30.07.2015, 00:02 973

BOSNA- HERSEK CUMHURİYETİ -SREBRENİTSA KATLİAMI ve SOYKIRIMI

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Bayramdan önce, Yugoslavya'da Müslümanlara uygulanan kanlı eylemlerle ilgili olarak sizleri daha fazla üzmemek için ertelediğim, '' SREBRENİTSA KATLİAMI ve SOYKIRIMI '' nın 20.yılı ile ilgili yazımı şimdi ele alıyorum. Bildiğiniz gibi Yugoslavya'nın parçalanması konusunda bugüne kadar çok sayıda yazı yazdım. Bir ülkenin parçalanmasının nelere mal olduğunu ve ne acılar yarattığını sizlerle paylaştım.
Şubat 1992'de bağımsızlığını ilan eden Bosna - Hersek 7 Nisan 1992'de ABD ve diğer batılı ülkelerce tanındı ve 22 Mayıs 1992'de Birleşmiş Milletler'e yaptığı üyelik başvurusu kabul edildi.Bu ülkede üç millet; Boşnaklar,Sırplar ve Hersekliler yaşıyordu.
İç harp yaşayan ve bağımsızlığa giderken birbirleri ile savaşan Yugoslavya halkları gözlerini kırpmadan birbirlerini öldürdüler. Bosnalı Sırplar kendilerine ait alanı mümkün olduğu kadar genişletmek için Boşnaklara ve Herseklilere acımasızca saldırdılar. 1992 ile 1996 yılları arasında binlerce Bosnalı bölgede Sırp askerlerince öldürüldü.
Bosna'daki savaş 1992 yılının ilkbaharında başladı. Bosna'nın kuzeyini hedef alan saldırıların amacı bu bölgelerden Boşnak ve Hırvatları uzaklaştırarak Sırp devletini kurmaktı. Sırpların bu saldırıları bölgedeki diğer etnik gruplar için tam bir felakete dönüştü. Kuşatma altındaki şehirler ve mülteci kamplarında pek çoğu öldürüldü ve işkenceye uğradı.
Savaşın ilk aylarında askeri olmayan doğudaki pek çok Boşnak şehri Sırpların saldırıları sonucu kolayca düştü. Ancak şehri çeviren tepelerin de yardımıyla Srebrenitsa saldırılara karşı kendisini başarıyla savundu.
1993'te Birleşmiş Milletler altı yerleşim birimini "güvenli bölge" ilan etti; Srebrenitsa da bunlardan birisiydi. Amaç sınırları korunabilir hale getirerek barış için görüşülebilir bir zemin oluşturmaktı.
Mayıs 1995'te Sırplar Saraybosna'daki kuşatmayı şiddetlendirdi ve Nato Sırplara karşı hava saldırısı düzenlendi. Buna misilleme olarak Sırplar, altı güvenli bölgeyi bombalayarak 300 Birleşmiş Milletler askerini rehin aldı. Sırpların şehre yaklaşması üzerine, Srebrenitsa'daki Boşnaklar, Hollandalı askerlerin kendilerini savunmasını istedi. Buna rağmen red cevabı aldıklarında, güvenli bölge olduğu için şehre girilirken ellerinden alınan silahların teslimi ve şehrin bizzat Boşnaklar tarafından savunulması yönündeki taleplerini ilettikleri halde, Boşnaklar silahsız ve yalnız bırakıldılar.
Temmuz 1995'te general Mladic komutasındaki Sırp güçleri Srebrenitsa'daki Hollandalı Birleşmiş Milletler güçleriyle anlaşarak şehri hedef aldı. Yaklaşık 25.000 Boşnak Sırp tehdidi üzerine şehri terk ederek bir başka güvenli bölge olan Potocari'ye ulaştı. Sırplar Srebsenitsa'ya geldiğinde Hollandalı Birleşmiş Milletler gücü komutanı, Sırpları engellemek yerine onlara katliam konusunda yardımcı oldu. Rivayete göre Hollandalı birliklerin komutanı, Sırp general Mladic ile karşılıklı olarak kadeh bile kaldırdı. Hollandalı birlikler hiç müdahalede bulunmamış, hatta soykırımın düzgün bir şekilde gerçekleştirilmesi için katliama yardımcı bile olmuşlardı.


