03.11.2014, 00:01 397

CUMHURİYET’İN 91’İNCİ YILINDA 91 CUMHURİYET KADINI

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Hürriyet Gazetesi’nin 29 Ekim tarihindeki “91 yıl 91 kadın” ekini ilgi ile okudum. İlk sahifede şu cümleler yer alıyordu; ‘’Türkiye Cumhuriyeti bugün 91’inci yaşını kutluyor. Bu kutlu günde tarihte iz bırakan ‘Cumhuriyet kadınları’nı hatırlıyoruz. Sanatta, sporda, siyasette hep öncü oldular. Kimi bilimde çığır açtı, kimi söylediği şarkılarıyla gönlümüzde taht kurdu. Ülkemizi ileriye taşıdılar.’’
Burada yer alan kadınların hepsinin hayat hikayesini tek tek okudum. Bunlardan birçoğu hakkında bilgi sahibi olmama rağmen bir kısmını ise tanımıyordum.
Tanımadıklarımı gazetede verilen başlıklarla size tanıtmayı istiyorum. Manş'ı geçen ilk Türk kadını Nesrin Olgun, otomobil yarışcısı Samiye Cahid Morkaya, Madam Curie'nin tek Türk öğrencisi Remziye Hisar, bir Osmanlı- Türk kadın hakları savunucusu Nezihe Muhiddin, bir dava insanı Zehra Kosova, bir Türk mütefekkeri Samiha Ayverdi, bir sanat tarihcisi Gülru Necipoğlu, Heykelin yalın hali Seyhan Topuz, hüzün ki en çok yakışandır ona Neşe Erdok, her zaman güncel Gülsün Karamustafa, benzersiz tuvaller Canan Tolon, uçan parmaklar Sabiha Rifat Gürayman, güzel oyunun peşinde Lale Orta, boyun eğmek yok İpek Soylu ve tek bildiği çalışmak Işıl Alben.
Bu eki bulursanız lütfen siz de okuyunuz. İlginizi çekeceğini tahmin ediyorum. Böylece, Cumhuriyet’in yarattığı imkanlarla yücelen ve Cumhuriyet’i Cumhuriyet yapan kadınları tanıyacaksınız.
* * *
Köşemde 91 kadın hakkında yazılanları sizlerle paylaşmam mümkün değil. Bunlardan herhangi bir şekilde Çorum’la ilgili olan ve benim hayır yapma bakımından örnek alınmasını temenni ettiğim kadını, verilen ekten faydalanarak özet olarak sizlere tanıtmayı istiyorum.
HALET ÇAMBEL( 1916-2014), Hitit hiyerogliflerinin çözülmesinde eşsiz bir katkı sundu. Eskrim sevdalısıydı ama meslek olarak arkeolojiyi seçti. Paris Sorbonne Üniversitesi’ndeki eğitiminin ardından, Atatürk’ün emriyle başlatılan Hitit tarihi araştırmalarına katıldı. Çorum Hattuşaş’ta o güne dek gizli kalmış tabletlerin gün ışığına çıkmasını sağlayanlardan biriydi. Hitit hiyerogliflerinin çözülmesinde eşsiz bir katkı sundu.
MUAZZEZ İLMİYE ÇIĞ (1914- ) ( Çorum’da ilkokulu okumuş) Annesi terziydi. ‘Şapka Devrimi’ ardından şapka siparişi yetiştiremiyordu. Şapkaya düşkünlüğü ondan! Kendisine ‘ Sümer Kraliçesi’ denmesinden çok hoşlanıyor. Doktora dahi yapmışlığı yok ancak profesör kadar konusuna hakim. Sümer tabletlerini bir yemek tarifi yapar gibi deşifre edebiliyor.
DİLHAN ERYURT(1926-2012) Türkiye’nin en önemli gök fizikçileri arasındaydı. Güneş’in parlaklık ve sıcaklığının gezegenlerin oluşum sürecinde Dünya ve Ay’ın fiziksel ve kimyasal özelliklerine doğrudan etki yaptığını bilim alemi büyük ölçüde onun katkılarıyla çözdü. 1961- 1973 yılları arasında NASA’da çalıştı. ODTÜ’de astrofizik anabilim dalını kuran ve 1969’da NASA tarafından ‘Apollo Başarı Ödülü’nü alan kişi.
Bir amacı da kendisinden sonra gelen genç kadınların hayatını kolaylaştırmaktı. Ölümünden iki yıl evvel, kocası Sebahattin Eryurt’la tüm servetlerini Erzurum Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağışladı. Bu bağışın bir kısmıyla Erzurum merkezine anaokulu, kalanıyla da Pasinler ilçesine 100 öğrenci kapasiteli bir kız yurdu yaptırılmasını şart koşmuştu. Çocukları olduğu halde tüm servetlerini neden bağışladığını soranlara, ‘’Ömrümüzün sonuna geldik, memlekete vefa borcumuzu ödemek istedik.’’ diyecekti.
* * *
Cumhuriyet’in 91 yılından geriye doğru baktığımızda, 1923 yılında Türkiye’de okuma yazma bilen kadınların oranının yüzde 3.5 olduğunu görüyoruz. Benim 1910 doğumlu annem ve onun annesi de okuma yazma bilmiyorlardı. Bugün durum değişti. Kız kardeşlerim, kızım ve kız yeğenlerimin hepsi okudular. Bugün Türkiye’de okuma yazma bilen kadınlar oranı yüzde 93 civarındadır. Bu büyük gelişme Cumhuriyet’in en büyük hizmetlerinden birisidir.
İstanbul, 31 Ekim 2014
Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
24°
parçalı bulutlu
banner303
Namaz Vakti 25 Eylül 2020
İmsak 04:59
Güneş 06:24
Öğle 12:37
İkindi 15:59
Akşam 18:40
Yatsı 19:59

Gelişmelerden Haberdar Olun

@