18.04.2016, 00:11 372

EĞİTİMDE BİR EFSANE: KÖY ENSTİTÜLERİ

1935 yılında hazırlıklarına başlanan, 1937'de ilk kez denenen, 1940 yılında resmen kurulan bir kurum idi. Ama 1946'da tasfiye süreci başlayan, 1954'te tabelası indirilen bir kurum oldu.
Zamanın Milli Eğitim Bakanı H. Ali Yücel ve İlköğretim Genel Müdürü İ. Hakkı Tonguç, ülkeyi 21 bölgeye ayırmış, 21 Köy Enstitüsü kurmuşlardı.
"Eğitim içinde üretim, üretim içinde eğitim" şiarında ifadesini bulan, binasını kendi yapan; bağını, bahçesini kendi işleyen; yiyeceği sebzeyi, içeceği sütü kendi üreten kominal bir toplum yaratmışlardı.
Ve Anadolu'nun bozkırlarında, sosyal bir uyanışın fitilini yakmışlardı.
***
Çünkü bu ülkede:
-Eğer halen çocuk gelinler var ise...
-Eğer halen töre yasaları yaşıyor ise...
-Eğer kadına şiddet ve cinayet halen ve artarak devam ediyor ise...
-Ve de Cumhuriyetin 93 'üncü yılında bile yaşanıyor ve halen bunların nedeni cehalettir deniliyor ise...
Peki, nasıl yenilecekti bu cehalet?
Elbette ki aydınlanma ile... Elbette ki bir kültür devrimi ile...
İşte Köy Enstitülerinin ana işlevi bu olacaktı.
Yani Köy Enstitüleri bir ihtiyacın ürünü idi. O gün 17 milyona yakın Türkiye'nin nüfusunun 14 milyonu, yani % 82'si köyde yaşıyordu.
Atatürk bir konuşmasında, "İşte bu köylüdür ki bugüne kadar bilgi ışığından yoksun bırakılmıştır. Bu nedenle bizim takip edeceğimiz eğitim siyasetinin temeli, evvela mevcut cehaleti yok etmektir" demişti.
İşte sorun bu idi.
***
Ama olmadı, olamadı...
1945 yılından sonra Türkiye'nin Batı Bloku içinde yer almasıyla soğuk savaşın dayatmalarına ve içerdeki işbirlikçi toprak ağalarının baskısına direnilemedi.
Nitekim dönemin CHP Van Milletvekili ve büyük toprak ağası Kinyas Kartal, "Köy Enstitüleri, bizim devlet üzerindeki gücümüzü kaldırmaya yönelikti..." diyerek...
1946'da DP'den Eskişehir Milletvekili ve büyük toprak ağası Abidin Potuoğlu, "bunlar yetiştiklerinde bizim kafamızı keserler" diyerek toprak ağalarının tepkilerini dillendirmişlerdi.
Yani sosyal bir uyanış, soğuk savaş döneminde hem Batı için hem de bu toplumun güç odaklan için tehlikeli bir olgu olarak görülmüştü.
Sonuçta olanlar oldu: Köy Enstitüleri ile başlatılan "sosyal uyanış" bastırıldı. 1946'dan itibaren içi boşaltılıp işlevini yitiren Enstitüler 1954'te temelli kapatıldı.
Ve aydınlanmanın ve sosyal uyanışın karşısındaki irade, Köy Enstitülerinin arkasındaki iradeye galip geldi.
***
Ama ne Köy Enstitüleri unutuldu bu ülkede ne de Köy Enstitü kuşağı. Çünkü:
-Amerikan emperyalizmine sesini yükseltenler ilk o kuşak olmuştu.
-Barış adı altında giren emperyal yardımlara ilk onlar hayır demişti.
-Laik ve demokratik eğitimin sesini ilk onlar yükseltmişti.
-Sabahattin Eyüboğlu'nun ifadesiyle "Cumhuriyetin köylerde ilk sözcüsü" o kuşak olmuştu.
-Ve romanlarında, öykülerinde Anadolu'yu ilk o kuşak konuşturmuştu.
Ve de örgütlü öğretmen hareketini ilk onlar yükseltmişti.
Ve bunun için büyük bedel ödeyenler, ilk onlar olmuştu.
