05.06.2020, 00:01 126

DÜNYA ÇEVRE GÜNÜ-COVİD-19-HAVA KİRLİLİĞİ

Yıllardan beri olduğu gibi bugün ‘’ Dünya Çevre Günü’’ kutlanıyor. İnsanlar çevrenin yaşamsal önemini ve kendilerinin geleceklerini nasıl etkilediğini pek bilmiyorlar veya anlatılanları önemsemiyorlar.

Çevre kirlenmesinin dünyada yarattığı sorunları, hepsini bir yazıda tek tek ele alamayacağım için yalnız hava kirliliğinin yarattığı sorunlardan bazı başlıklar vereceğim :

* Dünya Sağlık Örgütü'ne göre hava kirliliği her yıl ortalama 7 milyon erken

ölüme neden oluyor. Bunların yaklaşık 600 bini 15 yaş altı çocuklardan.

*AB'de hava kirliliği yılda 480 bin kişinin erken ölümüne neden oluyor.

* Hava kirliliğinin Türkiye’ye yıllık maliyeti: 40 bin erken ölüm ve 21 milyar dolar.

* Hava kirliliği her yıl dünyada sigaradan daha fazla ölüme yol açıyor.

Bunun gibi çok sayıda başlık daha verilebilir.

* * *

Bu olumsuzlukları ortadan kaldırabilmek için iyi bir hava kalitesine sahip olmak gerekmektedir. Avrupa’da hava kalitesi, Avrupa Çevre Ajansı’nın tanımına uygun şekilde, Avrupa Hava Kalitesi Endeksi kullanılarak hesaplanır. Bu endeks, beş ana kirletici temel alınarak oluşturulur: O3 (ozon), NO2 (nitrojen-azot dioksit), SO2 (kükürt dioksit), PM2.5 ve PM10 (çapları sırasıyla, 2.5 ve 10 mikrometreden küçük olan ince parçacıklı madde) dikkate alınarak belirlenir. Her kirletici için, endeksin değeri 1 (iyi) ile 5 (çok kötü) arasında değişir. Genel saatlik Avrupa Hava Kalitesi endeksi hesaplanırken, aynı saat için oluşturulan 5 ayrı kirletici endeksindeki en yüksek değer temel alınır. Örneğin, O3, NO2, SO2, PM2.5 ve PM10’la ilgili göstergeler, bu sıraya göre 1,3,1,2,2 ise genel endeks 3 olarak belirlenir.

Çorum basınında bilhassa Çorum’da hava kirliğinin kış aylarında çok etkili olduğu yer almaktadır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çorum İli 2018 Yılı Çevre Durum Raporu ve Çorum İl Şehircilik ve Çevre Müdürlüğü değerlerine göre Çorum’un havası mevsimsel farklılık göstermesine rağmen kirlidir. Bilhassa PM10, CO değerleri hem Avrupa hem de ülkemiz endekslerine göre sağlıksız ve çok kirlidir. Bu noktada yapılan ölçümlerin ve alınan önlemlerin daha da artırılması gerektiğini düşünüyorum.

* * *

Covid-19 önlemlerinin hava kirliliği üzerindeki etkisi ile ilgili çok sayıda açıklamalar yapılmıştır.

Copernicus Atmosfer İzleme Servisi direktörü Vincent-Henri Peuch, “Bu düşüşün uzun vadede önemli olacağını söyleyebileceğimizi düşünmüyorum. Bununla birlikte kısa vadede bu düşüşlerin faydalı olacağını söyleyebilirim. Hava kirliliği seviyesi genellikle kalp ve ciğer hastalıkları üzerinde etkili. Dolayısıyla virüs çevremizdeyken kirliliğin azalması yalnızca iyi bir gelişme olabilir" şeklinde açıklama yaptı ve Covid-19’un kirlilik partikülleriyle iletilmesi gibi bir ihtimal bulunduğunu belirterek dolayısıyla bugünkü daha düşük seviyede hava kirliliğinin muhtemel başka bir yararı daha olabileceğini açıkladı.

Temiz Hava ve Enerji Üzerine Araştırmalar Merkezi (CREA) yayınladığı son raporda, Avrupa’da koronavirüs tedbirleri ile sokağa çıkma kısıtlamaları yanında alınan önlemler ile kömür bazlı enerji kullanımında yüzde 40 azalma olduğu ve petrol bazlı enerji kullanımının ise üçte bir azaldığı belirtilerek bu durumun kıtadaki hava kirliliğini de gözle görülür bir şekilde düşürdüğü açıklandı.

