01.12.2010, 00:00 163

BURASI KÖY MÜ DENİLEN KASABA ve ALT YAPISI !

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

İstanbul Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü'nde vermekte olduğum ''Kentsel Altyapı ve Çevre Planlaması'' yüksek lisans dersimi alan bir doktora öğrencisi, ilk dersimden sonra yanıma yaklaştı ve hemşehrimiz Hıfzı Veldet Velidedeoğlu'nun ''Anıların İzinde'' isimli kitabında Çorum'un altyapısı hakkında bilgi verdiğini bana aktardı. Ve bir sonraki dersimde bu kitabı bana getirdi.

''Dedelerimin Kenti:Çorum'' kitabın ilk bölümünü oluşturuyor. Mümkün olsa da bu kısmı şehrimizin tanıtımı açısından ayrı olarak basılabilse ve değerlendirilebilse... Bu yazımda ve gelecek yazılarımda kitabın bu ilk kısmından alıntılar yaparak değerlendireceğim.

*     *     *

Bu yazımda, kitabın 'Bizim Ev' başlıklı bölümünde, Çorum'un kentsel altyapısı hakkında anlatılanları aşağıda aynen veriyorum:

''Ben çocukluğumda Çorum evlerinde şimdi <<fosseptik>>denilen lağım çukuru bulunduğunu hiç anımsamıyorum.Çünkü ilk günlerde<<Burası köy mü?>> diye sorduğum bu küçük kasabanın,yüzlerce yıl önce düşünülmüş ve yapılmış bir kanalizasyon şebekesi vardı. Bütün kasabanın kanalizasyon künkleri kentin batısında,<<Bahçe altı>> denilen yere ve oradan <<Derin Çay>> adını taşıyan ve yazın kuruyan dereye, daha doğrusu sel yatağına akıtılırdı.

Bu şebekenin planını bilen ustalar varmış. Bir yerde bir tıkanma olursa onlar onanırmış. Bir kez bizim başımıza geldi de babam öyle bir usta çağırdı idi.Bu usta, evin dışında,sokağa doğru on metre kadar kazdıktan sonra <<baca>> denilen kavşak yerini buldu ve uzun demir  ve sopalar sallayarak tıkanan yeri açtı. Sonra bizim kuyudan kova kova su taşıyıp tuvalete döktü. Suların bacadan geçişini merakla izlemiştim.

Bu yapım ve onarım sırasında killi topraktan yapılıp birbirlerine<<horasan>>denilen maddeyle eklenmiş ve pekiştirilmiş<<pöhrenk>> adını taşıyan kanalizasyon künkleri de toprağın altında görmüş ve ustaya<<bütün bu Çorum'un altından böyle borular geçiyor mu?>> diye sormuştum. Onun bana verdiği cevap aşağı yukarı şöyleydi:<<Bütün bu Çorum'un altından değil ama, işte böyle sokaklardan geçer. Sizin boru bu bacadan sonra Ulu Cami helasının künküyle birleşip Bahçeleraltına gider>>

Şimdi düşünüyorum da, Çorum gibi köşede bucakta kalmış bir Anadolu kasabasında yüzlerce yıl önce bu lağım tertibatı gerçekleştirilmiş...''

*     *     *

Bu hatırayı okuyunca, ben de o döneme ait bildiklerimi sizlerle paylaşma ve tarihe not etme lüzumunu hissettim.

Bizim Sepetçi Sokağı'nı ve oradaki evimizi düşündüm. Evimizin hangi tarihte ve kimin tarafından yaptırıldığı hakkında pek bir bilgim yok.Tahminimce 19. yüzyıla girerken yaptırılan evimiz Osman dedem tarafından yaptırıldı.O tarihler e bu bölge, şehrin merkezini teşkil eden Ulu Cami'ye uzak bir bölge olduğundan, bugünkü varoşlar gibi yeteri kadar hizmet alamamış olsa gerek...Çünkü bizim mahallemizde her hangi bir kanalizasyon hattı 1950'li yıllarda dahi mevcut değildi. Evimizin dışında yer alan tuvalet, sızdırmalı bir kör kuyu üzerine oturturulmuştu. Çamaşır taşının suyu da buraya bağlanmştı. Mutfak suyu ise 'pöhrek' ile arka bahçemizde bulunan sızdırmalı kuyuya veriliyordu. Aynı şekilde evimizin bir dolabının arkasında yer alan banyo suyu da yine arka bahçede bulunan başka sızdırmalı bir kör kuyuya akıtılıyordu.

Sahibi bulunduğumuz Yeni Hamam 1573 yılında inşa edilirken bugünkü Yukarı Ilıca bağları civarından yaklaşık 10 kilometreden 'pöhrenk'ler kullanılarak temiz suyu getirilmiş ve hatıralarda belirtilen yere, birkaç kilometre uzaklıktaki 'bahçeler altına' kullanılmış suyu dikdörtgen kesitli bir kanal ile akıtılmıştır.

*     *     *

Çorum gibi küçük bir yerde alt yapıya bu kadar önem verilmesi şehrimizin tarihten gelen bir birikiminin ve kalkınmışlığının bir göstergesi olsa gerek..

Bu konuyu ele almamın  ana nedeni kurulmuş bulunan Üniversitemizde veya Belediyemizde şehrimizin geçmişi ile ilgili bilimsel tarihi çalışmaların başlatılmasının ne kadar gerekli olduğuna inanmamdır. Eğer böyle bir çalışma başlatılırsa yardımcı olmaya ve hatta beraber çalışmaya hazırım.

Şehirlerin teknik alt yapısının tarihinin bilinmesi o şehrin kalkınmışlığının bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Ziyaret ettiğim kalkınmış ülkelerde bu konularda yapılmış bir çok yayın da bulunmaktadır.

İstanbul, 30 Kasım 2010

Hıfzı Veldet Velidedeoğlu,''Anıların İzinde'', Remzi Kitabevi,İstanbul
Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
18°
parçalı bulutlu
banner303
Namaz Vakti 21 Eylül 2020
İmsak 04:55
Güneş 06:20
Öğle 12:38
İkindi 16:04
Akşam 18:47
Yatsı 20:06

Gelişmelerden Haberdar Olun

@