Elbette bilmek gerekir ki:
-Bugünkü sendikal örgütlenmenin gerisinde, ödenmiş büyük bir bedel vardır.
-Bu bedel 1946 yılında başlamıştı, 1971 ve 1980 darbelerinde en ağır biçimde ödenmişti.
-Ve de bu bedeli ödeyenlerin büyük çoğunluğu, Köy Enstitülü kuşaktı.
-Cumhuriyet döneminin efsanevi öğretmen kuruluşları olan TÖDMF, TÖS ve TÖBDER'in hem kurucusu olmuşlar hem de insan gücünü oluşturmuşlardı.
-Bildiklerini ve bilgilerini parayla satmamışlardı.
-Gerektiğinde canını, gerektiğinde malını feda etmişlerdi.
Elbette onlara bu ruhu veren:
Cumhuriyet değerlerine duyulan yüksek sadakat, Köy Enstitülerinde verilen eğitim ve de özellikle orada oluşan "komünal" bir eğitim ortamıydı.
***
İşte 76 yıl önce aydınlanmanın fitilini yakan, kısa bir zamanda böyle bir kuşak yetiştiren Köy Enstitüleri, toprak ağalarının ve Batı işbirlikçisi güçlerin baskısı sonucu kapatıldı.
Ne yazık ki, günümüz Türkiye'sine bakıldığında büyük eksikliği hissedilen bu kurumları, o gün cumhuriyeti kuranlar bile koruyamadı.
Ama yine de ilk kez Anadolu gerçeğinden doğan Köy Enstitüleri, UNESCO'nun gelişmekte olan ülkelere önerdiği efsanevi bir kurum olarak yerini aldı.
Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
19°
açık
banner303
Namaz Vakti 16 Temmuz 2020
İmsak 03:23
Güneş 05:15
Öğle 12:51
İkindi 16:48
Akşam 20:17
Yatsı 22:01
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 32 66
2. Trabzonspor 32 62
3. Sivasspor 32 57
4. Beşiktaş 32 56
5. Galatasaray 32 52
6. Alanyaspor 32 51
7. Fenerbahçe 32 50
8. Gaziantep FK 32 42
9. Antalyaspor 32 41
10. Göztepe 32 39
11. Kasımpaşa 32 39
12. Gençlerbirliği 32 36
13. Denizlispor 32 35
14. Konyaspor 32 33
15. Malatyaspor 32 32
16. Çaykur Rizespor 32 32
17. Kayserispor 32 32
18. Ankaragücü 32 29
Takımlar O P
1. Hatayspor 33 63
2. Erzurum BB 33 59
3. Adana Demirspor 33 58
4. Akhisar Bld.Spor 33 57
5. Bursaspor 33 56
6. Fatih Karagümrük 33 53
7. Altay 33 51
8. Keçiörengücü 33 47
9. Ümraniye 33 44
10. Giresunspor 33 44
11. Menemen Belediyespor 33 43
12. İstanbulspor 33 40
13. Balıkesirspor 33 38
14. Altınordu 33 36
15. Boluspor 33 30
16. Osmanlıspor 33 27
17. Adanaspor 33 21
18. Eskişehirspor 33 12
Takımlar O P
1. Liverpool 35 93
2. Man City 35 72
3. Chelsea 35 60
4. Leicester City 35 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 35 55
7. Sheffield United 35 54
8. Tottenham 35 52
9. Arsenal 35 50
10. Burnley 35 50
11. Everton 35 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 35 43
14. Crystal Palace 35 42
15. Brighton 35 36
16. West Ham 35 34
17. Watford 35 34
18. Bournemouth 35 31
19. Aston Villa 35 30
20. Norwich City 35 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 35 80
2. Barcelona 36 79
3. Atletico Madrid 36 66
4. Sevilla 36 66
5. Villarreal 36 57
6. Getafe 36 54
7. Real Sociedad 36 54
8. Athletic Bilbao 36 51
9. Valencia 36 50
10. Granada 35 50
11. Osasuna 36 48
12. Levante 36 43
13. Real Betis 36 41
14. Real Valladolid 36 39
15. Eibar 36 39
16. Celta de Vigo 36 36
17. Deportivo Alaves 36 36
18. Leganés 36 32
19. Mallorca 36 32
20. Espanyol 36 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@