MUSTAFA TÜTÜNCÜ’NÜN KUT’ÜL AMARE ANILARI -9-

Mustafa Tütüncü, hatıratında, bolluk-bereket ve şehrin güzelliği nedeniyle “Ana gibi yâr, Bağdat gibi diyar olmaz” sözünün yerleştiğini hatırlatıyor ve şu değerlendirmeyi yapıyor: “Bağdat, çok varidatlı bir memleket ki; ‘akşam rızık sabah servet’ denilse şayestedir. Gayet mümbit ve mahsuldardır. Dicle ırmağı şehrin tam ortasından akar ve nehrin üzerinde yine şehrin içinde iki tane ahşap köprü vardır.”

Güncel 12.05.2020, 19:21
255
MUSTAFA TÜTÜNCÜ’NÜN KUT’ÜL AMARE ANILARI -9-

1917 YILINDA BAĞDAT ŞEHRİ

Bağdat'tan bir miktar bahsedeceğim: Daha önce belirttiğim gibi Bağdat'ın dört bir tarafı hurmalık ve bağlıklarla muhattır (çevrilidir). Çok büyük bir şehirdir. Evet bu büyüklüğü size anlatacağım.

Bağdat'ta üç senedir ordugâh olduğu halde koyun etinin okkası iki kuruştur. Şekerin beher okkası yüz paradır. Tabi bu yazdıklarım gümüş para ile ve Bağdat rayici üzerinedir.

Bağdat'ta maalesef Osmanlıdan çok İngiliz hakim (üstün) görülmektedir. Şöyle ki, Osmanlı paralarına kıymet veren yok. Bilhassa bizim evrak-ı nakdiyenin (banknot- kağıt paraların) hiç kıymeti ve itibarı yoktu. Yüz kuruşluk bir banknotumuzu 5 kuruşa almıyorlardı..

İngiliz banknotu bir İngiliz altını mukabilindeydi. İngiliz'in kağıt parası ile altınının hiç farkı yoktu.

Bağdat, ucuzluk ve bolluk bir memleket. Buradan üç senedir Kut-ül Amare'deki askerlerin erzakı muntazam ve hayvanların istihkakı da hiç sekteye uğramadan sağlanmıştır.

Bağdat çok varidatlı (geliri , girdisi çok) bir memleket ki; "akşam rızık sabah servet" denilse şâyestedir (lâyıktır-uygundur). Gayet mümbit ve mahsuldardır. (bitek ve verimli)

Dicle ırmağı şehrin tam ortasından akar ve nehrin üzerinde yine şehrin içinde iki tane ahşap köprü vardır.

Bağdat'ın içinde ser-i mezhebimiz (mezhebimizin başı -imamı) İmam-ı Azam Ebu Hanife- Numan bin Sabit türbesi vardır. Ve bir meydanlığı var ki, adına 'Azamiye Meydanı' denilmektedir. İmam-ı Azam'ın türbesi de bir şaheser yapıdır.

Ayrıca Seyyid Abdulkadir Geylani hazretlerinin türbesi de meşhurdur.

Bağdat'ın fethinde şehid olan Genç Osman türbesi de göze çarpar bir vaziyettedir.

Tophane, Hükümet konağı, ve kışlalar değerli binaları arasındadır.

Bağdat'a hemen bitişik bir vaziyette Kâzımiye kasabası vardır. Bu kasaba, On iki İmam Hazretlerinden İmam Musa Kâzım Hazretlerinin ismine izafetle adlandırılmıştır. Kendisinin türbeleri de buradadır. Ayrıca Kâzımiye Camii adıyla büyük bir camii şerif de vardır. Türbe ve camii şerif çok ziynetli ve muhteşemdir. Kâzımiye'den Bağdat'a atlı tramvay çalışmaktadır. Kâzımiye de aynen Bağdat gibi mamur ve varidatlıdır.

İmam Musa Kâzım Hazretlerinin türbesinin kubbesi altın ile karışık maden ile kaplı olduğundan on saatlik mesafeden güneş ziyasıyla parlar.

Velhasıl Bağdat şehri vasfı gayri kabil bir memlekettir. Bağdat'ın; Şerefide, Minalı, Bağkume ve Kasr-ı Şirin kasabaları bulunmaktadır. Bunlar da mümbit ve mahsuldar topraklar üzerinde kurulmuşlardır.

Bağdat ile Fırat nehri üzerinde kain Felluce kasabası vardır. Bu kasaba Fırat nehri üzerinde kain olup bu kasaba ile Bağdat arası çok mümbit ve mahsuldardır. Felluce ile Bağdat arasında dekovil hattı varmış ve buhar ile müteharrik olarak çalışıyormuş.

Bağdat'tan kuzeye doğru ve Dicle ırmağı üzerinde yaklaşık 100 kilometre mesafede Şamara kasabasına kadar da bir şimendifer hattı vardır. Bu hattı, harpten evvel Almanlar yaptırmışlar. Bu hat Şamara ile Bağdat arasında çalışmaktadır.

Şamara kasabası pek büyük olmayıp etrafı sur ile çevrili ufak bir şehirdir. Samara'da On iki imam Hazretlerinden olan imam Muhammed hazretleri medfundur. Güzel bir cami ve türbesi vardır. Türbe kubbesi altınla kaplanmıştır, bu kubbenin de parıltısı çok uzaklardan görülür.

