17.06.2015, 00:17 1972

ALPAGUT OLAYI

Haziran ayı, Türkiye işçi hareketinde önemli bir aydır. Türkiye tarihinin en büyük işçi hareketinin ilki bu ayda olmuştur. Yani 15-16 Haziran işçi olayları...
Demirel hükümeti, 61 anayasasının getirilerinden ve çalışma hayatını düzenleyen 274-275 sayılı yasalarda, işçi örgütlülüğünü kısıtlayan çok önemli düzenlemeler yapar.
İşçiler bu kısıtlamalara itiraz eder. Türkiye tarihinin en büyük işçi eylemlerinden ilki olur. Olaylar kanla biter. TİP ve Ecevit, AYM'ne dava açar. Kısıtlamalar iptal edilir.
Haziran ayı olayları içinde Türkiye işçi hareketinin bir ilki daha olmuştur. Bu da Çorum Alpagut olayıdır. Ki, Çorum’un işçi hareketi içinde ayrı bir yeri vardır.
İşte bunlardan biri "Alpagut Olayı"dır. Bir diğeri, başka bir yazımızın konusu olacak
"Belediye İşçilerinin çıplak ayakla Ankara'ya, oradan da İstanbul'a yürüyüşü"dür.
***
Haşmet Zeybek (1948-10 Ekim 2013) ünlü bir oyun yazarıdır, tiyatro yönetmenidir. Oyun yazmıştır, oyun yönetmiştir, oyunda oynamıştır. Ve de "Alpagut Olayı"nı yazmıştır.
Yaşanmış bir işçi mücadelesini, tiyatro sahnesinden Anadolu'ya göstermek istemiştir.
Çünkü Türkiye işçi hareketinin önemli bir tarihsel olayıdır Alpagut Olayı.
Bu ülkede iki Alpagut vardır, iki de Alpagut Olayı vardır.
Biri, Bursa'nın Mustafa Kemalpaşa ilçesine bağlı Alpagut'tur. Diğeri, Çorum'un Dodurga ilçesine bağlı Alpagut'tur.
İkisinde de kömür ocağı vardır.
Bursa'daki Alpagut'ta grizu patlamasından 19 işçi ölmüştür, yıl 2009.
Çorum'daki Alpagut'ta, Türkiye işçi sınıfı hareketinin bir ilki olmuştur, yıl 1969.
İşte konumuz, "Çorum Alpagut olayı"nın kısa bir öyküsüdür.
***
Çorum Alpagut Kömür İşletmesi 1942'de kurulmuş ve faaliyete başlamıştır.
1977 yılına kadar Çorum İl Özel İdaresi tarafından işletilmiştir. 1977-2002 yıllarında TKİ/ADL (Türkiye Kömür İşletmeleri / Alpagut Dodurga Linyitleri) tarafından işletilmiştir.
Bugün ise tamamen özelleştirilen işletme, Çelikler Firması tarafından faaliyetine devam etmektedir.
***
Peki, nedir bu Alpagut olayı? Nedir bu, işçi hareketine damgasını vuran olay?
Yıl 1969... O gün 950 işçi çalışmaktadır.
Örgütlü sendika, "Çorum ve Havalisi Birleşik Maden İşçileri Sendikası’dır.
Başkan Ali Oyur, Sendika temsilcisi Mehmet Kocatüfek'tir.
İşçiler, aylarca ödenmeyen ücretlerinin derhal ödenmesini, teknik kadroların ve donanım yetersizliklerinin bir an önce giderilmesini talep ederler.
Her seferinde "işletme zarar ediyor" bahanesiyle ret cevabı alırlar.
Oysaki işletme, tüm bölge insanının tek geçim kaynağıdır.
Ve çaresiz kalan işçiler, 13 Haziran'da fiili durum ilan eder.
Ancak 950 işçi kömürün heba edilmesini istemezler, greve gitmeyi uygun görmezler.
Ve 13 Haziran 1969 günü işletmeyi işgal ederler.
***
Çorum Ekspres gazetesinde Yaşar Köstekçi'nin haberine göre:
Vali ocağa gelir, "sabredin" der. İşçiler "açız" der. Jandarma Albayı müdahale edeceğini söyler. Fakat işçiler ona da durumu anlatınca Albay duygulanır, gözleri yaşarır.
Ve işçiler bir forum düzenler. Ocağın idaresine el koymaya karar verilir. İşletme, işçiler tarafından yönetilmeye ve üretim yapmaya devam edilir.
Yani işçi, ocağı kendi malı gibi değerlendirmeye başlamıştır. Ve de bu Türkiye işçi hareketinde bir ilk olmuştur. Aslında bu, fiili bir "özyönetim"dir.
