|
Leyla Tavşanoğlu’nun, eski Meclis Başkanımız Sayın Cindoruk’la yapılmış uzunca bir röportajını okudum.
Ben, sayın Cindoruk’u bu röportajdan tanıyor değilim. Ta Yassıada mahkemelerinden beri Cindoruk’un fikirlerini takip ederim. Her söylediğini kabul etmiş değilimdir ama, pek çok noktaya doğru parmak basmış olduğunu da kabul edenlerdenimdir. Sayın Cindoruk’u tanıtan, politikada meşhur eden, kendisinin rahmetli Menderes’in avukatı olmasıdır.
Leyla Tavşanoğlu, röportajını bitirirken, ABD çekiştirmelerine, Amerika’nın Lozan anlaşmasını hâlâ imza etmemiş, onu tanımamış olduğu düşüncesini ortaya getiriyor. Cindoruk ta bu düşünceye katılıyor tavrı alıyor. Aslında, her ikisi de, ehemmiyetli bir noktayı hatırlamak istemiyorlar.
Lozan müzakerelerinde ABD taraf değildir. Bir anlaşmaya taraf olmayınca, o anlaşma o devlet tarafından imza edilmez. Burada tanıyıp tanımamak diye bir şey yok. Amerika, Lozan müzakereleri için bir müşahit, yeni Türkçe ile gözlemci göndermiştir. Gözlemci de görevini yapmıştır. Zaman zaman, Başdelegemiz İsmet Paşa’ya akıl verdiği bile olmuştur. Bizim delegasyonumuzla, Amerikan gözlemcisinin arası iyi idi. Bu bilgiler, Lozan için yazılmış, iyi yazılmış kitapların hepsinde vardır.
Lozan uzun sürmüştür. Bizim İsmet Paşa, kendisini sevmiyenler tarafından ve hele, orada delege olarak bulunmuş olan Dr. Rıza Nur tarafından çok kötü eleştirilmiş ise de; iş denildiği gibi değildir. Bizim İsmet Paşa, boş kaldığı zamanlar, Polonya ve ABD heyetiyle, birer ticari anlaşma da yapıp imza etmiştir. İsmet Paşa, bu ikinci sınıf anlaşmalardan başka faydalar bile beklemiştir. Böylece, bu bizim İsmet Paşa, milletlerin ilgisini çekme yolunu açmıştır. Bunları nasıl küçümseyebilirsiniz? İsmet Paşa bunları yaparken, bizim yeni Devletin dha adı bile yoktu. Hele Cumhuriyet olacağını, Atatürk’ün, yani, o zamanki Mustafa Kemal Paşa’nın yakınları bile bilmiyorlardı.
Dahası var: Lozan devam ederken, bize yakın olduklarından şüphe edilmeyen delegasyon başkanları tarafından, artık Devlet isminin konulmasının gerektiği nasihatları bile yapılmıştır.
İsmet Paşa da Lozan anlaşmasını Meclis’te müdafaa ederken, bu tavsiyeleri açıklamış ve artık devlet adının açıklanması zamanının gelmiş olduğunu meclis önünde söyleyebilmiştir.
İşte Amerika’nın kabul etmediği, imza etmediği, rafa kaldırmış olduğu Lozan anlaşması, bu yapılan ticaret anlaşmasıdır. Bunun ise, yeni Türk Devletinin ve hele Cumhuriyetinin tanınıp tanınmasıyla ilgisi hiç yoktur.
Tekrar edersek; ABD Lozan konferansında taraf değildir Anlaşmaya imza koyan heyeti yoktur. Yalnız gözlemcisi vardır. ABD gözlemci olarak orada bulunmuştur. Gözlemci olunca, o konferansta konuşma hakkı yoktur. Yapılan anlaşmaya imza koymak hakkı yoktur. İlgisi olmayan Lozan anlaşması, Amerikan meclislerinin önüne getirilmemiştir. ABD’nin, Lozan anlaşmasını imza etmediği sözü de, düşüncesi de yanlıştır.
Türkçe olarak Lozan anlaşması kitapları yeni yeni yazılıyor. Eski Dışişleri Bakanlarımızdan birisinin çok güzel eseri, üzülerek söylüyorum ki, Fransızca yazılmıştır ve şimdiye kadar Türkçesinin çıkarılmış olduğu benim bilgimin dışındadır. Türkçesinin olduğunu sanmıyorum.
Bizim Türklerin okuyanlarının bilgisiz olmaları mümkün görülebilir. Görülebilir ama, bir çok insan yabancı dil biliyor. Bunların hiç birisi ikaz etmek istemez mi? İstenmemiştir ve bu yanlışlık o günden beri tekrar edilip duruyor.
Bizde bir de Amerikan Büyükelçisi vardır. Bu elçilerin uzun kalanları Türkçe’yi de öğrenmişlerdir. Büyükelçilerin de bu yanlışlık dikkatinden kaçmıştır.
Ayrıca, “Ben Müsteşarken” kitabının yazarı, sakallı profesör sayın Emre Kongar’ın kitabında da iyi açıklamalar vardır. Sayın profesörün bu kitabı okunmalıdır. Emre Kongar’ın, kızlarına yazdığı mektuplar da kitaplaştırılmıştır. Bizim Çorulu okurlar onu bilhassa okumalıdırlar ki, kız babasının nasıl olması gerektiği hakkında bilgi sahibi olsunlar. Bu satırları bir eleştiri olarak ta almamalısınız. Eleştirmiyorum, ben de kızlarımı onun düşüncesi içinde yetiştirdim.
Ümit etmek istiyorum ki, ABD’nin Lozan anlaşmasını imza etmediği yanlışlığı artık yapılmaz olur...
|
YAZARLAR 
= Fotoğraf Var
