Rekabet gücümüzün en yüksek olduğu sektör “kültür turizmi”

Şapinuva’nın ticari önemi, stratejik konumu, ekonomik gücü ve Hitit uygarlığının Hattuşa’dan sonraki ikinci büyük şehri olduğu, yazılı belgeler ve mühürlerle kanıtlanıyor. Çivi yazılı tablet arşivi de, Hattuşa’dan sonraki ikinci büyük arşiv.

Güncel 15.10.2019, 22:50
530
Rekabet gücümüzün en yüksek olduğu sektör “kültür turizmi”

Abdurrahman Yıldırım: “Dünyanın ilk büyük organize devletini kuran Hititlerin başkenti Hattuşa, Alacahöyük ve Şapinuva da Çorum'da yer alıyor. Derya deniz gibi bir tarih ve uygarlık merkezi burası. Kazı yapmayı, keşfedilmeyi, korumayı, tesis yapmayı ve turizmi bekliyor.”

Sivas’ın Altınyayla İlçesi Başören Köyü yakınlarında yapılan kazılarda ortaya çıkarıldığı ileri sürülen “Sarissa Şehri” ile “Samuha” olarak belirtilen Kayalıpınar’ın arkeoloji dünyasına kazandırılması, ayrıca Samsun’un Vezirköprü ilçesindeki Oymaağaç Höyüğü’nde yürütülen kazılarda ulaşılan buluntular Şapinuva’nın önemini bir kez daha artırmıştır.

Hattuşa’dan sonra Hititlere Başkentlik görevi yapmış bir diğer kent Şapinuva’ya da bir Çorumlu olarak sahip çıkmak, İncesu Kanyonu ve Şapinuva Antik Kentini sınırları içerisinde barındıran Ortaköy’ü gerektiği gibi tanıtabilmek tarih ve kültür turizminin önem kazandığı bu dönemde en önemli görevlerimizden biri olmalıdır.

ŞAPİNUVA NEDEN ÖNEMLİDİR?

Ortaköy Hitit şehri, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izinleri ile Prof. Dr. Aygül Süel ve Dr. Mustafa Süel başkanlığında yürütülen yüzey araştırması proje çalışmaları kapsamında keşfedilmiştir. Bu ören yerinde, 1990 yılında Prof. Dr. Aygül Süel’in bilimsel başkanlığında kurtarma kazısı olarak başlayan çalışmalar, 1992-2018 yılları arasında, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izinleriyle, Ankara Üniversitesi adına bir bilim heyeti tarafından Prof. Dr. Aygül Süel ve Dr. Mustafa Süel başkanlığında yürütülmüştür. 2019 yılından itibaren ise kazı çalışmaları Kültür ve Turizm Bakanlığının izinleriyle, Hitit Üniversitesi adına bir bilim heyeti tarafından Prof. Dr. Aygül Süel başkanlığında yürütülmektedir.

Bugüne kadar elde edilen veriler, Şapinuva şehrinin ünik dini yapılarıyla, dini uygulamalarıyla, Büyük Kral ve Kraliçenin idareci ve dini yönünün en ince ayrıntıları ile belgelerde vurgulandığı şekliyle, ticaretteki önemi ile stratejik konumu ile yazılı belgeleri ve mühürleriyle, ekonomik gücü ile Hitit uygarlığının bugüne kadar açığa çıkarılan, Boğazköy’den sonra ikinci büyük şehri ve bu devletin bir başkenti olduğu yönündedir.

Bugün için Şapinuva’da bulunan çivi yazılı tablet arşivinin, Anadolu’nun Hitit çağına ait keşfedilen Hattuşa’dan sonraki ikinci büyük arşivi olduğu belirtilmektedir. Bu arşivde 4 bini aşkın tablet ele geçmiş, bu belgelerin, Hittitçe, Hurrice, Hattice, Akadca gibi çeşitli dillerde yazılmış olduğu belgelenmiştir.

