28.05.2020, 00:04 34

ÇOCUKLUĞUMUN BAYRAMLARI

Hep anlatılır, yazılır ya “Bayramlık yeni ayakkabılarımızı yastığın yanına koyar uykuya dalardık” diye…

Ne garip hiçbir Bayram öncesi ayakkabımı başucuma alıp uyuduğumu hatırlamıyorum. Giysiler mi dediniz?

1950 ve 1960’lı yıllarda hazır giyim şimdiki gibi yaygın değildi. Üstümüzü başımızı hep annem dikerdi veya yün alıp kazak ve hırkalarımızı örerdi. Büyüme çağında kazaklar küçüldü mü iki eski kazağın sökülüp yünleri birleştirilerek yeni kazak örüldüğünü iyi hatırlıyorum. Eski kazakların yününü söküp yumak yapmak işi çokluk bana yaptırılırdı. Yaz tatillerinde zapt edilmesi zor bir çocuk olduğum için elime iki şiş verip bana da örgü ördürmeye çalışlardı. O sinirle ördüklerimin çuval gibi şeyler olduğunu hatırlıyorum. Amaçları bir kazak örmem değildi elbette, benim “başıma kazak örüp” oyalamaya çalışırlardı. En kötüsü ördüğümü beğenmeyip sökerler ve “Şimdi güzelini ör…” dediklerinde infilak edecek gibi olur, burnumdan solurdum.

Annemim elinden biçki-dikiş iyi geldiğinden çocukluk resimlerine bakınca hoş kıyafetler giydiğimi görüyorum. Yaptığı işe çok özenirdi. O dönemin moda dergilerinde gördüklerini başarılı bir şekilde uyarlardı.

Bayram hazırlıkları demek önce evin tepeden tırnağa şartlanması demekti. Dededen kalma ahşap bir evde geçen çocukluğumun resimleri arasında tahtaların fırçalanması vardır. Ama bizim evde büyük oda (salon), küçük oda (oturma odası) muşamba ile kaplı olduğu için tahtaları fırçalanacak tek yer evde neredeyse bir baştan bir başa uzanan sofa idi. Ayrıca camlar ve halılar silinirdi.

Babaannem evin büyüğü olduğu için Bayram’ın ilk günü hiçbir yer gitmez gelen misafirleri beklerdi. Biz, yani annem, babam ve kardeşim ise öğleden sonra Bayram ziyaretlerine giderdik.

Bayram gezmelerinde bize para ve mendil verenlerin büyük bir önem ve değeri vardı.

Yarım günde gezilecek kapılar akşama kadar bitirilmeye çalışılırdı. Gidip de evde bulamadıklarımız için babam kapıya bir kartını iliştirirdi. Kartın arkasına küçük bir Bayram kutlama dileğini de yazarak.

Ziyaretlerine gitmemiz aile protokolünde zorunlu olup da evde bulamadığımız bir akrabanın kapısına kartını iliştirirken babamın, “Gitmek âdet, bulamamak saadet” dediğini hatırlıyorum. Bize ne para, ne de mendil vermeyen o evde kimseyi bulamayınca ben de pek sevinmiştim. Çocukluk işte…

Konuklara Bayram ikramları arasında badem ezmesi, lokum, badem şekeri ve likör olurdu. Daha sonraları meyveli jöleler çıktı. Çikolata her evin bütçesinin kaldıracağı bir ikram değildi. Gittiğimiz yerlerde çikolata tutuldu mu her çocuk gibi sevinirdim.

Babamın becerileri arasında evde likör yapımı da vardı. Mevsiminde alınan vişneden ve mevsim kış ise mandalina veya portakaldan yaptığı likörler pek beğenilir, tarifi alınırdı. İstanbul’un Bayramları ile Anadolu Bayramları arasındaki fark İstanbul’un likör ikramıydı. Daha sonra 1990’lı yıllarda yaşadığım Çorum Bayramlarında evlerde yapılan suböreği ve baklava, ikramların olmazsa olmazıydı.

Bayram dendi mi akla “bayram yerleri” gelirdi. Lunaparkların büyük şehirler dışında yaygınlaşmadığı dönemde Bayram yeri çocukları için eğlence yeriydi. Kayık salıncaklar, elle döndürülen atlıkarınca, at kiralayarak gezme, macuncular, simitçiler, turşucular… Bayram harçlıkları buralarda harcanırdı.

Bayramlar toplum hayatımızda insanları birbirine yakınlaştıran, dargınların barışmaları için vesile olan günlerdir.

1980’den sonra iç turizmin hareketlenmesi Bayramları tatil günleri hâline getirdi. 12 Eylül 1980 Türk toplumunun bir kurbağa misali kazana atılarak altının yakıldığı tarihtir. İnsanlar Bayram ziyaretlerinin yerine Güney kentlerinde tatil yapmaya özendirilerek çok eski bir gelenek törpülenerek inceltilmiştir.

Selim İleri bir yazısında sorar, “Düşünüyorum da eskilerin mi daha çok akrabası vardı? Şimdi bizler mi akrabalarımızla az görüşüyoruz, hayatın hay huyunda akrabalarımızı göz ardı etmek zorunda kalıyoruz?” (Oburcuk Mutfakta, Dadı kalfanın eriştesi, sf. 104, Everest Yayınları, 2010)

Hayatın hay huyu değil de bize dayatılan yaşam biçimi Bayram gibi bir güzelliğin bütün sıcaklığını, renk ve kokularını aldı götürdü. Bayram öncesi yapılan şeker reklamlarına baksanıza… Evlerinde çocuklarının gelmesini bekleyen iki ihtiyarın ıssızlığına…

Şekerden de tatlı bir Bayram diliyorum herkese…

Meraklısı için ek: Bu anıyı yazdığımda virüs salgını ile evlere kapatılmamıştık henüz. Bu bayramı 81 vilayet ev hapsinde geçirdik. Her şey gönünüzce olsun efendim.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
30°
parçalı az bulutlu
banner303
banner364
Namaz Vakti 08 Temmuz 2020
İmsak 03:15
Güneş 05:10
Öğle 12:50
İkindi 16:48
Akşam 20:20
Yatsı 22:07
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 30 63
2. Trabzonspor 30 61
3. Sivasspor 30 54
4. Galatasaray 30 52
5. Beşiktaş 30 50
6. Fenerbahçe 30 49
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 30 36
12. Gençlerbirliği 30 32
13. Denizlispor 30 32
14. Kayserispor 30 31
15. Konyaspor 30 30
16. Malatyaspor 30 29
17. Çaykur Rizespor 30 29
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 33 89
2. Man City 33 66
3. Leicester City 33 58
4. Chelsea 33 57
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 33 49
8. Sheffield United 33 48
9. Burnley 33 46
10. Tottenham 32 45
11. Everton 32 44
12. Newcastle 33 43
13. Southampton 33 43
14. Crystal Palace 33 42
15. Brighton 33 36
16. West Ham 33 31
17. Watford 33 28
18. Aston Villa 33 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 33 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 34 73
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 34 54
6. Getafe 34 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Athletic Bilbao 34 48
9. Valencia 34 47
10. Granada 34 47
11. Osasuna 34 45
12. Levante 34 43
13. Real Valladolid 34 39
14. Real Betis 34 38
15. Deportivo Alaves 34 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 34 28
20. Espanyol 34 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@