07.06.2021, 00:03 64

400 YIL SONRASINA YAZILAN MEKTUP

İsmail HABOĞLU

İsmail HABOĞLU

Bu yazımla, gelmiş geçmiş en büyük Türk Mimarı, Mimar Sinan’ı anmak ve onun 400 yıl sonrasını düşünerek yazdığı mektupla sergilediği meslek aşkından ve tutkusundan söz etmek istiyorum,

Hep merak etmiş, araştırmış, bir takım bilgilere ulaşmış ama yine de tatmin olmamışımdır.

Niye mi?

Bakın anlatayım…

1500’li yıllar.

Matbaayı, hudutlarından içeri sokmamak için 200 yıl direnen bağnaz bir Osmanlı.

Ve Sinan adında bir yiğit.

Kim bu Sinan?

Kayseri’nin Ağırnas Köyünden İstanbul’a getirilmiş, devşirme bir köylü çocuğu.

Eğitim adına ne görmüşse sarayda görmüş.

Serilip serpilince de savaş alanlarına sürülmüş.

Belgrat, Rodos, Mohaç, Viyana, Almanya, Irak seferlerine katılmış… Nerede, nasıl bir eğitim almış da; meslek aşkıyla yanıp tutuşan dünyanın sayılı mimarlarından biri olmuş?

İşte bu noktada irade giriyor devreye.

Olağanüstü, güçlü bir irade.

Baktığı şeyi, görme; gördüğü şeyi, en ince noktasına dek beynine kazıma, daha sonra da bu birikimleri uygulamaya koyma yeteneği giriyor.

Yaptığı işten zevk alma özelliği, meslek aşkı giriyor devreye.

Yarattığı eseri, yaşatma hırsı giriyor.

Bu özellikler varsa; yaptığı işi içinden gelerek yapıyorsa yüceliyor mesleğinde insanoğlu.

Koca Sinan da böyle biri işte.

Savaşırken; geçtiği köprüleri, yol üzerinde bulunan nehir ve göller üzerindeki tekneleri görüyor.

da görüp, beynine kazıdığı ne varsa; onların çok daha mükemmelini yapıyor. Hem de savaşırken.

… …

1538 yılında, Kara Buğdan seferi sırasında Prut Nehri üzerine yaptığı köprü sonrası mimar Acem Ali’nin yerine baş mimar olarak atanıyor ve elli yıl boyunca da bu görevi sürdürüyor.

Gidip gördüğü bölgelerde, gözüne çarpan yapıları inceleyip, beynine nakşediyor.

Dönüyor; beynine nakşettiği eser(ler)i, geliştirerek, yöre koşullarına uyarlayarak İstanbul’da, Edirne’ de, Diyarbakır’da, Erzurum’da, Van’da… olağanüstü yapıtlar yapıyor.

Yapmakla, üretmekle, yaratmakla yatıyor; üretmekle kalkıyor.

Yaşamı boyunda hep mükemmeliyeti arıyor.

Çıraklık eserim dediği İstanbul Şehzade Camisi’ni, 50’li yaşlarının ortalarında; kalfalık eserim dediği İstanbul Süleymaniye Camisi’ni, 60’lı yaşlarında; ustalık eserim dediği Edirne Selimiye Camisi’ni, 80’li yaşlarında yapıyor.

Yapmakla da kalmıyor; yaptığı eserlerin ölümünden sonra olası yıpranma durumlarını da düşünüyor; olanakları ölçüsünde onların da önlemlerini almaya çalışıyor.

İşte aldığı o önlemlerden birinin günümüze yansıması…

Şehzadebaşı Cami´nin 1990´lı yıllarda yenilemesini yapan firmanın inşaat mühendisi anlatıyor.

“… Cami bahçesini çevreleyen havale duvarında bulunan kapıların üzerindeki kemerleri oluşturan taşlarda yer yer çürümeler vardı. Restorasyon programında bu kemerlerin yenilenmesi de yer alıyordu. Biz inşaat fakültesinde teorik olarak kemerlerin nasıl inşa edildiğini öğrenmiştik fakat taş kemer inşası ile ilgili pratiğimiz yoktu. Kemerleri nasıl restore edeceğimiz konusunda ustalarla toplantı yaptık. Sonuç olarak kemeri alttan yalayan bir tahta kalıp çakacaktık.

Sökmeye kemerin kilit taşından başladık.

Taşı yerinden çıkardığımızda; iki taşın birleşme noktasında olan silindirik bir boşluğa yerleştirilmiş bir cam şişeye rastladık.

Şişenin içinde dürülmüş beyaz bir kâğıt vardı. Şişeyi açıp kâğıda baktık. Osmanlıca bir şeyler yazıyordu. Hemen bir uzman bulup okuttuk. Bu bir mektup idi ve Mimar Sinan tarafından yazılmıştı. Şunları söylüyordu:

"Bu kemeri oluşturan taşların ömrü yaklaşık 400 senedir. Bu müddet zarfında bu taşlar çürümüş olacağından siz bu kemeri yenilemek isteyeceksiniz. Büyük bir ihtimalle yapı teknikleri de değişeceğinden; bu kemeri yeniden nasıl inşa edeceğinizi, bilemeyeceksiniz. İşte bu mektubu, ben size, bu kemeri nasıl inşa edeceğinizi anlatmak için yazıyorum."

Mektubuna böyle başlayan Koca Sinan, mektubunun devamında, o kemeri inşa ettikleri taşları Anadolu´nun neresinden getirttiklerini açıklıyor; daha sonra da ayrıntılı bir biçimde kemerin inşasını anlatıyordu.

* * *

Meslek aşkını görüyor musunuz?

Bu mektup, bir insanın, yaptığı işin kalıcı olması için gösterdiği insanüstü çabanın bir belgesidir.

Burada insanı hayrete düşüren olay, mektubu kaleme alan kişinin; çağımız insanlarının bile bilmekte zorlanacağı şeyleri bilmesidir. Örneğin bir taşın ömrünü bilmesidir.

Örneğin, dört yüz yıl sonra yapı tekniğinin değişeceğini bilmesidir.

Örneğin 400 yıl gibi uzun bir süre dayanacak kâğıt ve mürekkep kullanması gerektiğini bilmesidir.

İşte bu yüksek bilgiler de o koca mimarın erişilmez özelliklerindendir.

Şöyle bir düşünün, günümüzde hangi mimar, 400 sene sonraya çözüm üreten sorumluluk duygusu taşır.

O, 16 ayrı türde, 477 adet yapının mimarıdır.

Budapeşte’den Bağdat’a, Kırım’dan Kudüs’e kadar büyük bir coğrafya üzerinde yer alan Sinan yapılarından 120’den fazlası günümüzde de kullanılmaktadır.

Yapı teknolojisinin ve mühendislik çözümlerinin hızla geliştiği çağımızda dahi bu kadar yapıyı kaç mimar, bir ömre sığdırılabilir, bilemiyorum.

Ama Mimar Sinan sığdırmıştır.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
-6°
parçalı az bulutlu
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11

Gelişmelerden Haberdar Olun

@