24.10.2014, 01:17 361

D E Y İ M L E R İ M İZ

Salim SAVCI

Salim SAVCI

Türkçemizin engin zenginliklerinden birisi de, günlük yaşamımızda sürekli olarak kullandığımız ‘’DEYİM’’ lerimizdir. Her deyim, kalıplaşmış bir sözdür. Çoğu öz anlamını hemen açıklar. Az çok bir ayrı anlamı da bildirir. Sözlüklerde kısaca deyiş ve ifade diye de açıklanır.
DEYİMLERİN İÇERİKLERİ:
-Bizlerin duygu ve düşüncelerini bit bütün olarak anlatır.
-En az iki sözcükten oluşur.
-Beynimizdeki bir kavramı belirler.
-Bir fikrimizi açıklar. Böylece Türkçemize bir zenginlik kazandırır.
KAVRAM BAKIMINDAN DEYİMLER:
Bizim deyimlerimiz kavram bakımından ikiye ayrılır:
1. ANLAMINDA KULLANILANLAR: Bazı deyimlerde kalıplaşmış sözcüklerden çıkan anlam, o deyimi oluşturan sözcüklerinin anlamını anlatır:
Örnek: Masrafa girmek. / Rahatına bakmak gibi.
2. ANLAMI DIŞINDA KULLANILANLAR: Deyimi oluşturan sözcükler, kendi anlamları dışında kullanılırlar.
Örnek: Pabucu dama atmak. / Abayı yakmak gibi.
Bu tip deyimlerin çeşitleri de şöyle verilmektedir:
1) Sözcük grubu halinde bulunanlar:
Örnek: Acemi çaylak. / Demokles’in kulıcı gibi.
2) Cümle halinde bulunanlar:
Örnek: Maymun gözünü açtı. / Nuh der, Peygamber demez. Gibi.
3) Bazı kavram ve fikirlerin anlamlarını kuvvetlendirmek için benzetmelerden oluşan deyimler de vardır:
Örnek: Kabak çiçeği gibi. / Kelle götürür gibi.
4) Deyim niteliğinde olan ‘’ARGO’’ sözcükler grubu da deyim olarak kullanılabilir.
Örnek: Dut gibi olmak.(Sarhoş olmak)
Posta koymak.(Korkutmak)
5) Dualardan, beddualardan bazıları orijinal ifade güzellikleriyle çekicilik taşırlarsa deyim olarak yer alabilirler.
Örnek: Sakalı göğe dikilesice ( Ölesice)
Al duvaklar gör.(Mutlu ol)
6) Deyimlerin çoğu mastar şeklinde bulundukları için, fiil şekline girerler ve deyim oluverirler:
Örnek: Gır gır geçmek. (Gır gır geçme )
Ağız yapmak.(Ağız yapma)
7) İki hüküm ifade eden ölçülü ve kafiyeli deyimlerimiz de vardır:
Örnek: Yaşına başına. / Azıcık aşım, kaygısız başım gibi.
* * *
Deyimleri bilmek bir başka, onları konuşmak ve yerli yerinde kullanabilmek bir başkadır. Bunları yaşatmak de bizlere, sizlere ve onlara bağlıdır. Deyimlerimizi yerli yerinde yaşatanlara sonsuz sevgiler de bizden olsun’
Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
16°
parçalı bulutlu
banner303
Namaz Vakti 20 Eylül 2020
İmsak 04:54
Güneş 06:19
Öğle 12:39
İkindi 16:05
Akşam 18:48
Yatsı 20:08

Gelişmelerden Haberdar Olun

@