Bu yazdığım mevkilerin arazisi gayet düz olup hail (engel-örtü) teşkil edecek hiçbir dağ ve tepe yoktur. Mesela bu imamların türbelerinin kubbeleri uzaktan görüldüğünde insan hemen yarım saat, bir saat sonra oraya hemen varılacakmış gibi bir hisse kapılır. Yürürsünüz, yürürsünüz saatler geçer, kubbe ufkunuzdadır, ancak henüz oraya ulaşamamış olursunuz.

Ben ilk gördüğümüz andan itibaren on saat sonra kubbenin bulunduğu türbe çevresine ulaşabilmiştim.

Bir de Arabistan'ın bir hususiyeti daha vardır. Mesela bir iki saat kadar bir mesafeye bakılınca orada arazi üzerine yayılmış bir su mevcudiyetini görürsünüz. Nihayet tahmin edilen yere varılınca yerde bulunan yine kumdan başka bir şey değildir. Bu göz yanılmasına sebep ise güneşin fazla hararetinin uzaktan, böyle su gibi görünmesindendir.

Vakıa biz Arabistan'da Dicle sahilinde bulunduğumuz sürece hiç susuz kalmadık.

Bağdat'ın güneyinden kuzeye doğru umumi bir caddesi vardır. Bu cadde hakikaten Bağdat'ı bir kat daha güzelleştirmiştir. Çok geniş olarak açılmış bu cadde tren hattı boyunca devam etmektedir. Binalar umumiyetle taştan yapılmış ve çoğu kireç alçı sıvalıdır. Yol boyunca dikili bulunan hurma ağaçları o kadar güzel bir manzara teşkil eder ki, görülmeye değer. Hele meyve zamanı hurmalar top top her dalın diplerine kümelenmiş vaziyette olur. On on beş metre kadar yükseklikte olan hurma ağaçları vardır. Meyve kemale erince tadı gelir ve hurma dalı ile birlikte kesilerek hasat edilir. Hurmaların muhtelif surette cinsleri çoktur. Sade yağ ile hurma tavada kızartılarak mükemmel bir tatlısı olur.

Bağdat için daha fazla yazı yazmak isterdim. Fakat görebildiklerim ve söz söyleme iktidarım bu kadardır. Bilinen meşhur söz, eksiklerimizi tamamlasın. Bağdat gibi diyar, ana gibi yâr olmaz.

(SÜRECEK)

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
23°
az bulutlu
banner303
Namaz Vakti 12 Temmuz 2020
İmsak 03:20
Güneş 05:13
Öğle 12:51
İkindi 16:49
Akşam 20:19
Yatsı 22:03
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 31 66
2. Trabzonspor 31 62
3. Sivasspor 31 54
4. Beşiktaş 31 53
5. Galatasaray 32 52
6. Alanyaspor 31 51
7. Fenerbahçe 31 50
8. Gaziantep FK 31 41
9. Göztepe 32 39
10. Antalyaspor 31 38
11. Kasımpaşa 31 36
12. Gençlerbirliği 32 36
13. Malatyaspor 31 32
14. Denizlispor 31 32
15. Çaykur Rizespor 31 32
16. Kayserispor 31 31
17. Konyaspor 31 30
18. Ankaragücü 32 29
Takımlar O P
1. Hatayspor 33 63
2. Erzurum BB 33 59
3. Adana Demirspor 33 58
4. Akhisar Bld.Spor 33 57
5. Bursaspor 33 56
6. Fatih Karagümrük 33 53
7. Altay 33 51
8. Keçiörengücü 33 47
9. Ümraniye 33 44
10. Giresunspor 33 44
11. Menemen Belediyespor 33 43
12. İstanbulspor 33 40
13. Balıkesirspor 33 38
14. Altınordu 33 36
15. Boluspor 33 30
16. Osmanlıspor 33 27
17. Adanaspor 33 21
18. Eskişehirspor 33 12
Takımlar O P
1. Liverpool 35 93
2. Man City 35 72
3. Chelsea 35 60
4. Leicester City 34 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 35 55
7. Sheffield United 35 54
8. Tottenham 35 52
9. Arsenal 35 50
10. Burnley 35 50
11. Everton 35 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 35 43
14. Crystal Palace 35 42
15. Brighton 35 36
16. West Ham 35 34
17. Watford 35 34
18. Aston Villa 35 30
19. Bournemouth 34 28
20. Norwich City 35 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 35 80
2. Barcelona 36 79
3. Atletico Madrid 36 66
4. Sevilla 35 63
5. Villarreal 35 57
6. Getafe 35 53
7. Athletic Bilbao 36 51
8. Real Sociedad 35 51
9. Valencia 35 50
10. Granada 35 50
11. Osasuna 36 48
12. Levante 36 43
13. Real Betis 36 41
14. Real Valladolid 36 39
15. Eibar 36 39
16. Celta de Vigo 36 36
17. Deportivo Alaves 35 35
18. Mallorca 35 32
19. Leganés 35 29
20. Espanyol 36 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@