05.12.2011, 00:00 211

EĞİLMEYEN BİR AYDIN: SERVER TANİLLİ

Türkiye güçlü bir aydınını daha kaybetti. 1931 'de doğdu, 80 yıl yaşadı; yazdıklarından ve düşüncesinden yargılandı, kurşunlara hedef oldu, yarı felç yaşadı ama yine de yazdı. 2011 yılının 29 Kasım'ında öldü. Bu toplumun yetiştirdiği ender aydınlardan biriydi Server Tanilli.

Zaten Türkiye'de aydın olmak da kolay değildi. Çünkü Türkiye aydınının mekânı ya ceza evi ya da mahkeme salonlarıydı. Bugün de böyle.

Sanki ceza evleri, aydınların hem barınak yeri hem de ihtisas yaptığı mekânlardı. Mahkeme salonları ise aydınlarımızın tezlerini sunduğu üniversite amfileriydi. Bugün de böyle.

Boyun eğmedi Server Tanilli. Hiçbir iktidarın sözcülüğünü yapmadı. Hiçbir siyasi partinin kalemşoru olmadı. Yaşamı boyunca dik durdu. Kurşunladılar ama yine de doğru bildiğini söylemekten çekinmedi.

Tanilli bir hukukçuydu. Ama akademik alanda kaldı. Daha çok siyaset ve sosyal bilimciliği ağırlık kazandı. Görev yaptığı fakültelerde "Uygarlık Tarihi" dersleri verdi. 1973'te bu ders notlarını "Uygarlık Tarihi" adıyla kitap haline getirdi.

İşte bu kitap Server Tanilli'nin yaşamını değiştirdi. Kitap 7 Nisan 1973'te basılmıştı. 25 Nisan 1973'te İstanbul Emniyet Müdürlüğüne imzasız bir mektup geldi. Kitabın ideolojik olduğu şikâyet edilmişti.

Oluşturulan inceleme kurulu kitabı suçsuz ve sakıncasız buldu. Ama sonra görevlendirilen tek kişilik incelemede özellikle suç bulduruldu! Ve "Devlet Güvenlik Mahkemesi" 30 Eylül 1975'te dava açtı. Tanilli yargılandı.

Tanilli'nin yargılama sürecinde verdiği savunma, işte aydın budur denecek cinsten, yürekli, inançlı bir savunmaydı.

Savunmasında: "Doğrudur veya yanlıştır, taraftar olunur veya olunmaz... Bir bilim adamı olarak kabul ettiğim metod, görüş ve düşüncelerimden dolayı kime karşı sorumluyum? Yaşadığım çağa ve topluma karşı... Ya mahkemelere? Asla." der ve devam eder.

"Sayın Başkan, Sayın Üyeler,

Çağına ve topluma karşı görevini yerine getirmiş bir hocanın huzuru içindeyim şu anda. Yazdıklarım, yazılması gereken şeylerdi. Bugün yazmaya kalksam -en azından-gene aynı şeyleri yazardım. Hiçbiri hakkında en ufak bir pişmanlık duymuyorum. Kalemimden çıkmış her cümlenin -cümle ne demek- her kelimenin ve her hecenin altında, entellektüel şeref ve haysiyetim yatmaktadır. İnsanım, hayatta dönebileceğim şeyler olabilir. Ama entelektüel şeref ve haysiyetimden, -ölüm bahasına da olsa-dönemem.

Ben içinde yaşadığım çağa ve topluma karşı, bir bilim adamı olarak sorumluluğumu yerine getirdim. Şimdi sorumluluk sırası sizde..." der savunmasında.

Dava üç yıl sürdü. Sonuçta, 31 Mart 1978'te beraat etti. Ama bir hafta sonra yani 7 Nisan 1978 günü kurşunlandı. Üç yıl yurt dışında tedavi gördü. Ölümden kurtuldu ama belden aşağısı felç oldu. Ve tekerlekli sandalyeye mahkûm oldu.

1981'de Strasburg İnsan Bilimleri Üniversitesinin çağrısı üzerine Fransa'ya gitti. Türk Etütleri Enstitüsünde ders verdi. 1996'da emekli oldu. 2000 yılında Türkiye'ye döndü. 1992'den itibaren de Cumhuriyet gazetesinde haftalık köşe yazıları yazdı.