COVİD-19 ile ilgili alınan tedbirlerin hava kirliliğinin azalmasına sağladığı faydalardan bazı örnekler vereceğim:

* Avrupa'da hava kirliliği seviyeleri Covid-19 nedeniyle yüzde 45 oranında azaldı.

* Hava kirliliğinin azalmasıyla Avrupa'da 11 bin daha az insan ölecek.

* Çin’de salgının etkisiyle hava kirliliği yüzde 25 azaldı; 'on binlerce insanın hayatı kurtuldu.

* Covid-19 önlemleriyle hava açıldı, İstanbullular Uludağ'ı gördü.

Bunun gibi çok sayıda başlık daha verilebilir.

Koronavirüs pandemisi kişisel hayatımız ve iş ortamımız üzerinde hızlı ve önemli bir etki yarattı. Benim gibi yaşı 65 üzerinde ve 18 yaşın altında olanlar dışarı çıkamadı. Bazı hafta sonları ve bayram günlerinde tüm ulusumuz evlerinde kaldı. Bunun etkisi ile tüm doğa kendine gelme imkanı buldu. İstanbul Boğazı kenarında oturan bir arkadaşım böyle bir yasak gününde sahilde normal zamanlarda hemen hemen hiç rastlanmayan çok sayıda martıların fotoğraflarını evinin balkonundan çekmiş. Emin olun arkadaşıma yaptığım çok sayıda ziyarette ben de böyle bir martı kalabalığı görmemiştim. Belki de nüfusun 20 milyonu bulduğu İstanbul’da biz diğer canlılara yaşam alanı bırakmadık.

Bundan önceki yazımda belirttiğim gibi tüm dünya corona virüs salgınının etkisi altında. Çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği salgın milyonlarca kişinin günlük yaşamını da etkiledi. Eğer biz gelecekte sağlıklı bir dünyada yaşamak istiyorsak sağlığımıza dikkat etmek yanında çevreye önem vermeliyiz ve korumalıyız. Ayrıca gereksiz tüketimden kaçınmalıyız. Şu anda insanlar yaşadığımız dünya kaynaklarının iki mislini tüketiyorlar. Eğer Çin, Amerika’nın tükettiği kadar tüketmeye başlarsa altı dünyaya ihtiyaç duyulacaktır. Bilhassa evlatlarınıza tutumlu olmayı ve fazla tüketmemeyi öğretiniz.

İstanbul, 4 Haziran 2020

Kaynaklar:

-https://tr.euronews.com/2020/04/13/climate-now-covid-19-krizinin-cevre-hava-kirliligi-ve-iklim-degisikligi-uzerinde-etkisi-ol

-https://tr.euronews.com/2020/03/10/koronavirus-sebebiyle-cin-de-hava-kirliligi-yuzde-25-azaldi

-https://tr.euronews.com/2020/04/13/climate-now-covid-19-krizinin-cevre-hava-kirliligi-ve-iklim-degisikligi-uzerinde-etkisi-ol

-https://tr.euronews.com/2020/04/18/sehir-efsanesi-degil-covid-19-onlemleriyle-hava-acildi-istanbullular-uludag-gordu

- https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/corum_2018_-cdr_son-20191113094447.pdf

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
30°
parçalı az bulutlu
banner303
Namaz Vakti 08 Temmuz 2020
İmsak 03:15
Güneş 05:10
Öğle 12:50
İkindi 16:48
Akşam 20:20
Yatsı 22:07
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 30 63
2. Trabzonspor 30 61
3. Sivasspor 30 54
4. Galatasaray 30 52
5. Beşiktaş 30 50
6. Fenerbahçe 30 49
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 30 36
12. Gençlerbirliği 30 32
13. Denizlispor 30 32
14. Kayserispor 30 31
15. Konyaspor 30 30
16. Malatyaspor 30 29
17. Çaykur Rizespor 30 29
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 33 89
2. Man City 33 66
3. Leicester City 33 58
4. Chelsea 33 57
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 33 49
8. Sheffield United 33 48
9. Burnley 33 46
10. Tottenham 32 45
11. Everton 32 44
12. Newcastle 33 43
13. Southampton 33 43
14. Crystal Palace 33 42
15. Brighton 33 36
16. West Ham 33 31
17. Watford 33 28
18. Aston Villa 33 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 33 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 34 73
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 34 54
6. Getafe 34 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Athletic Bilbao 34 48
9. Valencia 34 47
10. Granada 34 47
11. Osasuna 34 45
12. Levante 34 43
13. Real Valladolid 34 39
14. Real Betis 34 38
15. Deportivo Alaves 34 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 34 28
20. Espanyol 34 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@