başköy'ün,''Çorum türkülerini yaşatmak ve daha geniş kitlelere duyurmak, bu yolla Çorum"un tanıtımını sağlamak açısından üzerine düşen çabayı harcamaya hazır olduğunu'' söylemiş olması sevindiricidir.

 

* * *

 

Çorum'un kültür değerlerinin ve müziğinin kayıt altına alınması ve bunların kitap halinde yayınlanması, bunların gelecek nesillere ulaşmasını sağlayacaktır.

Valiliğimiz, Belediyemiz, Üniversitemiz ve halkımızdan ilgi duyanlar, birlikte bu konuya eğildikleri takdirde, şimdiye kadar yapılanları bir defa daha gözden geçirerek, Çorum'un bu değerlerini basılı hale getirebilirler.

 

İstanbul, 26 Şubat 2013

 

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
21°
az bulutlu
banner303
banner364
Namaz Vakti 18 Eylül 2020
İmsak 04:52
Güneş 06:17
Öğle 12:39
İkindi 16:07
Akşam 18:52
Yatsı 20:12

Gelişmelerden Haberdar Olun

@