07.12.2015, 01:01 13319

EMPERYAL VE EMPERYALİST NE DEMEK !

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Türk Dil Kurumu'nun güncel Türkçe sözlüğünde 111 bin 27 kelime bulunuyor. Bunun 14 bin 1981’i yabancı kökenlidir. Bu yabancı kelimelerin bir çoğunun manasını bilmiyoruz. Bu yazımda sık kullanılan iki yabancı kelime üzerinde duracağım.
Emperyal ve emperyalist kelimeleri günlük yaşamamızda çok kullanılmasına rağmen halkımızın büyük bir kesimi tarafından neyi ifade ettikleri tam olarak bilinmemektedir. Bu nedenle bunları, basında ve internette yer alan haber ve bilgilerden faydalanarak açıklamaya çalışacağım.
* * *
İsmet Berkan’ın 27 Kasım 2015 tarihli yazısında aşağıdaki satırlara rastladım;
“Rusya’nın sergilediği siyasi hırslarını ve yeniden sahip olmaya çalıştığı ’emperyal’ politakasını uzun süre destekleyecek gücü yok.”
Burada Emperyal’in ne olduğu pek anlaşılamıyor? Biraz daha inceleyelim.
* * *
İzzet Çapa’nın ise terör ve güvenlik uzmanı Mete Yarar ile yaptığı 22 Kasım 2015 tarihli röportajında aynı konu ile ilgili aşağıdaki satırları ilgimi çekti;
“Soru- Osmanlı resmi yoldan vergi alırken Amerika çaktırmadan “haraç” mı topluyor?
Cevap-Tabii. Fakat şunu unutma ki Osmanlı emperyal bir devletti ama emperyalist olmadı
Soru- Emperyal ve emperyalist farkını anlatsana...
Cevap- Emperyal devletler büyüme odaklıdır. Emperyalist ülkeler ise gittikleri ülkeleri sömürürler. Çekirge gibi üzerine çöktükleri yerlerin bütün kaynaklarını tüketirler. Osmanlı’nın kendine göre ilkeleri vardı. Fethettiği yerlerin ekonomilerini serbest bırakıyordu. Ülkeler vergilerini ödedikleri sürece kendilerini yönetmeye devam edebiliyordu. Hiçbirinin dilini, dinini, hayat tarzını değiştirmeye çalışmadı. Oysa İngiltere için aynı şeyi söylemek mümkün değil. Bugün hâlâ eski İngiliz sömürgesi olan ülkelerde trafik sağdan akıyor, askeri stratejileri ve ekonomileri Büyük Britanya’ya göre kurgulanıyor.
Soru- İngiltere tam bir çekirge o zaman...
Cevap- Emperyalist işte. Bu devirde emperyalizmin şekil değiştirmiş halini yaşıyoruz. Artık ülkeleri ekonomileri ile işgal ediyorlar ve kaynaklarda öncelik hakkı kazanıyorlar.
* * *
Bu satırlar hem Emperyal ve emperyalist konusuna oldukça açıklık getirmesine rağmen biraz daha fazlasını bilmeyi istiyorum;
Gazetelerde rastladığım bu metinlerden edindiğim bilgilerle yetinmeyip Türk Dil Kurumu’nun lügatına baktım. Fakat beni aydınlatacak geniş bir açıklamaya rastlamadım. Daha anlaşılır olduğu için aşağıdaki metinleri sizlerle paylaşmayı istiyorum.
Bilgisayarda wikipedia ansiklopedisinde; “Emperyalizm veya yayılmacılık, bir devletin veya ulusun başka devlet veya uluslar üzerinde kendi çıkarları doğrultusunda etkide bulunmaya çalışmasıdır. Etkileyen devlet, etkilenen devletin kaynaklarından "yararlanma" hakkına sahiptir.” açıklamasına rastladım.
* * *
Başka bir kaynakta; “Yiğit Bulut uzun süredir ‘Türkiye fırsatı kaçırmamalı’ diyerek gerçekleşmesi için ‘çırpındığı’projenin adını koydu: Emperyal bir Türkiye istiyorum.’’ başlıklı değerlendirmeye rastladım. Burada Yiğit Bulut, “emperyalist”in tanımı olarak “askeri güç kullanan devlet” diyor. “Emperyal” için ise askeri güç kullanmadan etkin/aktif bir ülkeyi kastediyor.
* * *
En son olarak Cüneyt Ülsever’in bir makalesinden aşağıdaki alıntıyı yaptım;
“Bana kızanlar; ortaya koyduğum gerekçelerde kullandığım ‘Ben 21.yüzyılda Türkiye’yi Ortadoğu’da etkin emperyal bir devlet olarak görmek istiyorum!’ cümlesine taktılar ve ‘Biz Türkiye’nin emperyalist devlet olmasını istemiyoruz’ diye bir görüş ortaya attılar.
Bu kişiler liberal terminolojide yer alan ‘emperyal’ kelimesi ile Marksist terminolojinin dünyaya kazandırdığı ‘emperyalist’ kelimesini birbirine karıştırıyorlardı.
Emperyalist kelimesi askeri hegemonyaya dayanan etkinliği ifade eder. Karşı tarafı ‘tutsak’ almak ruhunda vardır.
Emperyal kelimesi ise tabii ki yine ‘güce’ dayanır ama bu kelime ‘gücünü kullanarak’ değil ‘gücünü hissettirerek’ diğer ülkeler üzerinde etkin olmayı ifade eder.”
* * *
Teknik konularda çalışan bir bilim adamı olarak emperyal ve emperyalist kelimelerini kaynaklar vererek açıklamaya çalıştım ve sizlerle paylaşmayı istedim. Bu açıklamalarımı ben de yeterli görmüyorum. Hitit Üniversitesi’nde bu konularda çalışan bilim adamları daha anlaşılır bir metni bana gönderirlerse bunu köşemde onların adına yayınlarım.
İstanbul, 5 Aralık 2015
Kaynaklar:
-İsmet Berkan,’’ Ormanları da olan bir Suudi Arabistan...’’, Hürriyet, 27.11.2015
-İzzet Çapa röportajı,’’3. Dünya Savaşı Çoktan Başladı Ama Ülkeler Bayrak Sallamıyor ! ‘’, Hürriyet-Kelebek, 22.11.2015
-https://tr.wikipedia.org/wiki/Emperyalizm
-Yiğit Bulut, “Emperyal bir Türkiye istiyorum”, Habertürk, 30. 09. 2011
-Cüneyt Ülsever, “Emperyal devlet olmak ne demektir”, Hürriyet, 30.8.2006
Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
24°
parçalı bulutlu
banner303
banner364
Namaz Vakti 25 Eylül 2020
İmsak 04:59
Güneş 06:24
Öğle 12:37
İkindi 15:59
Akşam 18:40
Yatsı 19:59

Gelişmelerden Haberdar Olun

@