Birleşmiş Milletler'in kurucu 50 üyesinden biri olan Türkiye, bu hafta içinde kritik bir süreçten geçecek. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) geçici üyeliği başvurusunun sonucu Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yapılacak olan seçim ile belirlenecek. Oylama, 17 Ekim 2008  tarihinde BM'nin 632. Genel Kurulu'nda yapılacak.

BM. Güvenlik Konseyi nedir?

Birleşmiş Milletler kuruluşunun en etkili organı olan Güvenlik Konseyi genel kurul adına bir yönetim kurulu gibi çalışmakta ve olaylara anında müdahale etmektedir. BM Güvenlik Konseyi'nin veto hakkı olan beş daimi üye (ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa) ile birlikte 15 üyesi var. Daimi üye olmayan 10 üye de 192 üyenin üçte ikisinin oyuyla seçilebiliyor. BM Güvenlik Konseyi'nin kararları 9 üyenin oyuyla (5 daimi + 4 geçici üye) alınabiliyor. Türkiye, 1951-52, 1954-55 ve 1961 yıllarında (Polonya ile birer yıl paylaşılmıştı) BM Güvenlik Konseyi'nin geçici üyesi olmuştu. 47 yıldır Güvenlik Konseyi'ne üye olamayan Türkiye, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'ndan sonra Güvenlik Konseyi ile sıkıntılı ilişkiler yaşamaya başlamıştı. Bu yüzden Türkiye'nin üyeliği uzun zamandır gündeme bile gelmemişti. Merhum İsmail Cem, Dışişleri Bakanlığı'nda Türkiye'nin adaylığını açıkladı, ancak konjonktürün uygun olmaması nedeniyle Türkiye adaylıktan çekildi. Adaylık başvurusu 21 Temmuz 2003'te yenilendi ve Türkiye, 'Batı Avrupa ve Diğerleri-(WEOG)' grubunda Avusturya ve İzlanda ile yarışmaya başladı.

Devlet adamlarımızın değerlendirmeleri

Ülkemizin seçilebilmek için büyük önem verdiği bu girişimin başarıya ulaşması yıllardan beri gayret gösterildi.

Cumhurbaşkanımız  Sayın Abdullah Gül devletimizin bu göreve ne kadar önem verdiğini şu şekilde açıklamıştır;

“İnanıyoruz ki Türkiye'nin BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliği doğrultusunda ortaya koyduğu argümanlar kuvvetlidir ve eminiz ki aradan geçen yaklaşık yarım asırlık zaman diliminden  sonra Türkiye, en nihayetinde Birleşmiş Milletler'in bu biriminde görevini yapmaya hak kazanmıştır.”

Ayrıca  konuyu değerlendiren Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül'e göre ,Türkiye'nin içinde bulunduğu bir Güvenlik Konseyi, Kafkaslar, Ortadoğu ve Orta Asya'daki problemlerin çözümü için daha aktif olma zorunluluğu hissedecektir

Dışişleri Bakanı Ali Babacan, bu konuda 12-18 Ekim tarihleri arasında ABD'ye ziyaretlerde bulunarak üyelik için son temaslarını yapacak olup konuya ilişkin olarak Türk Dışişleri Bakanlığı bir açıklama yaptı. Açıklamada,  şöyle denildi:

"2003 yılından bu yana yürütülen etkin kampanyada artık sona gelinmiştir. Sayın Bakanımız, rakiplerimizin de kampanya çalışmalarını yoğunlaştırdıkları seçimlerden önceki son günlerde, adaylık kampanyamız bağlamında, temaslarda bulunmanın ve Birleşmiş Milletler üyesi ülkelerin yetkilileri nezdinde adaylığımızın bir kez daha dikkate getirilmesinin yararlı olacağı düşüncesiyle, 12-18 Ekim 2008 tarihleri arasında New York'u ziyaret edecektir. Bu ziyaret vesilesiyle gerçekleştirilecek temasların, Sayın Bakanımızın Eylül 2008 ayı sonundaki Birleşmiş Milletler Genel Kurul Genel Görüşmeleri marjında yaptığı ikili görüşmelerde ele alınan hususların takibine ve Güvenlik Konseyi geçici üyeliğine adaylığımız konusunun bir kez daha güçlü şekilde vurgulanmasına vesile teşkil edeceği değerlendirilmektedir."

