07.06.2021, 00:03 80

400 YIL SONRASINA YAZILAN MEKTUP

İsmail HABOĞLU

İsmail HABOĞLU

Bu yazımla, gelmiş geçmiş en büyük Türk Mimarı, Mimar Sinan’ı anmak ve onun 400 yıl sonrasını düşünerek yazdığı mektupla sergilediği meslek aşkından ve tutkusundan söz etmek istiyorum,

Hep merak etmiş, araştırmış, bir takım bilgilere ulaşmış ama yine de tatmin olmamışımdır.

Niye mi?

Bakın anlatayım…

1500’li yıllar.

Matbaayı, hudutlarından içeri sokmamak için 200 yıl direnen bağnaz bir Osmanlı.

Ve Sinan adında bir yiğit.

Kim bu Sinan?

Kayseri’nin Ağırnas Köyünden İstanbul’a getirilmiş, devşirme bir köylü çocuğu.

Eğitim adına ne görmüşse sarayda görmüş.

Serilip serpilince de savaş alanlarına sürülmüş.

Belgrat, Rodos, Mohaç, Viyana, Almanya, Irak seferlerine katılmış… Nerede, nasıl bir eğitim almış da; meslek aşkıyla yanıp tutuşan dünyanın sayılı mimarlarından biri olmuş?

İşte bu noktada irade giriyor devreye.

Olağanüstü, güçlü bir irade.

Baktığı şeyi, görme; gördüğü şeyi, en ince noktasına dek beynine kazıma, daha sonra da bu birikimleri uygulamaya koyma yeteneği giriyor.

Yaptığı işten zevk alma özelliği, meslek aşkı giriyor devreye.

Yarattığı eseri, yaşatma hırsı giriyor.

Bu özellikler varsa; yaptığı işi içinden gelerek yapıyorsa yüceliyor mesleğinde insanoğlu.

Koca Sinan da böyle biri işte.

Savaşırken; geçtiği köprüleri, yol üzerinde bulunan nehir ve göller üzerindeki tekneleri görüyor.

da görüp, beynine kazıdığı ne varsa; onların çok daha mükemmelini yapıyor. Hem de savaşırken.

… …

1538 yılında, Kara Buğdan seferi sırasında Prut Nehri üzerine yaptığı köprü sonrası mimar Acem Ali’nin yerine baş mimar olarak atanıyor ve elli yıl boyunca da bu görevi sürdürüyor.

Gidip gördüğü bölgelerde, gözüne çarpan yapıları inceleyip, beynine nakşediyor.

Dönüyor; beynine nakşettiği eser(ler)i, geliştirerek, yöre koşullarına uyarlayarak İstanbul’da, Edirne’ de, Diyarbakır’da, Erzurum’da, Van’da… olağanüstü yapıtlar yapıyor.

Yapmakla, üretmekle, yaratmakla yatıyor; üretmekle kalkıyor.

Yaşamı boyunda hep mükemmeliyeti arıyor.

Çıraklık eserim dediği İstanbul Şehzade Camisi’ni, 50’li yaşlarının ortalarında; kalfalık eserim dediği İstanbul Süleymaniye Camisi’ni, 60’lı yaşlarında; ustalık eserim dediği Edirne Selimiye Camisi’ni, 80’li yaşlarında yapıyor.

Yapmakla da kalmıyor; yaptığı eserlerin ölümünden sonra olası yıpranma durumlarını da düşünüyor; olanakları ölçüsünde onların da önlemlerini almaya çalışıyor.

İşte aldığı o önlemlerden birinin günümüze yansıması…

Şehzadebaşı Cami´nin 1990´lı yıllarda yenilemesini yapan firmanın inşaat mühendisi anlatıyor.

“… Cami bahçesini çevreleyen havale duvarında bulunan kapıların üzerindeki kemerleri oluşturan taşlarda yer yer çürümeler vardı. Restorasyon programında bu kemerlerin yenilenmesi de yer alıyordu. Biz inşaat fakültesinde teorik olarak kemerlerin nasıl inşa edildiğini öğrenmiştik fakat taş kemer inşası ile ilgili pratiğimiz yoktu. Kemerleri nasıl restore edeceğimiz konusunda ustalarla toplantı yaptık. Sonuç olarak kemeri alttan yalayan bir tahta kalıp çakacaktık.

Sökmeye kemerin kilit taşından başladık.

Taşı yerinden çıkardığımızda; iki taşın birleşme noktasında olan silindirik bir boşluğa yerleştirilmiş bir cam şişeye rastladık.

Şişenin içinde dürülmüş beyaz bir kâğıt vardı. Şişeyi açıp kâğıda baktık. Osmanlıca bir şeyler yazıyordu. Hemen bir uzman bulup okuttuk. Bu bir mektup idi ve Mimar Sinan tarafından yazılmıştı. Şunları söylüyordu:

"Bu kemeri oluşturan taşların ömrü yaklaşık 400 senedir. Bu müddet zarfında bu taşlar çürümüş olacağından siz bu kemeri yenilemek isteyeceksiniz. Büyük bir ihtimalle yapı teknikleri de değişeceğinden; bu kemeri yeniden nasıl inşa edeceğinizi, bilemeyeceksiniz. İşte bu mektubu, ben size, bu kemeri nasıl inşa edeceğinizi anlatmak için yazıyorum."

Mektubuna böyle başlayan Koca Sinan, mektubunun devamında, o kemeri inşa ettikleri taşları Anadolu´nun neresinden getirttiklerini açıklıyor; daha sonra da ayrıntılı bir biçimde kemerin inşasını anlatıyordu.

* * *

Meslek aşkını görüyor musunuz?

Bu mektup, bir insanın, yaptığı işin kalıcı olması için gösterdiği insanüstü çabanın bir belgesidir.

Burada insanı hayrete düşüren olay, mektubu kaleme alan kişinin; çağımız insanlarının bile bilmekte zorlanacağı şeyleri bilmesidir. Örneğin bir taşın ömrünü bilmesidir.

Örneğin, dört yüz yıl sonra yapı tekniğinin değişeceğini bilmesidir.

Örneğin 400 yıl gibi uzun bir süre dayanacak kâğıt ve mürekkep kullanması gerektiğini bilmesidir.

İşte bu yüksek bilgiler de o koca mimarın erişilmez özelliklerindendir.

Şöyle bir düşünün, günümüzde hangi mimar, 400 sene sonraya çözüm üreten sorumluluk duygusu taşır.

O, 16 ayrı türde, 477 adet yapının mimarıdır.

Budapeşte’den Bağdat’a, Kırım’dan Kudüs’e kadar büyük bir coğrafya üzerinde yer alan Sinan yapılarından 120’den fazlası günümüzde de kullanılmaktadır.

Yapı teknolojisinin ve mühendislik çözümlerinin hızla geliştiği çağımızda dahi bu kadar yapıyı kaç mimar, bir ömre sığdırılabilir, bilemiyorum.

Ama Mimar Sinan sığdırmıştır.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner255
banner133
21°
açık
banner364
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31

Gelişmelerden Haberdar Olun

@