19.02.2020, 00:01 211

GAZETELERDEN KESTİKLERİM-ABDÜLMECİD EFENDİ’NİN DÜRRÜŞEHVAR SULTAN TABLOSU-2

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Son halife Abdülmecid Efendi

19. yüzyılın sonu, 20. yüzyılın başında Türkiye'nin pek de kolay olmayan sanat ortamında resim alanında önemli gelişmeler yaşandı. Bu dönemde ressamların ve resimlerin hak ettiği değeri görememesi bir yana, birçok insanın resme hâlâ karşı olduğu bilinmektedir.

Böylesi bir ortamda Abdülmecid Efendi resimlerinde korkusuzca davranmış örneğin ''Avluda Kadınlar" adlı eserinde çıplak kadın figürlerine dahi yer vermiştir. Ama bu tablonun kendisine ait olup olmadığı tartışma konusudur.

Resim ve müzik sanatları ile çok yakından ilgiliydi. Türk resim sanatının öncü isimleri arasında yer aldı.1909’da kurulan Osmanlı Ressamlar Cemiyeti’nin fahri başkanlığını yaptı. Yurt içinde ve yurt dışındaki çeşitli sergilere tablolarını gönderdiği bilinen Abdülmecid Efendi’nin eserlerinden birisi Paris’teki büyük yıllık sergide sergilenmiş; Haremde Beethoven, Haremde Goethe, Yavuz Sultan Selim adlı tabloları 1917’de Viyana’daki Türk ressamlar sergisinde sergilenmiştir. Özellikle portre alanında başarılı idi. En önemli portrelerinden biri devrinin ünlü şairi Abdülhak Hamit Tarhan’ın portresidir.Kızı Dürrüşehvar Sultan’ın, oğlu Ömer Faruk Efendi’nin portreleri en bilinen eserlerindendir. Osmanlı Ressamlar Cemiyeti’nin gazete çıkarma girişimleri, Galatasaray sergileri, Şişli Atölyesi’nin kurulması, Viyana sergisi, Avni Lifij’in Paris’te burslu okutulması onun desteklediği sanatsal olaylardandır.

Resim kadar müziğe de büyük ilgi duyan Abdülmecid, ilk müzik derslerini Feleksu Kalfa’dan aldıktan sonra Macar piyanist Géza de Hegyei ve keman virtüözü Carl Berger ile çalıştı. Ünlü besteci Franz Liszt’in öğrencisi olan Hegyei’ye kendi yaptığı Liszt tablosunu; Carl Berger’e ise, kendi ürünü bir beste olan Elegie’yi armağan ettiği bilinir. Keman, piyano, viyolonsel ve klavsen çalan Abdülmecid’in üzerinde eski Türkçe harflerle adının yazılı olduğu 1911 yapımı değerli piyanosu Dolmabahçe Sarayı’nda 48 numaralı odada saklanmaktadır.[Çok sayıda bestesi olduğu bilinir ancak eserlerinin pek azına ulaşılabilmiştir.

* * *

Osmanlı devletinin son halifesi Abdülmecid Efendi, şahsi değerlendirmeme göre kendisini iyi yetiştirmiş, iyi derecede yabancı diller bilen, tarihe ve edebiyata meraklı bir kişilikti. Sanayi-i Nefise (bugünkü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi) hocaları ile ilişki kurdu; Osman Hamdi Bey, Salvatore Valeri’den resim dersi alan, Fausto Zonaro ile dostluk kurup resim çalışmalarında onun yolunda ilerleyen, keman, piyano, viyolonsel ve klavsen konusunda muazzam bilgisi olan, bununla beraber binicilik, avcılık, güreş gibi spor dalları ile de uğraşan bir insandı.

1924 yılında halifeliğin kaldırılması üzerine Osmanlı hanedanı yurtdışına sürgün edilmişti, Abdülmecid Efendi de önce İsviçre'ye gitmiş, ardından Fransa'nın Nice şehrine, oradan Paris'e yerleşmişti.

1944 yılında Paris'te hayatını kaybettikten sonra kızı Dürrüşehvar Sultan’ın Berar Prensesi sıfatıyla Cumhurbaşkanı İsmet İnönü nezdindeki çabalarına rağmen cenazesi Türkiye’ye kabul edilmeyince, Paris Büyük Camii’nde 10 yıl kadar bekletildi ve cami mütevelli heyetinin cenazeyi daha fazla tutamayacaklarını bildirmesi üzerine Medine’ye nakledilerek Cennetül-Baki Kabristanı'na defnedildi.

Saklamış olduğum bir gazete kupüründeki satırlardan hareketle, Türk Milleti’nin yakın tarihinde önemli bir yeri olan son halife Abdülmecid Efendi’nin sanata yakınlığını sizlerle paylaşmak imkanını buldum. Anlattıklarımın önemli kısmını ben de yazıyı hazırlarken öğrendim. Geçmişimizi iyi bilmemiz için büyük gayret göstermemizin gerekli olduğuna inancımı belirtmeyi isterim.

İstanbul, 16 Şubat 2020

Kaynaklar:

-Doğan Hızlan, “Mecid Efendi’nin Dürrüşehvar Sultan Tablosu”, Hürriyet, 19 Eylül 2004

-http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11498/23770/001512484006.pdf?sequence=1

- https://www.fikriyat.com/gundem/2017/10/29/kosku-sanat-merkeziydi

- https://tr.wikipedia.org/wiki/Abd%C3%BClmecid_Efendi

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
14°
açık
banner303
Namaz Vakti 27 Ekim 2020
İmsak 05:33
Güneş 06:58
Öğle 12:29
İkindi 15:22
Akşam 17:51
Yatsı 19:10

Gelişmelerden Haberdar Olun

@