Amerikan temsilciler meclisi hariciye encümeninde oylanması beklenen sözde Ermeni soykırım tasarısı oylandı ve 21’e karşı 27 evet oyu ile neticeye balandı. Amerikalılar için, şimdilik yapacakları bir şey kalmadı. Bizim için ise iş, oldu, bitti, gitti. İşlerin hepsi kapandı demedim; gerektikçe Türkiye’ye karşı sorun yaratmak, ne Amerikalılar için ve ne de Avrupalılar için çok zor olan şeyler değildir. Dillerde, şu “şey” sözcüğünü icat edenlerin elleri ve dilleri dert görmesin; yazı yazarken ve de konuşurken, bunaldıkça insanlar bu “şey” sözcüğüne başvurmaktadır. Biz de şimdi öyle yaptık.

Amerikan başkanının, ve diğer yüksek yetkililerin Temsilciler Meclisine yazdıkları mektuplarda, niyetlerini iyi belirten görüşlere yer veriliyor. Hemen hepsinin mektubunda, “şimdi böyle bir karar almanın zamanı değildir” deniyor. Demek ki, Amerikalılar için sözde bir Ermeni soykırımı kararı almak gayeleri içinde bulunuyor. Ancak, şimdi bu kararın alınmasının zamanı olmadığı bildiriliyor. Yoksa, karar hakkında Amerikalılar fikir birliği içinde bulunuyorlar. Zamanı ne zaman gelecektir? Amerikalıların Türkiye’ye ihtiyaçlarının artık kalmadığı zaman, artık zaman gelmiş demektir. Amerika’nın Temsilciler Meclisinin hariciye üyelerinin bir kısmı acul hareket ettiler. Bu acul hareketin zararlarını elbet düşünmemiş olamazlar. Onların elinde tehdit etme silahları da vardır. Haşhaş meselesinde, bu ileri görüşlü Amerikan yetkilileri, her iki meclislerinde de, haşhaş tarlalarının bombardıman edilmesini istemişlerdi. Haşhaş tarlalarını, belki de bir cins apartman bölgeleri sanmışlardır.

Amerika’nın Ankara sefirinin beyanatını öğrenmekte de geç kalınmadı. Sayın büyükelçi Wilson, Temsilciler Meclisinde alınan bu karar için, Türklerin ölçülü reaksiyon göstermelerini istedi. Bize göre, sayın Büyükelçinin bir isteği bir tehdittir. İsterseniz bunu, Türk yönetimine verilmiş bir emirdir, şeklinde de ifade edebilirsiniz. Bizce, sakın ha! Demektir. Haddini bildiririz! demektir. Anlıyana bunlar demektir. Ama, Türkiye’de bazı kıymetli anlayışları doğarken anasının karnında unutmuş olanla için, bunlar bir şeyler olmayabilir de.

Bana göre, bunların olması, bu kararın çıkması normaldir. Bir Amerikan temsilci “ahlaki anlayışımızı ortaya koymalıyız” demiştir. Soykırımı olayı doğru kabul edilirse, söylenen doğrudur. Soykırım olayı doğru olmayınca, alınan karar bir ahlak fıktanını gösterir. Bunları olayları bilenler ancak düşünebilirler. Amerika’da böyle düşünenler ve bu olayları iyi bilenler vardır. Türkler, bin yıl Ermenilerle kardeş gibi yaşamışlardır. Ermeni kesmek için Türkler bin yıl mı beklemişlerdir? Sözleri bir Amerikalı profesöre ait bulunmaktadır.

Bana göre dedim, sonunu getiremeden başka noktaları yazıya soktum. Bana göre, Türkiye bir yükten kurtulmuştur. Amerika’nın indimizde daha iyi tanınması belli olacaktır. Amerika, taviz istemek için kullandığı kozlardan birini kaybetmiştir. Amerika başka şeyler de bulabilecektir de, artık pek inandırıcı da olamayacaktır.

Devirler değişmiştir. Eğer Osmanlı’nın yükseliş devri olsa, Amerika böyle bir karar alamazdı. Osmanlı’nın durağan ve hatta gerileme devirleri olsa, bu işe savaş karışırdı. Eğer Atatürk yaşar olsa, hatta hasta halinde bile, Amerikan sefiri şimdi memleketinin yolunu tutmuş olacaktı. Halbuki adam, ölçülü hareket ediniz ha! Diye tehdit eder durum almaktadır.

Sayın Başbakanımız ne yapmalıdır? Kendisine göre yapılacak bir şeyin olacağı düşünülemez. Geçiştirilecek bir kaç cümle belki bulunur ve işin hafifletici yoluna gidilebilir. Ben, böyle olacağına kuvvetle sanırım. Ama, böyle olmamalıdır. Hatta, sayın Başbakan, bütün AKP’lilerin kendisi gibi düşündüğü yanılgısına da düşmemelidir. Bu durumu, AKP’lilerin hiç birisi, ilerde, torunlarına izah edemezler.

Bize göre, hiç olmazsa, sayın Başbakan, Amerikan başkanına yapacağı yakındaki ziyareti iptal etmelidir. Ertelemelidir, demedim; iptal etmelidir, diyorum. Bu durumdan sonra, bir Türk Başbakanının, sayın Amerikan başkanının elini sıkması bizim düşüncelerimizle bağdaşmaz. En azından bu noktada Türklerin birleşmiş olması düşünülemez mi?