Ömrünün 33 yılını yarı felç olarak tekerlekli sandalyede geçiren bu onurlu aydın, hayata gözlerini yummadan 14 kitap ve yüzlerce makale bıraktı.

Bunlar, "Uygarlık Tarihi", "Devlet ve Demokrasi", "Nasıl Bir Eğitim istiyoruz", "Yüzyılların Gerçeği ve Mirası" gibi toplumsal aydınlanmaya ve siyasal kültüre en büyük katkıyı sağlayacak başucu kitaplarıdır.

Düşüncesinden ve yazdıklarından ötürü hayatı kendine zehir edilmeye çalışılmış Server Tanilli'den, düşüncesinden ve yazdıklarından ötürü bedelini hayatıyla ödemiş bu ülkenin aydınlarından artık bir özür dilemenin zamanı gelmiştir.

Ve cumhuriyet, artık aydınlarından korkmamalıdır. Cumhuriyet, aydınlarına duyduğu endişe ile karanlık hesaplar peşinde koşanlara da fırsat vermemelidir.

1923'ten bugüne çağdaşlaşmak isteyen devlet, nedense hep aydınlarının ağzını tıkamaya çalıştı. Aydınlarını sakıncalı yurttaş olarak tanıttı. Sakıncalı piyade yaptı.

Bir toplumun siyasal, sosyal ve kültürel zenginliğinin üreticisi olan aydınlar bu ülkede, sürekli devletin baskısını sırtında hissetti ve de hissettirildi. Mahkeme salonları ve ceza evleri bu ülkenin aydınlarının daimi meskeni oldu.

Son günlerde gündeme gelen, geçmişiyle yüzleşmek isteyen siyasal irade ve de bu devlet, artık aydınlarıyla da yüzleşmelı. Aydınlarıyla da barışmalı. Tanilli'nin ölümü de bir fırsat olarak değerlendirilmeli. Çünkü ülkenin bu barışmaya ihtiyacı var.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
22°
açık
banner303
Namaz Vakti 05 Temmuz 2020
İmsak 03:12
Güneş 05:09
Öğle 12:50
İkindi 16:48
Akşam 20:21
Yatsı 22:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 30 63
2. Trabzonspor 29 58
3. Sivasspor 29 53
4. Galatasaray 29 52
5. Beşiktaş 29 50
6. Fenerbahçe 30 49
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 29 35
12. Gençlerbirliği 30 32
13. Denizlispor 30 32
14. Malatyaspor 30 29
15. Çaykur Rizespor 29 29
16. Kayserispor 29 28
17. Konyaspor 29 27
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 31 57
2. Bursaspor 32 55
3. Adana Demirspor 31 54
4. Erzurum BB 31 53
5. Akhisar Bld.Spor 31 51
6. Fatih Karagümrük 31 50
7. Altay 31 50
8. Ümraniye 31 44
9. Keçiörengücü 31 44
10. Giresunspor 31 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. Balıkesirspor 31 35
13. İstanbulspor 31 34
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 31 30
16. Osmanlıspor 31 24
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 31 12
Takımlar O P
1. Liverpool 32 86
2. Man City 32 66
3. Leicester City 33 58
4. Chelsea 33 57
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 33 49
8. Sheffield United 32 47
9. Tottenham 32 45
10. Burnley 32 45
11. Everton 32 44
12. Newcastle 32 42
13. Crystal Palace 33 42
14. Southampton 32 40
15. Brighton 33 36
16. West Ham 32 30
17. Watford 33 28
18. Aston Villa 32 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 33 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 33 74
2. Barcelona 33 70
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 33 54
6. Getafe 33 52
7. Real Sociedad 33 50
8. Athletic Bilbao 33 48
9. Valencia 34 47
10. Granada 34 47
11. Osasuna 33 44
12. Levante 33 42
13. Real Valladolid 34 39
14. Real Betis 34 38
15. Deportivo Alaves 34 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 33 25
20. Espanyol 33 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@