Büyükelçi Sayın Hasan Göğüş ise aşağıdaki açıklamayı yapmıştır;

“Türkiye Birleşmiş Milletler'in bir üyesi olarak terörizm, fakirlik, gıda güvenliği, salgın hastalıklar, istikrarsızlık, barış tesisi, insan hakları ihlalleri gibi dünyanın ortak sorunlarına çözüm arayışında önemli katkılarda bulunmaktadır. Bu sebeple  17 Ekim 2008’de gerçekleşecek BM Güvenlik Kurulu geçici üyelik seçimlerinde aday olan Türkiye’nin bugün BM’de bir çok ülkeden destek alacaktır.”

Türkiye'nin girişimleri

BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliği için en az 128 ülkenin oyunu toplamak zorunda olan Türkiye, dost ülkeler yanında, daha kolay etkileyeceğini düşündüğü ve oy hakkı olan yoksul, küçük ülkelere de yöneldi. Eylem planı için 50 milyon dolar ayrılırken, bu paranın 20 milyon dolarlık bölümüyle, BM'ye aidat borcu olduğu için oy kullanma haklarını yitiren yoksul üyelerin aidat borçları ödendi. Dışişleri Bakanlığı ve hükümetin yoksul ülkelere yönelik bu kampanyası içinde, Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) da önemli görevler üstlendi.Bu ülkelere yapılan yardımların bir bölümü TİKA üzerinden yapıldı.

Dışişleri Bakanlığı'nın hazırladığı ve Çankaya Köşkü ve hükümetten tam destek bulan "Adaylık Süreci Eylem Planı" çerçevesinde özel temsilci büyükelçiler çalışmalarını sürdürdü. Adaylık için hazırlanan İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve Arapça broşürler bütün BM üyelerinin karar mercilerine ulaştırıldı.

Taktik olarak İslam Konferansı Örgütü (İKÖ), Arap Ligi, Afrika Birliği, Pasifik Birliği, Karayip Ülkeleri gibi çokuluslu kuruluşların toplu desteğinin alınması seçildi.. İşte BM üyeliği için atılan ilginç adımlardan birkaçı:

• İstanbul'da 14-16 Haziran 2004 tarihlerinde gerçekleştirilen İKÖ toplantısında destek arandı. İKÖ'nün destek vaadi, daha sonraki dışişleri bakanları ve zirve toplantılarında da tekrarlandı.

• Ocak-Temmuz 2006 tarihleri arasında 30 ülke ve Ocak-Ağustos 2007 tarihleri arasında 27 ülke Dışişleri temsilcilerince ziyaret edildi. Bu dönemdeki bütün Afrika, Pasifik, Karayip zirvelerine giden özel temsilciler, adaylık için kulis yaptı.

• Marshall ve Cook Adaları ile diplomatik ilişki kurulması kararlaştırıldı. .

• Cumhurbaşkanı Gül, 13-14 Mart tarihlerinde Senegal'in ev sahipliğinde Dakar'da düzenlenen İslam Konferansı Örgütü 11. Olağan Zirvesi'ne katıldı. Gül'den önce Dakar'a  Dışişleri Bakanı Ali Babacan ve eşi gitti.

• Cumhurbaşkanı Gül 20-25 Nisan'da Gana'da yapılan Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) 12. toplantısına katıldı.

• Afrika ülkelerinde on yeni Büyükelçilik (Angola, Çad, Gana, Kamerun, Kotdivuar (Fildişi Sahili), Madagaskar, Mali, Mozambik, Nijer, Tanzanya) daha açılması kararlaştırıldı.

• 2008 Ağustos ayında İstanbul'da büyük bir katılımla Türkiye-Afrika İşbirliği Zirvesi yapıldı.

Sonuç

Türkiye için büyük ehemmiyete sahip olduğu açık olan bu seçimde oylamanın bizim için arzulanan şekilde  hayırlı sonuçlanmasını dilerim.

İstanbul, 16 Ekim 2008

Not:

Bu yazı hazırlanırken Radikal gazetesi,Zaman gazetesi, Cihan Haber Ajansı ve Haberler.com yayınlarından faydalanılmıştır.