Kaderlerini tanrıların yönettiğini ve yaşamları süresince başlarına gelen tüm iyi ve kötü olayların, hastalığın, yenilginin kısaca başlarına gelen her türlü olayın onlar tarafından verildiğine inanan Hititler, bu maksatla pek çok ritüel düzenlemişlerdir.

Bedensel ve ruhsal olarak arınma sırasında yapılması gereken işlemlerin başında, Şapinuva’da hazırlanan ve adına itkalzi denilen Hurri dilindeki dualar burada hazırlanmakta ve Şapinuva’dan ülkenin her yerine gönderilmektedir. İtkalzi kutsal metinlerinin okunması ile ağız temizlenmekte, bir başka anlatımla ruh her türlü günahtan arındırılmaktadır.

Gerek söz konusu itkalzi ritüelleri ve diğer arınma ritüellerine göre ağız temizlemeyi/tövbe etmeyi, bedensel ve ruhsal arınmayı sağlayan ve aynı zamanda insan yaşamı için gerekli olan madde su’dur.

Ayrıca, günahlardan temizlenme törenlerinde kullanılan ve Şapinuva’ya ait 7 ayrı su kaynağından temin edilen kutsal sular da, küçük toprak testilerle ülkenin her yerinde yapılacak olan törenlerde kullanılmak üzere buradan gönderilmekte olduğu ortaya çıkarılmıştır.

Dolayısıyla arınmanın, günahlardan kurtulmanın her iki dünyada mutlu yaşamanın temelinde su ve onun yardımıyla temizlenmek gelmektedir.

Şapinuva’nın bir özelliği de önemli ve vazgeçilmez dini kimliğidir. İdari öneminin yanı sıra, Şapinuva Ağılönü bölgesinde yer alan kutsal alan ve bu alanda açığa çıkarılan kurban çukurları en önemli buluntuların başında gelmektedir.

Şapinuva kazıları sırasında burada yapılan arınma törenleri ile ilgili kurban alanları tespit edilmiş ve bilim dünyasına kazandırılmıştır. Bunların keşfine kadar bilim dünyası kurban törenlerini metinler aracılığıyla biliyordu ve bilim adamlarına göre çukurların tespiti imkânsız olarak kabul ediliyordu. Kurban çukurlarının ortaya çıkarılması kazı başkanı Prof. Dr. Aygül Süel başta olmak üzere Şapinuva kazı ekibinin büyük bir başarısı olarak değerlendirilmektedir.

Söz konusu bu kutsal alan için, Hitit Anadolu’sunun en önemli dini alanlarından birinin keşfedildiğini söylemek mümkündür. Ortaköy arşivleri içerisindeki itkalzi - ritüel tabletleri bu şehrin dini önemini göstermektedir. Bir şehrin dinsel yönden bu kadar önemli ve vazgeçilmez olması da az görülen bir olgudur.

Hititlerin tanrıları için özenle düzenledikleri bu ritüellerin ilk şartı bedensel ve ruhsal olarak arınmaktır. Çünkü arınma insanların tanrılar tarafından cezalandırılmamaları için ilk şarttır. Yani tanrıların evine tapınaklara girebilmek, dua edebilmek, kurban sunabilmek için ilk şart su ile yıkanmaktır, arınmaktır.

Tanrı için kurban maddelerini hazırlayan ve sunan kişiler yani din adamları, bir aile yaşantısına sahip olabilirler, akşamları evlerine gidebilirler, bir kadınla beraber olabilirler. “Her kim bir kadınla beraber olur ve yıkanmadan tapınağa girip Tanrıya hizmet ederse, yiyeceklerine yaklaşırsa, bu kutsal yiyecekleri kirletmiş olacağı için ölüm cezasına çarptırılırlardı.

