11.09.2019, 22:24 299

ÇÖKERTME’Lİ HALİL’İN HAZİN ÖYKÜSÜ VE ÇÖKERTME ZEYBEĞİ

Bodrum Yalıkavak’ta tatildeyiz. Geçen Cumartesi gecesi İskilip’li Noter arkadaşım

Hüseyin Kadayıfçı ve öğretmen eşi Ayşe hanımla beraber Çorum lisesinden arkadaşım Avukat Arif Damar’ı ziyarete gittik. Arif’in, Çökertme Zeybeği türküsünde adı geçen Aspat Kalesine bakan Kalekent sitesinde yazlığı var.

Arif, öğretmen eşi Leyla hanım, baldızı öğretmen Necla hanım ve bacanağı öğretmen Yüksel bey bizleri çok güzel ağırladılar.

Çorum lisesi anılarımızla muhabbet ederek güzel bir gece yaşadık. 

Aspat kalesi bana Çökertme Zeybeğini hatırlattı. Çökertme zeybeğini çok severim ve ara sıra udumla çalarak Çökertme’li Halil’in hazin öyküsünü içim yanarak hatırlarım.

Çökertme’den çıktım da Halil’im aman başım selamet,

Bitez de yalısına varmadan Halil’im aman koptu kıyamet

Arkadaşım İbram çavuş Allah’ıma emanet,

Burası da Aspat değil Halil’im aman Bitez yalısı

Yüreğime ateş saldı telli kurşun yarası…(Rüştü Gür- Derleyen: Muzaffer Sarısözen)

Yıl 1854. Osmanlı İmparatorluğunda Sultan Abdülmecit dönemi.

Uluslararası finans kuruluşlarından alınan borçlar ödenemediği için  İmparatorluk yönetimi alacaklı şirketler tarafından oluşturulan, DÜYUN-U UMUMİYE adı verilen bir şirkete teslim edilmişti. Bu Şirket, Osmanlı İmparatorluğunun tüm gelirlerine, tüm vergilerine el koymuştu. Bunlardan en önemlisi tütün gelirleriydi.

1883 yılında, TÜTÜN REJİSİ adıyla oluşturulan inhisar (TEKEL) tütün üreticilerinin karşısına tek alıcı olarak çıktı. Köylünün emeği tütünler, düyun-u umumiye denetimindeki REJİ şirketinin dayattığı fiyatla alınmaya başladı.

Zamanla Reji İdaresi satın aldığı tütünleri kendisi işlemeye başladı.

Üreticilerin ve yerel halkın elindeki tüm işletmeler kapatıldı. İmparatorluk sınırları içinde yetişen bütün tütünler ucuz fiyatla Reji tarafından teslim alınmaya başladı. Artık tütün üretimi ve işlemesi bütünüyle Reji kontrolüne geçmiş, Osmanlı vatandaşlarının, Reji bilgisi dışında tütün üretimi ve tüketimi yasaklanmıştı. Tütün üretim ve işlemesinin denetimi için REJİ KOLCULARI adı verilen silahlı bir takip gücü oluşturulmuştu.

Kolcular, Tütün Yasasından aldıkları güç ve cesaretle halka şiddet uygulamaya başladılar. Rivayete göre 40 yıl içinde, 20 bin Türk Köylüsü kolcular tarafından öldürülmüştür.

İşte şimdilerde severek dinlediğimiz Bodrum Türkülerinden ÇÖKERTME, bu Reji Kolcuları tarafından öldürülen Çökertmeli Halil’in acıklı öyküsü üzerine yakılmıştır.

Halil, Bodrum’dan Yunan adalarına kaçak tütün götürüp satarak geçimini sağlamaktadır. Sevilen yiğit birisidir. Kaymakam’ın evinde çalışan bir kadını sevmektedir. Aynı kızdan Kaymakam da hoşlanmaktadır. Halil ve kız birlikte kaçmışlardır. Bunu hazmedemeyen Kaymakam, Reji İdaresi kolcularını, Halil’in kaçak tütünleri yüklediği koya gönderir. Ani bir baskınla Halil’i yakalayan kolcular Halil’i işkenceyle öldürürler.

