23.10.2014, 00:03 2836

AHLAT SELÇUKLU MEZAR TAŞLARI !

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

Hürriyet Gazetesi'nde bu konuda rastladığım köşe yazısı dikkatimi çekti. Ben de bu tarihi mezarları görmüş bir kimse olarak bildiklerimi; belirttiğim yazıdan ve bilgisayar kaynaklarından faydalanarak sizlerin bilgisine sunmayı istiyorum.
Bakanlık dönemimde Türkiye'nin 67 iline gitmiştim. Genelikle bu gibi gezilerde yörelerin tarihi ve turistik yerlerini gezmeye pek fırsat bulunmaz.
Beş gün süren Doğu ve Güneydoğu gezimde Bitlis'i ziyaret etmiş ve Erciş'de yıllarca önce makinaları satın alınmasına rağmen bir türlü işletmeye alınmayan ve yörede bol bulunan ponza taşı ile yapılarda kullanılan briket imal edecek tesisi görmeye giderken yolumuz Ahlat'ın içinden geçti. Gördüğüm mezarları, taşlarının sayısı ve yüksekliği müthiş etkileyici idi. Hemen durdum ve bu taşları incelemeye başladım. Yanıma gelen kaymakam ve yetkililerden bu mezarlar hakkında bilgi aldım.
* * *
Wikipedia’da bu konuda verilen bilgileri aynen sizlerle paylaşmayı istiyorum.
''Herkesi etkileyen bu yapılar Selçuklu dönemi mezarlığı içinde bulunmaktadır. Burası Ortaçağ Türk mimarisi mezarlarını içeren bir açık hava müzesi niteliğindedir. Mezarlar şehrin Meydan Mezarlığı çevresinde ve Ahlat’ın eski mahallelerinde yer almaktadır. Sayıları bin civarındadır. Ancak anıt niteliğinde olanlar 118 adettir. Alışılmış mezar ölçülerinden büyük, 3.50 metre yüksekliğe varan ve her cephesinde süsleme bulunan dikdörtgen prizma şeklindeki şâhideleriyle tanınmaktadırlar. Ahlat mezarlığı erken döneme ait en büyük Türk- İslam mezarlığıdır.''
* * *
Hürriyet Gazetesi'nde yer alan bir köşe yazısına göre; ''11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, eski Ahlat Şehri Kazısı'nı himayesine almış. Bitlis Eren Üniversitesi'ne 30 milyon yatıran Eren Holding de kazı giderlerine ve dünyaya tanıtımına maddi destek sağlamış.
Bu kapsamda Avusturya'nın başkenti Schönbrunn Sarayı'nda sergi açılmış. Annesi Prof. Beyhan Karamağaralı ve babası Haluk Karamağaralı'nın başlattıkları kazı çalışmalarını Ahlat'ta 50 kilometrekarelik alanda yürüten eski kazı Başkanı Prof. Nakış Karamağaralı serginin açılışında yaptığı sunumda:
- Şehirde 250 bin metrekarelik Selçuklu Mezarlığı yer alıyor. Burası, dünyanın en büyük mezarlıkları arasında bulunuyor ve 8 bin mezar taşı olduğunu gösteriyor.
- Bazıları 3 insan boyunda olan mezar taşlarının günümüze kadar ayakta kalanların sayısı 4 bin dolayındadır.
-Mezar taşlarındaki bilgiler, Oğuz Türklerinin uzunca süre Ahlat'ta yaşadığını gösteriyor. Alparslan'ın Malazgirt Savaşı sırasında Ahlat'ı üs olarak kullandığı da anlatılıyor.
- Ahlat,dünyada ''Kubbetül İslam'' olarak adlandırılan beldelerden biridir. Ayrıca burada Budist mabetlerinin de olduğu görülmüştür.
-Ahlat'ta Kapadokya gibi yer altı şehri olduğu görülmüş ve çini fırınlarına rastlanmıştır.
- Ahlat'ta kazılarda ortaya çıkan eserlerin benzerleri Ahlat El Sanatları Yüksek Okulu'nca üretilmiş ve bunlardan 960'ı Viyana'da sergilenmiştir.''
* * *
Yolunuz düşerse muhakkak Ahlat'ı ziyaret ediniz.
Prof. Nakış Karamağaralı'nın konuşmasındaki şu sözü sizlerle paylaşarak yazıma son vermeyi istiyorum.
''Mezar taşları ait olduğu kültürün tapu belgeleri sayılır.”
İstanbul, 21Ekim 2014
-Vahap Munyar, ''Üniversiteye 40 milyon dolar yatırdı, Vayana'da Ahlat'ı vitrine çıkardı'', Hürriyet, 31.8. 2014
*
-Şahide ile ilgili açıklama:
Mevtanın gömülü olduğu yeri göstermek üzere baş ve ayak kısmına dikilen taşlara mezartaşı denir. Yüzyıllardır Müslümanların mezarlara diktikleri bu taşlar, sanat ve tarihi değer bakımından önem taşırlar. Tarih ve sanat bakımından önemli birer vesika teşkil eden bu taşlara şahide (orada yatanın kim olduğuna şehadet eden manasına) denilir. Tarih ve biyografi kitaplarında isimleri kayıtlı olmayan âlim, yazar, şair ve sanatkârların kısa biyografi ve vefat tarihlerini bu mezar şahidelerindeki kitabelerden öğrenilir.
*
-Kubbet-ül islam ile ilgili açıklama:
Kubbet-ül islam, yetiştirdikleri ilim, din, kültür ve sanat adamları, mutasavvıf ve zahitleri ile değerlendirilen, "İslamiyet'in kubbeleri" anlamına gelen 3 şehir. Bunlar Ahlat, Belh, Buhara'dır. Ahlat şimdiki Türkiye'de, Belh şimdiki Afganistan'da, Buhara ise şimdiki Özbekistan'dadır.




Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
24°
parçalı bulutlu
banner303
Namaz Vakti 25 Eylül 2020
İmsak 04:59
Güneş 06:24
Öğle 12:37
İkindi 15:59
Akşam 18:40
Yatsı 19:59

Gelişmelerden Haberdar Olun

@