Yönetim ve üretim işçilerin oluşturduğu bir konsey tarafından yürütülür. İşçiler bu konseye "ihtilal konseyi" adını vermişlerdir.
Ancak hareket, sendika temsilcisi ve doğal bir işçi önderi olan Mehmet Kocatüfek ve öncü işçilerin insiyatifi ile başlamış ve gelişmiştir.
-Üretime el koyma ve satışı denetleme birlikte yürütülür.
-Vardiyaları biten işçiler, siloların başında nöbet tutarlar.
-Satış kontrol altına alınır, peşin ödeme yapmayanlara kömür verilmez.
-O gün devlet işletmesi olan Çorum Çimento Fabrikasına, diğer özel ve tüzel kişilere veresiye verilen kömürler durdurulur.
-Gelirinden madenin giderleri ile borçlar ödeneceği için üretim artar, çalışmayan ocaklar çalıştırılır.
-Toplanan gelir bloke edilir. Ama öncelikle işçilerin ücretleri ödenir.
***
Bu arada sendika temsilcileri, birkaç kez Başbakanla görüşürler. Bir sonuç alamazlar. Sonuç alınmadığı sürece de işgalin devam edeceğini söylerler.
Ancak 16 Temmuz 1969 günü, Ankara'dan getirilen jandarma birliği saat 18'de müdahale eder. İşletme jandarmanın kontrolüne alınır. Öncü işçiler hemen işten çıkarılır.
Ertesi gün işçiler işe başlamazlar. İşten atılan 13 işçinin işe alınmasını ve taleplerinin karşılanmasını isterler. Ancak tüm ocaklar ve Alpagut tepeleri jandarma tarafından kuşatılmıştır. İşçiler çıkarılmakla tehdit edilir.
Sonuçta Maden İşçileri Federasyonu Genel Başkanı ve Türk-İş 6.Bölge Temsilcisi Kemal Özer'in girişimi ile direniş sona erer. İşçiler işbaşı yaparlar.
***
Ve 13 Haziran'da başlayıp 17 Temmuz'da fiilen sona eren, tam 34 gün süren bu "özyönetim", Türkiye işçi hareketinde bir ilk olarak "Alpagut Olayı" adıyla yerini alır.
Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
19°
açık
banner303
banner364
Namaz Vakti 16 Temmuz 2020
İmsak 03:23
Güneş 05:15
Öğle 12:51
İkindi 16:48
Akşam 20:17
Yatsı 22:01
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 32 66
2. Trabzonspor 32 62
3. Sivasspor 32 57
4. Beşiktaş 32 56
5. Galatasaray 32 52
6. Alanyaspor 32 51
7. Fenerbahçe 32 50
8. Gaziantep FK 32 42
9. Antalyaspor 32 41
10. Göztepe 32 39
11. Kasımpaşa 32 39
12. Gençlerbirliği 32 36
13. Denizlispor 32 35
14. Konyaspor 32 33
15. Malatyaspor 32 32
16. Çaykur Rizespor 32 32
17. Kayserispor 32 32
18. Ankaragücü 32 29
Takımlar O P
1. Hatayspor 33 63
2. Erzurum BB 33 59
3. Adana Demirspor 33 58
4. Akhisar Bld.Spor 33 57
5. Bursaspor 33 56
6. Fatih Karagümrük 33 53
7. Altay 33 51
8. Keçiörengücü 33 47
9. Ümraniye 33 44
10. Giresunspor 33 44
11. Menemen Belediyespor 33 43
12. İstanbulspor 33 40
13. Balıkesirspor 33 38
14. Altınordu 33 36
15. Boluspor 33 30
16. Osmanlıspor 33 27
17. Adanaspor 33 21
18. Eskişehirspor 33 12
Takımlar O P
1. Liverpool 35 93
2. Man City 35 72
3. Chelsea 35 60
4. Leicester City 35 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 35 55
7. Sheffield United 35 54
8. Tottenham 35 52
9. Arsenal 35 50
10. Burnley 35 50
11. Everton 35 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 35 43
14. Crystal Palace 35 42
15. Brighton 35 36
16. West Ham 35 34
17. Watford 35 34
18. Bournemouth 35 31
19. Aston Villa 35 30
20. Norwich City 35 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 35 80
2. Barcelona 36 79
3. Atletico Madrid 36 66
4. Sevilla 36 66
5. Villarreal 36 57
6. Getafe 36 54
7. Real Sociedad 36 54
8. Athletic Bilbao 36 51
9. Valencia 36 50
10. Granada 35 50
11. Osasuna 36 48
12. Levante 36 43
13. Real Betis 36 41
14. Real Valladolid 36 39
15. Eibar 36 39
16. Celta de Vigo 36 36
17. Deportivo Alaves 36 36
18. Leganés 36 32
19. Mallorca 36 32
20. Espanyol 36 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@