Çökertme Zeybeği bunun üzerine yazılmıştır.

Osmanlı Hükümeti, 1913 Balkan Harbi sırasında, paraya sıkışmış, Reji imtiyazlarını 15 yıl daha (1928 yılına kadar) uzatmıştır.

Kurtuluş Savaşından başarı ile çıkmamız üzerine, kurulan Cumhuriyet Hükümeti ve Atatürk, bu soygun düzenine son vermiştir. Reji İdaresine bağlı işletmeler,1925 yılında, 4 milyon lira bedel ödenmek suretiyle kamulaştırılmıştır.

Uzun yıllar ağır bedeller ödenmek zorunda kalınan, Tütün İdaresi artık halkın malı olmuştur. Ancak, Turgut Özal zamanında hazırlanan bir Kanunla, sigara ve tütün ithalatı serbest bırakılmıştır. Sonraki yıllarda TEKEL’in tamamen yabancı şirketlere satılmasından sonra ise, raflarda Türk markalı sigaralar tamamen kaybolmuştur. Yabancı şirket Tekel ile birlikte markaları da satın alıp yok ettiği için, Türk Tütüncülüğünün de yok olması kaçınılmaz hale gelmiştir. (Kaynak : KENAN ÖZEK ’in yazısından alıntıdır.)

BAADDİN FIKRALARI

1—Her insan dünyaya farklı açılardan yansıyan özgün bir ışık hüzmesidir, her biri evrene renk, derinlik ve anlam kazandırır.

2—Bir bilgin Hahama sormuş: “Efendim, sonsuza dek yaşamayı arzuluyorum, bu konuda ne yapmalıyım? Haham :”Evlen” Bilgin:” O zaman sonsuza dek yaşar mıyım yani? Haham: “Hayır, ama bu arzun kaybolur.”

3—Doktora gittim “Ağrı nerde ?” dedi. “Doğu Anadolu bölgesinde” dedim. Beni oksijen tüpüyle kovaladı. Deli midir nedir?

4—Eskiden devlet ormanları halktan koruyordu. Şimdi halk ormanları devletten koruyor.

5—“Erkeklerin hepsi odun “diyen kızlar, sabah o kadar makyajı ormana gitmek için mi yapıyorsunuz?

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
22°
parçalı az bulutlu
banner303
Namaz Vakti 10 Temmuz 2020
İmsak 03:17
Güneş 05:12
Öğle 12:51
İkindi 16:48
Akşam 20:19
Yatsı 22:05
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 31 66
2. Trabzonspor 31 62
3. Sivasspor 31 54
4. Beşiktaş 31 53
5. Galatasaray 31 52
6. Alanyaspor 31 51
7. Fenerbahçe 31 50
8. Gaziantep FK 31 41
9. Göztepe 31 39
10. Antalyaspor 31 38
11. Kasımpaşa 31 36
12. Gençlerbirliği 31 33
13. Malatyaspor 31 32
14. Denizlispor 31 32
15. Çaykur Rizespor 31 32
16. Kayserispor 31 31
17. Konyaspor 31 30
18. Ankaragücü 31 26
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 34 92
2. Man City 34 69
3. Chelsea 34 60
4. Leicester City 34 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 34 52
7. Sheffield United 34 51
8. Arsenal 34 50
9. Tottenham 34 49
10. Burnley 34 49
11. Everton 34 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 34 43
14. Crystal Palace 34 42
15. Brighton 34 36
16. West Ham 34 31
17. Watford 34 31
18. Bournemouth 34 28
19. Aston Villa 34 27
20. Norwich City 34 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 35 76
3. Atletico Madrid 35 63
4. Sevilla 35 63
5. Villarreal 35 57
6. Getafe 35 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Valencia 35 50
9. Athletic Bilbao 35 48
10. Granada 34 47
11. Osasuna 35 45
12. Levante 35 43
13. Real Betis 35 41
14. Real Valladolid 35 39
15. Eibar 35 36
16. Celta de Vigo 35 36
17. Deportivo Alaves 34 35
18. Mallorca 35 32
19. Leganés 35 29
20. Espanyol 35 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@