Ayrıca, metinde “Hitit din görevlileri Tanrı’ya ibadetini ne şekilde düzenlerse, Tanrı’ya yiyecek ve içecek ne şekilde sunarsa kadınının yanına da aynı şekilde gitsin” ifadesi yer almaktadır.

Şapinuva’da ele geçen arşivlerin devlet arşivi olduğu, keşfedilen belgelerin, sadece kendi bölgesindeki konularla ilgili yazışmalar, yerel bir takım konular değil, devletin sevk ve idaresi ile ilgili belgeler olduğu da ortaya çıkarılmıştır.

Ortaköy-Şapinuva arşivlerinde ele geçen bir mektup şöyle başlamaktadır:

“Efendim Büyük Kral’a ve Efendim Kraliçe’ye söyle: Köleniz rahip şöyle der: ‘Güneşimin ve Kraliçemin huzurunda her şey iyi olsun ve Güneşimi ve Kraliçeyi tanrılar hayatta tutsunlar, sağlık, sıhhat, kudret, yaşam, kuvvet versinler ve onları korusunlar’ …

Birçok mektup “Efendim Büyük kral’a, söyle! Şehirde her şey afiyettedir, düşmandan korunmuştur” ifadeleri ile başlamaktadır. Bu ve benzer ifadeler birçok şehrin Şapinuva ülkesinin idari bölgesinde yer aldığını açıkça göstermekte olduğu ifade edilmektedir.

Görüldüğü gibi Şapinuva, idari, siyasi, dini, ticari, askeri ve coğrafi konumu ile Hitit dünyasında önemli bir yer tutmaktadır. Bu nedenle şimdiye kadar başarılı çalışmalarla Şapinuva kazısını belli bir noktaya getiren, Ortaköy’deki bu ören yerinin Şapinuva olduğunu kanıtlayan Kazı Başkanı Prof. Dr. Aygül Süel ile rahmetli Mustafa Süel başta olmak üzere şimdiye kadar kazıda emeği geçen herkese teşekkür etmeliyiz.

Yazımızı ünlü gazeteci ve yorumcu Abdurrahman Yıldırım’ın sözleri ile bitirmek istiyoruz:

Dünyanın ilk büyük organize devletini kuran Hititlerin başkenti Hattuşa, Alacahöyük ve Şapinuva da Çorum'da yer alıyor. Derya deniz gibi bir tarih ve uygarlık merkezi burası. Kazı yapmayı, keşfedilmeyi, korumayı, tesis yapmayı ve turizmi bekliyor.

Sanayiyi beceren bir toplum nasıl olup da dönüp tarihine bakmıyor, turizme yatırım yapmıyor? Leblebiyi Denizli'den getirip satmasını beceriyor da neden Türkiye'nin en önemli turizm merkezlerinden biri olmaya aday, Unesco'nun "Dünya Kültür Mirası" listesinde yer alan Hattuşa'ya yatırım yapmıyor? Hitit uygarlığının tarihi mirasını iyi değerlendirmiyor?

Çünkü kültür turizmini ortaya çıkarmak, buna uygun pazarlama yapmak ve altyapısını oluşturmak, deniz ve güneş turizmi gibi kolay değil. Ayrı bir girişimciliği, birikimi ve devlet öncülüğünde organizasyonu gerektiriyor. Böyle bir boyut Çorum'da yok, Türkiye'de de yok.

Halbuki mukayeseli üstünlük teorisine göre Türkiye'nin dünyada rekabet gücünün yüksek olduğu tek sektör kültür turizmi. Turizmin geliştiği bir ilde sanayileşmek daha kolay, uluslararası pazara ulaşmak da.

* Sonuç- "Ekmeğini yiyecek, suyunu içeceksin" Hitit Sözü

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
17°
parçalı az bulutlu
banner303
Namaz Vakti 01 Ekim 2020
İmsak 05:05
Güneş 06:29
Öğle 12:35
İkindi 15:53
Akşam 18:32
Yatsı 19:50

Gelişmelerden Haberdar Olun

@