Törende Potoçari Anıt Mezarlığı'nda Namaz Kılan Müslümanlar.

Kadın ve çocuklar ayrıldıktan sonra askerlik çağına gelmiş olan erkekler otobüslere bindirilip kampın yakınında kurşuna dizilerek öldürüldü. II. Dünya Savaşı'ndan sonraki bu en büyük soykırımda 10-15 bin Boşnak'ın katledildiği iddia edildi. Kızılhaç yetkilileri bu olaylar sırasında 7.500-8000 kişinin kaybolduğunu bildirdi. Bugün bu sayı 8000 olarak kabul edilmektedir.
Katliamın 20 .yılında gerçekleştirilen törenlerde, DNA testi sonucunda kimlikleri belirlenen 136 kişi daha Potoçari Anıt Mezarlığı'nda toprağa verildi. Halen kimlikleri tespit edilemeyen çok sayıda Boşnak'ın cenazeleri de gelecek yıllarda toprağa verilecektir.
Bu törene, Türkiye'den Başbakan Prof.Dr. Ahmet Davutoğlu başkanlığında bakanlardan oluşan bir heyet katıldı. ABD eski Başkanı Bill Clinton, ABD eski Dışişleri Bakanı Madelene Albright, İngiltere Prensesi Anne ve Ürdün Kraliçesi Nur da törende yer aldı.
Törene katılanlar arasında eski Yugoslavya'dan oluşan bir çok cumhuriyetin ileri gelenleri bulunuyordu. Sırbistan Başbakanı Alexander Vuçiç, Hırvatistan Cumhurbaşkanı Kolinda Grabar Kitaroviç, Slovenya Cumhurbaşkanı Borut Pahor, Karadağ Cumhurbaşkanı Filip Vuyanoviç, Makedonya Cumhurbaşkanı Gyorge İvanov anma törenine katıldı.


Katliamın 20 .yılında 136 Boşnak daha Potoçari Anıt Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Anma törenine katılan Sırbistan Başbakanı Alexander Vuçiç, taşlı saldırıya ve hakarete uğradı. Ayrıca bir grup Vuçiç'in savaş öncesinde söylediği '' Öldürülen her Sırp için biz de 100 Müslüman öldüreceğiz'' sözlerinin yazılı olduğu büyük bir pankart açtı. Fiziksel saldırıda bulunulması üzerine Vuçiç, Potoçari mezarlığından çıkarıldı ve uzaklaştırıldı.
Bu konuda törene katılan Başbakan Davutoğlu, '' Devlet adamlarının büyük bir sorumluluk içinde hareket etmesi lazım. Bu sözün herhangi bir vicdanda karşılık bulması mümkün değil, ona gösterilecek tepki de normaldir. Vuçiç Sırbistan Başbakanı olarak burada bulunmakla ortaya çıkan suçun da hem sorumluluğunu üstlenmiş hem de bu suçla ilgili özür beyanında da bulunmuş oluyor. '' şeklinde bir açıklama yaptı
Srebrenitsa Katliamı'nın ardından o güne kadar olaylara kayıtsız kalan batı kamuoyunda Sırplara karşı baskılar arttı ve 1995 yılı sonlarında savaş son buldu. Bu savaş, Dayton Barış Antlaşması, Bosna - Hersek Cumhuriyeti ve Saraybosna ziyaretim hakkındaki izlenimlerimi gelecek yazılarımda sizlerle paylaşacağım.
Bodrum-Dörttepe, 28 Temmuz 2015
Not: Bu yazı hazırlanırken Vikipedia ansiklopedisi ve çok sayıda gazetedeki yayından faydalanılmıştır.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
24°
parçalı bulutlu
banner303
Namaz Vakti 25 Eylül 2020
İmsak 04:59
Güneş 06:24
Öğle 12:37
İkindi 15:59
Akşam 18:40
Yatsı 19:59

Gelişmelerden Haberdar Olun

@